Όταν υπήρξε η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος σε ένα μεγάλο αριθμό χωρών της Ε.Ε., αυτό θεωρήθηκε ως σημαντικό βήμα για την πολιτική ενοποίηση. Εκ του αποτελέσματος αποδεικνύεται φενάκη. Η πολιτική ενοποίηση όχι μόνο εξακολουθεί να παραμένει το ζητούμενο, αλλά το κοινό νόμισμα οδήγησε στο δυσθεώρητο χάσμα μεταξύ πλούσιου Βορρά και φτωχού Νότου. Το αποτέλεσμα, δηλαδή, είναι ότι διαμέσου της αποδυνάμωσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μεταξύ των κρατών - μελών της Ευρωζώνης τίθεται πλέον σε κίνδυνο και η πολιτική συνοχή.
Όλες αυτές οι αρνητικές εξελίξεις στην Ε.Ε. δεν είναι καθόλου παράδοξες. Είναι απολύτως φυσιολογικές, αφού η υλοποίηση του φιλόδοξου οράματος για μια πραγματικά πολιτικά ενοποιημένη Ευρώπη προϋποθέτει ίσες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης, κοινούς πόρους για επενδύσεις, αλληλεγγύη και συνακόλουθα κοινωνική συνοχή. Ωστόσο, η κυρίαρχη πολιτική της λιτότητας για να εξυπηρετείται ο στόχος της δημοσιονομικής πειθαρχίας και αρμονίας κατέστη η μέθοδος και το εργαλείο για επιβίωση του κοινού νομίσματος.
«Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Και ο μεν σκοπός επιβιώνει, δηλαδή η σταθερότητα του ευρώ, τα δε μέσα έχουν οδηγήσει τους λαούς του Ευρωπαϊκού Νότου σε συνθήκες ανέχειας και κοινωνικής δυστυχίας. Η παρατεταμένη ύφεση, προϊόν της εξουθενωτικής λιτότητας, είναι απότοκο του περιορισμού της ζήτησης και συνεπώς υποχώρησης της πραγματικής οικονομίας.
Πέραν όμως της πασίδηλης υπονόμευσης του στόχου της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης έχουμε μια ευθεία υποβάθμιση των δημοκρατικών θεσμών, αφού οι άπληστες αγορές και τα ασύδοτα χρηματιστηριακά κέντρα επιβάλλουν σταδιακά την πολιτική τους κηδεμονία επί των παραδοσιακών κέντρων άσκησης πολιτικής εξουσίας.
Επί των Κυβερνήσεων και των Κοινοβουλίων. Ακόμα στις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης επιβάλλεται ένας βίαιος μετασχηματισμός των οικονομικών δομών ως επιταγή των νεοφιλελεύθερων ιδεολογιών που έχουν κυριαρχήσει στην Ε.Ε. Με εκμετάλλευση των συνθηκών «χρεοκρατίας» που έχουν επιβληθεί στις χώρες που αποτάθηκαν για κρατικό δανεισμό, επιβάλλονται οι λεγόμενες μεταρρυθμίσεις, που έχουν ως βασικό πυρήνα την εκποίηση του δημόσιου πλούτου και την αποκρατικοποίηση στρατηγικών τομέων της οικονομίας.
Με τον τρόπο αυτό ο εθνικός έλεγχος και συνακόλουθα η εθνική κυριαρχία χάνεται και παραδίδεται σε ξένους πολυεθνικούς γίγαντες. Οι πρακτικές της Τρόικας, που επιβάλλει κυνικά τις ιδιωτικοποιήσεις κρίσιμης και στρατηγικής σημασίας κρατικών επιχειρήσεων, όπως είναι οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια και οι δημόσιες υποδομές συγκοινωνιών και μεταφορών, συνιστούν την έμπρακτη έκφραση επιβολής των νεοφιλελεύθερων συνταγών με την παράλληλη περιθωριοποίηση κάθε ίχνους εθνικής κυριαρχίας.
Επειδή δε προβάλλεται ως κεντρικό επιχείρημα παράδοσης των κρατικών επιχειρήσεων σε καραδοκούντες ολιγάρχες ότι θα υπάρξουν επενδύσεις και συνεπώς ανάπτυξη, καλό είναι να επισημανθεί. Επενδύσεις που θα προωθούν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη πρέπει να είναι καλοδεχούμενες και πρέπει να επιδιώκονται. Όταν όμως είναι προς όφελος των εθνικών οικονομιών και υπηρετούν ευρύτερους αναπτυξιακούς στόχους.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Είτε θα διολισθήσει οριστικά παραδιδόμενη στην κυριαρχία των αγορών και του ακραίου νεοφιλελευθερισμού που θα καταστήσουν την πολιτική ενοποίηση «όνειρο θερινής νυκτός», είτε θα διαμορφώσει αντιστάσεις που θα υψώσουν ανακοπτικά τείχη απέναντι στην επιχειρούμενη ολοκληρωτική αποδόμηση της εθνικής κυριαρχίας και της φαλκίδευσης των δημοκρατικών θεσμών. Το ποιος δρόμος θα ακολουθηθεί θα εξαρτηθεί από τις δυνάμεις που θα αναδυθούν από τους λαούς και τις κοινωνίες.
ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
