Όλοι πρέπει να αντιμετωπισθούν με την ίδια κατανόηση τόσο από τις Αρχές, περιλαμβανομένης της ΕΕ, όσο κι από τις ίδιες τις τράπεζες

Η επιβληθείσα λύση εξυγίανσης των κυπριακών τραπεζών από το Γιούρογκρουπ τον Μάρτη του 2013 δεν φαίνεται να είχε μελετηθεί καλά από την ΕΕ/ΕΚΤ, πολύ δε περισσότερο από τη δική μας πλευρά. Η μόνη συζήτηση που έγινε ήταν κατά πόσο το κούρεμα θα άρχιζε από το 1 ευρώ των καταθέσεων ή από τις 100 χιλιάδες. Κρίνοντας τo αποτέλεσμα, μπορούμε με ασφάλεια να αποφανθούμε ότι οι αποφάσεις δεν ήταν ορθές, ενώ θα μπορούσε να ακολουθηθεί κάποια άλλη μέθοδος με λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις, τόσο για την Κύπρο όσο και για τους διάφορους συνεργάτες των τραπεζών.

Θα ασχοληθούμε με το θέμα αυτό καθώς και πώς θα αντιμετωπισθούν οι συνέπειες πάνω στους άμεσα ενδιαφερομένους, μετόχους, καταθέτες και κατόχους αξιογράφων. Με το κλείσιμο της Λαϊκής Τράπεζας και τη μεταφορά των κολοβωμένων στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεών της στην Τράπεζα Κύπρου, όχι μόνο ενέπλεξαν την οικονομία σε μια παγίδα συνεχούς κρίσης, αλλά και ζήμιωσαν όσους συνδέονταν με την πρώτη και δημιούργησαν δυσβάσταχτα βάρη και σε όσους είχαν σχέση με τη δεύτερη.

Δεν θα δικαιολογήσω την κακοδιαχείριση των καταθέσεων και των άλλων χρηματοδοτικών ενισχύσεων, που έγινε στις δυο πιο πάνω τράπεζες και τον Συνεργατισμό. Η λύση όμως που δόθηκε επηρέασε αρνητικά και την Ελληνική Τράπεζα, που δεν έφταιξε σε τίποτε! Απλά σ’ αυτόν τον κυκεώνα που δημιουργήθηκε δεν περνούσε κάποιες τεχνητές νόρμες, που το ίδιο το σύστημα της ΕΕ/ΕΚΤ θεσμοθέτησε. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι γιατί οι αρμόδιοι θεσμοί της ΕΕ δεν επεξεργάστηκαν ένα σχέδιο εξυγίανσης της κατάστασης, με τη χαλάρωση για κάποιο διάστημα των απαιτήσεων που αφορούσαν τον λόγο δανείων προς ίδια κεφάλαια, όπως έκαναν σε άλλες περιπτώσεις των απαιτήσεων της συνθήκης του Μάαστριχτ με τις μεγάλες Χώρες.

Τότε θα μπορούσαν να βρεθούν επενδυτές για ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών, όπως βρέθηκαν όταν τέθηκαν υπό ‘εξυγίανση’ μετά το κούρεμα. Μήπως έπρεπε να εξυπηρετηθεί έτσι το σύστημα των διεθνών επενδυτών; Γιατί έπρεπε να καταστραφούν οι αξίες των μετοχών, για να τις αγοράσουν όσα-όσα οι νέοι μέτοχοι; Κάποιοι διατείνονται ότι το πρόβλημα περιορίζεται στους ανασφάλιστους καταθέτες κι όχι στους μετόχους των τραπεζών, μια και οι κάτοχοι μετοχών και αξιογράφων ήξεραν ότι ριψοκινδύνευαν στην επένδυση που έκαναν.

