Η ανάπτυξη της ισλαμικής τρομοκρατίας στη Δύση φέρνει στην επιφάνεια τις λειτουργικές τάσεις που υπάρχουν ανάμεσα σ' αυτή την κοινότητα, που καθορίζουν εν πολλοίς τη γενικότερη συμπεριφορά συμβίωσης και συνύπαρξής της στον δυτικό χώρο και ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό χώρο. Αυτό είναι ένα ακανθώδες θέμα μεταξύ των νέων ισλαμιστών και της ισλαμικής κουλτούρας και των δυτικών κοινωνιών και δυτικού πολιτισμού που έχει βαθιές ιστορικές εμπειρίες από το παρελθόν.

Οι μεταναστευτικές ροές από ισλαμικές χώρες κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου μέχρι σήμερα συνέβαλαν ούτως ώστε να παρατηρείται μια υπέρτερη παρουσία μουσουλμάνων στις δυτικές χώρες λόγω γεννητικότητας, επανένωσης οικογενειών, μηδενικής υπέρβασης του πλαισίου του Ισλάμ και στην ιδιομορφία και εσωστρέφεια της ισλαμικής θρησκείας.

Κάτω από τις αναφερόμενες συνθήκες οι ισλαμικές κοινότητες αναπτύσσουν μια νέα ιδεολογική προσέγγιση σύμφωνα με τις αξίες του Ισλάμ και της ισλαμικής κουλτούρας, αφήνοντας πίσω τα πρότυπα του δυτικού πολιτισμού (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, ανεκτικότητα, κράτος δικαίου και προσαρμογή στις δομές των δυτικών κοινωνιών). Το ισλαμικό κίνημα διαχωρίζει τις κινήσεις και λειτουργίες του ως ακολούθως:

α) Το συνειδητό ή εξατομικευμένο Ισλάμ λειτουργεί στο πλαίσιο της ανεξάρτητης ατομικής επιλογής, η οποία αντανακλά στην προσαρμογή του Ισλάμ στο περιβάλλον των δυτικών κοινωνιών και στις αξίες της νεωτερικότητας, όπου η κοινωνική διαγωγή να μην καθορίζεται από τις θρησκευτικές αρχές του Κορανίου ή της παράδοσης της Σούνα, αλλά από τις διατάξεις της δημοκρατικής κοινωνίας και η εκπροσώπηση των ατόμων στη δημόσια σφαίρα να γίνεται κατά άτομο μακριά από τον θρησκευτικό/εθνοτικό θύλακα.

β) Το κολεκτιβιστικό Ισλάμ συνδέεται άμεσα με τον ορθόδοξο σαλαφισμό, ο οποίος δίδει βαρύτητα στην αξία της θρησκευτικής και κοινωνικής συλλογικότητας, στην αυξημένη συλλογικότητα και ύπαρξη των μουσουλμάνων, στην έννοια της αυθεντίας και της παραδοσιακής κουλτούρας και στην πρόκριση της ενδογαμίας.
γ) Το υπερ-ορθόδοξο ή παραδοσιακό Ισλάμ δεν επιθυμεί την αναγνώρισή του από τις δυτικές κοινωνίες και την προσέγγιση των ερμηνειών των δυτικών για αυτό και ούτε την αξιολόγηση του καθώς επίσης την ένταξη του στις δυτικές κοινωνίες.

Το αναφερόμενο Ισλάμ διακρίνεται για τον ριζοσπαστικό υπερορθόδοξο ρόλο του, το οποίο εγκρίνει και την ισλαμική τρομοκρατία καθώς επίσης και την αντίστασή του στην ηγεμονική πολιτιστική παρουσία του δυτικού κόσμου μέσω της επανάστασης και της στρατιωτικής επικράτησης. Πέραν τούτου, επιδιώκει την αναμόρφωση των ισλαμικών κοινοτήτων στη βάση του φονταμενταλισμού και της αυθεντικής παράδοσης, την απαγόρευση των κοινωνικών συνδιαλλαγών με μη μουσουλμάνους και την εμμονή της ενδογαμίας και της διατήρησης της ταυτοσημίας, η οποία κατά ομολογία επιτυγχάνεται μεταξύ δεύτερης και τρίτης γενιάς των μουσουλμάνων μεταναστών και, τέλος, την επιβολή της σάρκας και της πολιτειακής μορφής του χαλιφάτου.

Επειδή τα προβλήματα στις μουσουλμανικές κοινότητες που ζουν στη Δύση και ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό χώρο θα αυξάνονται και λόγω της δημογραφικής μεταβλητότητας υπέρ των μουσουλμάνων, για τους λόγους που έχουμε προαναφέρει, καλό θα είναι να γίνει μια ριζική αναθεώρηση των πεποιθήσεων και των μεθόδων που ακολουθούν αμφότερες οι πλευρές, ούτως ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες ειρηνικής συνύπαρξης και συμβίωσης, όχι μόνο στις δυτικές κοινωνίες αλλά γενικότερα ως ακολούθως:

α) Το Ισλάμ να προβεί σ' ένα εκσυγχρονισμό ή σε αναθεώρηση των δογματικών του πεποιθήσεων, όπως συνέβη και στην περίπτωση του χριστιανισμού, που ακολούθησε τις δικές του αναθεωρήσεις από τις περιπέτειες του 30ετούς πολέμου που αιματοκύλισε την Ευρώπη και ιδιαίτερα τα εδάφη της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από το 1618 - 1648, ο οποίος σφραγίστηκε με τις Συνθήκες της Βεστφαλίας, οι οποίες άλλαξαν τον χάρτη της Ευρώπης, καθώς επίσης και από την επίδραση που είχε ο Διαφωτισμός. Με αυτή την Αναγέννηση το Ισλάμ θα βοηθήσει στην ανάπτυξη του σεβασμού της ελεύθερης λατρείας σε χώρους προσευχής και στην απόκτηση μιας θεσμοποιημένης προσέγγισης.

β) Όσον αφορά τη Δύση, αυτή θα πρέπει να ξεπαγιδευτεί από την αποδόμησή της, η οποία επιτεύχθηκε μετά τη νεωτερικότητα, που δεν βοηθά στο αγκάλιασμα και στη λειτουργία μιας ισορροπημένης προσέγγισης και η οποία αποδομεί την ταυτότητά της και την οδηγεί στην εαυτοφοβία και στην απαξίωση των πολιτικών και των πιστεύω της.

Εάν δεν λειτουργήσουν οι γενικές συναινέσεις μεταξύ δυτικού και ισλαμικού κόσμου, δεν θα επιτευχθεί ποτέ η συνεννόηση, αλληλοκατανόηση και συνεργασία για να λυθούν τα υπάρχοντα προβλήματα ανάμεσά τους και να πορευθεί η ανθρωπότητα προς τη δημιουργικότητα και ευημερία. Ούτε θα υπάρξει η αναγνώριση της συνεισφοράς αμφοτέρων των πλευρών στον παγκόσμιο πολιτισμό, αλλά θα δημιουργηθεί περαιτέρω έχθρα και αλληλοεξόντωση.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΕΡΑΚΛΗΣ