Τα θέματα Παιδείας τελευταία υπεισέρχονται όλο και πιο έντονα στην επικαιρότητα και στους προβληματισμούς μας, ωστόσο πολλές φορές τα πιο κύρια και βαθιά βρίσκονται έξω από το ραντάρ της ενασχόλησης τόσο των δημοσιογράφων όσο και των ειδικών.

Ενώ η κοινωνία γνωρίζει μια άνευ προηγουμένου κρίση στον τομέα της απασχόλησης, τομέα που συνορεύει με αυτόν την Παιδείας, σε αυτό το θέμα σχεδόν ελάχιστες ήταν οι παρεμβάσεις. Συνέπεια αυτού είναι, αντί να αμβλυνθεί το κοινωνικό κενό, η μετέωρη κατάσταση να οξύνεται με την πάροδο του χρόνου.

Αντίθετα, η γενιά των νέων που βιώνει αυτό το πρόβλημα από πρώτο χέρι και που έχει ενστερνιστεί μια πιο ρεαλιστική σκοπιά των καταστάσεων λόγω των παθημάτων της, βλέπει το θέμα διαφορετικά. Ανησυχεί για το πού θα καταλήξουν οι χιλιάδες σπουδαστές, οι οποίοι γίνονται δέκτες υποσχέσεων για μια μεταμορφωτική προσωπική εξέλιξη, σε ένα ρόλο όμως που δεν διατίθεται πλέον στις ποσότητες που τους υπόσχονται και που πολλοί από τους οποίους σιγά-σιγά εξαλείφονται, χωρίς κανένας να τους ενημερώνει.

Σε μια κοινωνία που μετατίθεται αργά αλλά σταθερά προς τον τομέα των υπηρεσιών, με τους άλλους κύριους τομείς (όπως βιομηχανία) να υποχωρούν σε μια ελάχιστου βιώσιμου ορίου παρουσία, τα δεδομένα αυτά δεν ενσωματώνονται στα προγράμματα σπουδών, τουλάχιστον σε ένα μεσοπρόθεσμο πλάνο. Αντίθετα, τομείς που έχουν ριζική πτώση στην αγορά εργασίας, αντί να τίθενται σε πλαίσιο τυπικής προσφοράς, προωθούνται στον παλιό ρυθμό. Σε αυτό πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι ανάγκες μιας χώρας, η ύπαρξη ή όχι υποδομών για απορρόφηση των κλάδων κ.λπ.

Οι απολογητές του παρόντος καθεστώτος θα πουν ότι είναι «ανήθικο» να δώσει κάποιος προτροπές για περιορισμό της έκθεσης του οποιουδήποτε στο αποκορύφωμα της ανθρώπινης διαδρομής, τη μάθηση, για λόγους που έχουν να κάνουν με πρόσκαιρες ίσως κοινωνικές ανάγκες. Θα πρέπει όμως να είμαστε αρκετά πρακτικοί, ώστε το κοινωνικό σύστημα που στηρίζει την αγορά εργασίας να είναι επαρκές και όχι να μην είναι συνεπίπεδο με το άλλο σύστημα που το τροφοδοτεί με ανθρώπινο δυναμικό, από τη στιγμή που προωθείται έτσι κι αλλιώς το σύστημα της ανώτατης εκπαίδευσης ως η πύλη προς τον κόσμο των επαγγελμάτων, και όχι ως ένας ανεξάρτητος με αυτό θεσμός.

Ενώ υπάρχουν κάποιες αξιόλογες προσπάθειες για εξέλιξη προγραμμάτων που θα παρέχουν επαγγελματικές δεξιότητες μεταλυκειακά, αυτό το πρόγραμμα δεν συγχωνεύτηκε με την ανώτατη εκπαίδευση, με τρόπο που να γίνουν οι κατάλληλες συμβιβαστικές τομές σε αυτό το επίπεδο, για να έχει η δεύτερη τον κοινωνικό της σκοπό εκσυγχρονισμένο με τις ανάγκες του σήμερα.

Οι γενιές των πτυχιούχων μάχονται για δεύτερα και τρίτα μεταπτυχιακά, σε μια προσπάθεια να επικαλύψουν το κενό που υπάρχει με τις κοινωνικές ανάγκες, δημιουργώντας πολλές φορές το φαινόμενο της βαρυφορτωμένης ή άτοπης εξειδίκευσης, σε μια προσπάθεια από την οποία απουσιάζει η ουσιαστική καθοδήγηση, που είναι φανερό ότι το άτομο δεν μπορεί να καθορίσει από μόνο του.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής