Απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα μιας λύσης στο Κυπριακό είναι η δημοκρατική της θεμελίωση. Λύση που θα παραβιάζει τους δημοκρατικούς κανόνες και θα φαλκιδεύει τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών είναι βέβαιον ότι αργά ή γρήγορα θα καταρρεύσει. Με την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων θα πρέπει, σε ό,τι αφορά τη συνταγματική πτυχή, να υπάρξει επικέντρωση στο ζήτημα της δημοκρατίας.
Το Συνταγματικό Δίκαιο και η Πολιτική Επιστήμη είναι έννοιες αλληλένδετες και συνυφασμένες. Το Σύνταγμα δεν είναι αγορανομικός κώδικας, ούτε κώδικας οδικής κυκλοφορίας. Και δεν τρέφεται με τις κυρώσεις και τον καταναγκασμό. Η ισχύς και η αποτελεσματικότητά του περνά από τη δοκιμασία μιας μεγάλης κύρωσης, που είναι η δημοκρατική νομιμοποίησή του. Σύνταγμα και πολιτική υπ' αυτήν την έννοια ταυτίζονται κατά την αριστοτελική θεώρηση. «Επεί δε πολιτεία μεν και πολίτευμα σημαίνει ταυτόν, πολίτευμα δ’ εστί το κύριον των πόλεων, ανάγκη δ’ είναι κύριου ή ένα ή ολίγοις, ή οι πολλοί μας το κοινό συμφέρον άρχωσι».
«Το Δίκαιο και ιδιαίτερα το Σύνταγμα είναι η αφηρημένη έκφραση της ιστορικότητας μιας κοινωνίας. Το εξουσιαστικό φαινόμενο μιας οργανωμένης συμβίωσης μέσα από τη λειτουργική συνένωση Δικαίου και Κοινωνίας υπερβαίνει μέσα στη δικαϊκή τάξη την αντίθεση κράτους και κοινωνίας, εξουσίας και κοινωνίας». Ένα Σύνταγμα στη λογική σκοπιμοτήτων, αντιδημοκρατικών συμβιβασμών, που αδιαφορεί στην κατάφαση του λαού και της δημοκρατικά διασφαλισμένης του έκφρασης, αναπόδραστα και νομοτελειακά θα οδηγήσει στη σύγκρουση έννομης τάξης και ιστορίας. Και βέβαια η αναφορά στην ιστορία δεν μπορεί να παραπέμπει στα αποτελέσματα της βίας του πολέμου, της παράνομης στρατιωτικής κατοχής και της καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, όπως κατοχυρώνονται από τις Διεθνείς και τις Ευρωπαϊκές Συμβάσεις. Ιστορία είναι αυτή που διαμορφώνεται ως διαδικασία κοινωνικής εξέλιξης κάτω από όρους ειρήνης, δημοκρατίας, ισονομίας και ισοπολιτείας.
Με ακόμα πιο απλά λόγια. Όταν σε μια συνταγματική ρύθμιση μια μειοψηφία διασφαλίζει, λόγω συγκυρίας των συνεπειών της βίας και του εκβιασμού των τετελεσμένων, ίσο πολιτειακό βάρος με την πλειοψηφία, αυτή η ρύθμιση είναι νομοτελειακά αναπόδραστο ότι θα καταρρεύσει. Και ότι ένα τέτοιο Σύνταγμα θα έχει και ημερομηνία κατάλυσής του. Τα ιστορικά παραδείγματα στη Συνταγματική εξέλιξη των κρατών είναι άπειρα. Γι' αυτό, άλλωστε, στο Διεθνές και το Δημόσιο Δίκαιο αποτυπώθηκε ο πλούσιος νομικός και θεσμικός πολιτισμός της Δημοκρατίας, της ελευθερίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής Δικαιοσύνης και της ισότητας των ανθρώπων. Που συνιστούν ασφαλιστικές δικλίδες περιορισμού της εξουσίας του οποιουδήποτε συντακτικού νομοθέτη.
Για δε τα κράτη που είναι μέλη της ευρωπαϊκής έννομης τάξης, αυτός ο αυτονόητος περιορισμός του συντακτικού νομοθέτη είναι ακόμα πιο επιτακτικός, αφού οι όποιες συνταγματικές ρυθμίσεις πρέπει να συνάδουν με αυτό που ονομάζεται «Ευρωπαϊκό Κεκτημένο». Πρέπει να είναι κατανοητό ότι ρυθμίσεις που απάδουν και συγκρούονται ευθέως με τον διεθνή και τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό, αν ισχύσουν, θα οδηγήσουν σε ένα και μόνο αποτέλεσμα: Να καταστήσουν θνησιγενές το Σύνταγμα που θα τις υιοθετήσει.
Πουθενά η Ομοσπονδία δεν είναι μη συμβατή με τη Δημοκρατία. Η πολιτική ισότητα εξαντλείται με την ίση αριθμητική εκπροσώπηση στην Άνω Βουλή. Δεν είναι δυνατό να εκτείνεται σε όλα τα Όργανα και τις λειτουργίες του Κράτους, κατά τρόπον που να οδηγεί σε ανατροπή των αριθμητικών πληθυσμιακών αναλογιών και να καθιστά την πλειοψηφία όμηρο της μειοψηφίας. Συνεπώς, η αριθμητική εξίσωση σε πολιτειακά όργανα όπως και η απαίτηση για ομοφωνία στη λήψη αποφάσεων και παραβιάζει στοιχειώδεις δημοκρατικές αρχές και θα οδηγεί σε παράλυση την κρατική λειτουργία.
Κορυφαίας σημασίας θέματα, όπως η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι η παρθενογένεση, καθώς και η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου χωρίς μόνιμες παρεκκλίσεις εξακολουθούν να είναι κορυφαίας σημασίας και η διασφάλισή τους συνδέεται άρρηκτα με τη βιωσιμότητα της λύσης.
ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
