Εξίσου σημαντικές με την εύρεση της ορθής λύσης είναι και εκείνες ακριβώς οι ασφαλιστικές δικλίδες, που θα αναγκάσουν τα εμπλεκόμενα μέρη να την εφαρμόσουν και να τη σεβαστούν

Το Κυπριακό έχει μπει σε έναν καινούριο κύκλο διαπραγματεύσεων. Οι απόψεις διίστανται.

Η ανάγκη για ενότητα είναι επιβεβλημένη. Για να επιτευχθεί, όμως, δεν πρέπει να βάλουμε μπροστά τις δεδομένες μας διαφορές, αλλά να εξετάσουμε τα δεδομένα από την ακριβώς αντίθετη πλευρά. Να ξεκινήσουμε από αυτά που μας ενώνουν ή, ακόμη καλύτερα, από αυτά που θα έπρεπε να μας ενώνουν. Και ακόμη και αν δεν επιτευχθεί η ενότητα, που μεταξύ μας ίσως να είναι και δύσκολο εγχείρημα, τουλάχιστον θα είμαστε ειλικρινείς απέναντι στον λαό για το τι δεχόμαστε και τι όχι. Χωρίς συνθήματα, ταμπέλες, φωνές και αφορισμούς να κάνουμε, επιτέλους, έναν ειλικρινή διάλογο μεταξύ μας.

Βήμα πρώτο. Θα μπορούσαμε να αποδεχτούμε πως θέλουμε λύση. Η αποδοχή της διχοτόμησης είναι απαράδεκτη.

Βήμα δεύτερο. Θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε πως δεν πρόκειται να αποδεχτούμε την όποια λύση για χάρη της λύσης.

Θεωρώ πως η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών δυνάμεων, των πολιτικών αλλά και των πολιτών αποδέχονται αυτά τα δύο.

Συμφωνώντας πως πρέπει να βρούμε λύση, αλλά να βρούμε τη σωστή λύση, πρέπει να ξεκινήσουμε να αναζητούμε εκείνες ακριβώς τις παραμέτρους, που πιστεύουμε πως θα πρέπει να περιέχονται σε μια τελική συμφωνία. Ουσία θα έχει η λύση μόνο όταν είναι καλύτερη από την υπάρχουσα κατάσταση, η οποία παραδεχτήκαμε πως είναι προβληματική.

Η σημερινή κατάσταση είναι προβληματική, μεταξύ άλλων, και για τους εξής λόγους:

- Η κατοχή στερεί από τους νόμιμους ιδιοκτήτες τα δικαιώματα επί της περιουσίας τους στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

- Η κατοχή στερεί από τους Ελληνοκύπριους τις τέσσερις βασικές τους ελευθερίες στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

- Η παράνομη παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων και τα επεμβατικά δικαιώματα της Τουρκίας στερούν από τη λύση τη βασικότερή της παράμετρο, την ασφάλεια.

- Ο εποικισμός των κατεχομένων, που συνεχίζεται ακατάπαυστα από την Τουρκία, συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Γι' αυτούς, κυρίως, τους λόγους κάναμε την παραδοχή πιο πάνω πως η σημερινή κατάσταση δεν είναι αποδεκτή και οφείλουμε να βρούμε λύση. Είναι λοιπόν σημαντικό να συμφωνήσουμε πως η λύση θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να καταργεί τα πιο πάνω για να έχει αξία. Γι' αυτό, ορθά, επαναλαμβάνεται, από όλους σχεδόν, πως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η οποιαδήποτε λύση.

Εξίσου σημαντικές με την εύρεση της ορθής λύσης είναι και εκείνες ακριβώς οι ασφαλιστικές δικλίδες, που θα αναγκάσουν τα εμπλεκόμενα μέρη να την εφαρμόσουν και να τη σεβαστούν. Η δική μας πλευρά έχει μια διαχρονική ανησυχία επί του θέματος, η οποία θα πρέπει να θεωρηθεί από όλους δικαιολογημένη. Είναι αρκετές οι περιπτώσεις που η Τουρκία στο παρελθόν δεν σεβάστηκε αυτά τα οποία συμφώνησε και υπέγραψε.

