Δεν είναι η εκ του ασφαλούς και εκ των υστέρων πρόθεση επίκρισης που ωθεί στην επισήμανση των πολιτικών λαθών, μερικά από τα οποία αποδείχτηκαν μοιραία για τον λαό μας. Κίνητρο της κριτικής είναι η προέκταση δημόσιου λόγου μισού αιώνα, η κατάδειξη και η αναγκαία αναγνώριση των λαθών. Η παραδοχή και η αναλυτική διείσδυση στον όγκο τους, η απομυθοποίηση εκείνων που τα διέπραξαν και η έξυπνη επανόρθωση με την επιβαλλόμενη από τις σύγχρονες διεθνείς συνθήκες ευθύνη και τις πραγματικότητες που διέπουν τη ζωή και τη διάρκεια του λαού μας και της πατρίδας μας.
Υπ’ αυτήν την έννοια συνεχίζεται η απαρίθμηση των σφαλμάτων του άρθρου: «Η δυστυχία των σφαλμάτων». Από της πρώτης περιόδου της Ανεξαρτησίας, ήταν ψευδαισθησιακή και ατυχής η ηγεμονική θεώρηση ότι η μικρή πατρίδα μας ήταν ο άξονας πέριξ του οποίου περιδινούτο η υδρόγειος και ότι στα πολιτικά μας δάκτυλα παίζαμε τους ξένους πολιτικούς σαν μπαλάκια ταχυδακτυλουργού σε πανηγύρια της εποχής. Με ηγεμονική αλαζονεία παρωχημένων χρόνων, απορρίπταμε τις επίμονες προσπάθειες σύνδεσης της μοίρας του νηπιώδους τερατιδίου της Ζυρίχης με τις δυο κύριες δυνάμεις, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική ΄Ενωση.
Αντί της επιλογής που επέβαλλαν τα συμφέροντα και η εκ των συνθηκών αναγκαιότητα και η λογική της ισχύος, αλλά και των σφαιρών επιρροής, που υπεδείκνυε την ισχυρότερη στην περιοχή υπερδύναμη, την Αμερική, η εκ γενετής ακρωτηριασμένη Δημοκρατία αποφάσισε τη συμπόρευση με το θνησιγενές Κίνημα των Αδεσμεύτων, με πρώτη επιλογή τον Νάσσερ, που υπελόγιζε στη χρηματική βοήθεια των ΗΠΑ του Αϊζενχάουερ και του Ντάλλες, όπως αποκαλύπτει ο Μάιλς Κόπλαντ (The game of the nations) και του Τίτο, που καραδοκούσε αρπαγή της βόρειας Ελλάδας και το διακήρυττε μάλιστα (Συλλαλητήριο Σκοπίων, 11 Οκτωβρίου 1945, ταξιαρχία Μακεδονίας 1943 κ.ά.).
Ποιος μπορεί να ισχυρισθεί ότι αν συμμαχούσαμε με την Αμερική ή τη Σοβιετική Ένωση θα ζούσαμε με τη δαμόκλειο σπάθη της Τουρκίας αιωρούμενη πάνω από το κεφάλι μας; Είναι ενδιαφέρον να ληφθεί υπόψη ότι η επιλογή εκείνη μετατράπηκε από τις προεδρικές διαδοχές σε παρακαταθήκη(!), με συνέπεια να αποτελέσει πρωτοφανές παράδειγμα ανεπάρκειας στην πολιτική ιστορία. Εξάλλου, στα ατυχή(;) συμβάντα υπάγεται και η πολιτική κατά τις παραμονές της εισβολής, αλλά και η αντιμετώπιση της κατοχής και των εγκλημάτων της Τουρκίας. Δεν προσήφθησαν κατηγορίες εναντίον της κακοποιού χώρας.
Δεν ανακινήθηκαν θέματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διεθνών συνθηκών όπως της Γενεύης. Ακολουθήθηκε αδράνεια ραγιαδισμού και ακατανόητη πολιτική συρροής υποχωρήσεων και απαράδεκτων παραχωρήσεων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι λαϊκές θελήσεις. Βλπ. μονομερή εφαρμογή συμφωνίας Γ΄ Βιέννης για την Καρπασία, που, μάλιστα, ουδέποτε αξιώθηκε η εφαρμογή της, εκ περιτροπής προεδρία, σταθμισμένη ψήφο, το άνοιγμα των οδοφραγμάτων και την περίσωση του καταρρέοντος κατοχικού ψευδοκράτους, τη μετατροπή των Τουρκοκυπρίων σε προνομιούχο τρωκτική τάξη και άλλα πολλά. Και τα μεν μοιραία λάθη που προδιέγραψαν τη μαύρη μοίρα του κόσμου μας, επανειλημμένα προβλήθηκαν στην εξέλιξη της αρθρογραφίας.
Αλλά υπενθυμίζουμε ένα, που, παρά το ότι το υπερτονίσαμε από το 2003 αρκετές φορές, εντούτοις παρασιωπήθηκε από τις σκοπιμότητες, αν και η σημασία του είναι αναντίλεκτη. Αναφέρομαι στη συμφωνία Παπαδοπούλου- Σιράκ, με την οποία η Γαλλία θα αναλάμβανε την άμυνα της Κύπρου σε συνδυασμό με την ανόρυξη των υδρογονανθράκων, με μόνο όρο η σύμμαχος χώρα να έχει προτεραιότητα στην αγορά του υποθαλασσίου πλούτου μας! Αυτή η συμφωνία πάγωσε από τη διαδοχή, η οποία προτίμησε την απόπειρα σύσφιγξης των σχέσεων με το Λονδίνο και με τη Συρία, με θλιβερά αποτελέσματα και συμφορές που βύθισαν σε πολιτικές και οικονομικές πανωλεθρίες…
Το θέμα, όμως, είναι πολύ ευρύτερο. Διότι ο επανακαθορισμός φιλικών επιλογών με βάση ιδεολογικές επιρροές, και μάλιστα όταν οι πικρές εμπειρίες και τα αντικειμενικά δεδομένα έπειθαν ότι τέτοιες κινήσεις υποκινούνταν από κάθε άλλο παρά πρυτάνευση της λογικής, μπορεί να ερμηνευθεί ως φθίνουσα δογματική μονολιθικότητα, που υπονομεύει το γενικό συμφέρον και τη δυνατότητα της προοπτικής. Άλλωστε επακόλουθες ατυχείς ενέργειες και επιβλαβείς τακτικές αποτελούσαν τη μήτρα της κακοδαιμονίας, που δεν προέκυψαν εν μιά νυκτί, αλλά ήταν ολέθριες συνέπειες ιστορικών λαθών, που ουδείς τόλμησε να αποτρέψει…
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