Γιατί γενικεύουμε τα πράγματα; Υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις μικρομετόχων που προτίμησαν να τοποθετήσουν εδώ τις αποταμιεύσεις τους, είτε γιατί δε διέθεταν μεγάλα ποσά είτε γιατί οι ειδικές τους συνθήκες δεν τους επέτρεπαν να ασχοληθούν με άλλου είδους επενδύσεις. Δεν βλέπω σε τι διαφέρουν οι μέτοχοι κι οι κάτοχοι αξιογράφων από τους καταθέτες. Όλοι πρέπει να αντιμετωπισθούν με την ίδια κατανόηση τόσο από τις Αρχές, περιλαμβανομένης της ΕΕ, όσο κι από τις ίδιες τις τράπεζες. Ξεκινώντας από τις τελευταίες, θα ανέμενα να επιδείξουν μεγαλύτερη κατανόηση στις ειδικές συνθήκες κάθε μετόχου, κατόχου αξιογράφων και καταθέτη. Δεν μπορούν να ζητούν από αυτούς να τακτοποιήσουν τυχόν υποχρεώσεις τους με παράλογους όρους σαν να μη συνέβη τίποτε.

Είναι καθαρή πρόκληση! Δεν εισηγούμαι διαγραφή των χρεών. Αυτό πρέπει να γίνει κάποτε, δεν μπορεί να γίνει τώρα. Μπορούν όμως οι όροι της νέας διευθέτησης να είναι σύμφωνοι με τις νέες δυνατότητες του ενδιαφερομένου. Σ’ αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει κι ο Επίτροπος Διαμεσολάβησης. Αν μάλιστα κάτι τέτοιο εγίνετο αμέσως, μπορεί οι επηρεασθείσες τράπεζες να μην αντιμετώπιζαν τόσο μεγάλο πρόβλημα μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ η οικονομία θα άρχιζε να ανασαίνει, κάτι που θα βοηθούσε και τις ίδιες τις τράπεζες.

Όλες οι ακούσιες ζημιές κάθε ‘πελάτη’ θα πρέπει να καταγραφούν και να τηρηθούν σε ξεχωριστά αρχεία για το μέλλον. Μόνο έτσι θα επανέλθει η επιδιωκόμενη εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα. Αλλά κι οι υποχρεώσεις των τραπεζών είναι απαραίτητο επίσης να ελαφρυνθούν, ιδιαίτερα το ΕLΑ της Λαϊκής Τράπεζας. Η αυθαίρετη αυτή πράξη της ΕΚΤ ήταν δική της απόφαση, έστω κι αν η ΚΤΚ συναίνεσε κι ανέλαβε την αποπληρωμή του σαν εγγυητής. Γιατί προχώρησε στην πράξη αυτή και σε τόσο ύψος; Δεν έχει καμιά ευθύνη;

Ενόψει του ότι οι αποφάσεις για τέτοια θέματα ελαμβάνοντο στη Φρανκφούρτη, το λιγότερο που θα πρέπει να ζητήσει η Κύπρος είναι να μετατραπεί το ELA σε ένα μακροπρόθεσμο δάνειο, πράγμα που θα ανακούφιζε την κατάσταση. Ένας πρόσθετος λόγος για να γίνει αυτό είναι το κούρεμα του χρέους και το ξεπούλημα των παραρτημάτων των κυπριακών τραπεζών για να επιβαρυνθούν οι ίδιοι λιγότερο από το κούρεμα του ελληνικού χρέους, μέθοδο που οι ίδιοι επέλεξαν στην περίπτωση της Ελλάδας.

Γιατί δυο μέτρα και δυο σταθμά! Η ΚΤΚ θα πρέπει να αρχίσει ενέργειες προς τις πιο πάνω κατευθύνσεις. Τέλος, η ίδια η ΚΤΚ, ως Αρχή Εξυγίανσης, θα πρέπει να μελετήσει και να καταστρώσει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο αποκατάστασης της αξιοπιστίας του κυπριακού τραπεζικού συστήματος κι επούλωσης των πληγών που οι δικές της αμέλειες και μη ικανοποιητικοί χειρισμοί άνοιξαν στους μετόχους, τους κατόχους αξιογράφων και τους καταθέτες.

Όταν η ίδια θεωρούσε φυσιολογικές τις εξελίξεις και τις τότε ενέργειες σχετικά με τη φερεγγυότητα των τραπεζών ώστε ο κόσμος, που δεν είχε προνομιακή πληροφόρηση, να μην πάρει τα μέτρα του, η ευθύνη για την εξαθλίωση ενός πολύ μεγάλου μέρους του πληθυσμού της Κύπρου βαραίνει τους δικούς της ώμους ως θεσμού.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com