Η μοναδική λύση στο συγκεκριμένο είναι να μπουν αυτές ακριβώς οι ασφαλιστικές δικλίδες, που να καθιστούν ασύμφορη για την Τουρκία τη μη τήρηση των συμφωνηθέντων. Ο κύριος λόγος για τον οποίο θα ήθελε μια λύση η Τουρκία (λύση όπως η ίδια την εννοεί φυσικά), είναι γιατί από τη μια η Κυπριακή Δημοκρατία είναι διεθνώς αναγνωρισμένη, ενώ η λεγόμενη «ΤΔΒΚ», παρά τις επί δεκαετίες προσπάθειές της, δεν έχει αναγνωριστεί από κανέναν εκτός από την ίδια. Μοναδική σοβαρή ασφαλιστική δικλίδα, λοιπόν, είναι η διασφάλιση της συνέχισης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όχι ως το κρατίδιο των Ελληνοκυπρίων, αλλά ως τη μόνη νόμιμη, κυρίαρχη και αναγνωρισμένη κρατική οντότητα στο νησί.

Η διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η αντικατάστασή της από δύο συνιστώνται κρατίδια, από τα οποία θα πηγάζει το καινούριο συνιστών κράτος, δεν μπορεί να αποτρέψει, αλλά ίσως και να προτρέπει την Τουρκία να διαλύσει τη λύση. Οπόταν, η επιμονή για τη συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν είναι μόνο συναισθηματική αλλά εξόχως ουσιαστική, μεταξύ άλλων, και για τη βιωσιμότητα της λύσης.

Θεωρώ, λοιπόν, πως πρέπει επιτέλους με ειλικρίνεια να συμφωνήσουμε πως συμφωνούμε στα πιο πάνω, τα οποία θα διασφαλίζουν την κατάργηση όσων θεωρούμε μέρος του σημερινού προβλήματος. Να απομονώσουμε τις ελάχιστες ακραίες φωνές του λαϊκισμού, που επιμένουν στη διαιώνιση της διχοτόμησης, αλλά και εκείνων που επιμένουν στη «λύση με κάθε κόστος».

Άλλωστε «λύση» με διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, διατήρηση των επεμβατικών δικαιωμάτων στην Τουρκία, αποδοχή παρεκκλίσεων από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, στέρηση των τεσσάρων ελευθεριών (διακίνησης, εγκατάστασης, δικαιώματος περιουσίας και δικαιώματος κατοικίας) στους Κυπρίους στην πατρίδα τους, θα μπορούσαμε να δεχτούμε από το καλοκαίρι του ’74. Δεν θα αποτελεί επιτυχία. Ούτε καν προσπάθεια.

Να παραδεχτούμε με ειλικρίνεια τα λάθη μας, τις παραλείψεις μας, όσα αποκρύψαμε άθελα ή ηθελημένα από τον λαό και να χαράξουμε επιτέλους στρατηγική με βάση τον πραγματικό στόχο και όχι πολιτικές εξαγγελίες για χάρη της εσωτερικής κατανάλωσης.

Αλλά το ίδιο ειλικρινείς θα πρέπει να είναι και όσοι δεν θέλουν λύση αλλά και όσοι εννοούν με τη λέξη λύση ένα Νεο-Κυπριακό Απαρτχάιντ*.

* Το Απαρτχάιντ (Apartheid) ήταν μια πολιτική των λευκών που καθόριζε και επέβαλλε τη διάκριση των ανθρώπινων ομάδων μέσα σε ένα κράτος βάσει φυλετικών κριτηρίων σε καθορισμένες γεωγραφικές περιοχές. Ως επίσημη κρατική πολιτική εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη Νότιο Αφρική από το Εθνικό Κόμμα το 1948 και καταργήθηκε στις 30 Ιουνίου 1991. Ο όρος Απαρτχάιντ χρησιμοποιείται πλέον για να υποδηλώσει κάθε πολιτική φυλετικού διαχωρισμού σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου.