Οι τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία δείχνουν ότι ο «ψυχρός πόλεμος», που τελείωσε εδώ και αρκετά χρόνια πριν, ξεσπάει ξανά. Και επιπλέον απογυμνώθηκαν ακρογωνιαία συστηματικά προβλήματα του σημερινού κόσμου και της οργάνωσής του. Είναι ξεκάθαρο ότι ύστερα από την κατάρρευση του διπολικού συστήματος των διεθνών σχέσεων, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να κυριαρχούν στις παγκόσμιες υποθέσεις και να επιβάλλουν τα δικά τους γεωστρατηγικά συμφέροντα, βασιζόμενες στην «αποκλειστικότητά» τους.
Η ανάπτυξη των σχέσεων της Ευρώπης με τη νέα Ρωσία δεν ανταποκρινόταν σε αυτήν τη στρατηγική των ΗΠΑ, επειδή καθιστούσε την Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη από την Ουάσιγκτον. Ενώ η αυξανόμενη ανεξαρτησία της Ρωσίας στον διεθνή στίβο προκαλούσε την αρνητική αντίδραση της Ουάσιγκτον, που σκλήραινε μετά την κρίση στη Συρία. Οι ΗΠΑ έθεσαν ως σκοπό να «πνίξουν» τη Ρωσία για να αποδείξουν σε όλο τον κόσμο την υπεροχή τους.
Για την υλοποίησή του χρησιμοποιήθηκαν η ενδυνάμωση της κηδεμονίας της Ουάσιγκτον στην Ευρώπη, υποκίνηση των διαθέσεων ρωσοφοβίας σε μερικά κράτη της Ανατολικής Ευρώπης (Βαλτικές χώρες, Πολωνία, Ρουμανία) και η επεκτατική πολιτική της προώθησης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς. Ένα κτυπητό παράδειγμα επίδειξης της αμερικανικής ισχύος ήταν η πορεία των αμερικανικών στρατιωτικών τμημάτων των δραγόνων διά των Βαλτικών Χωρών προς την Πολωνία.
Οι Αμερικανοί, που μετακινούνταν με ελαφρά τεθωρακισμένα οχήματα, μάλλον δεν ήταν σε θέση να τρομάξουν κανέναν, όμως συνέβαλαν στην ενίσχυση των αντιρωσικών διαθέσεων και έδειξαν άλλη μια φορά στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ποιος είναι αφέντης στην Ευρώπη. Σιγά-σιγά όμως οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούν ότι τα συμφέροντα των ΗΠΑ διαφοροποιούνται από τα πραγματικά συμφέροντα των ίδιων των Ευρωπαϊκών Χωρών. Όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι πολιτικοί λένε ανοικτά πως η αντιπαράθεση μεταξύ της Ρωσίας και της ΕΕ δεν είναι προς όφελος ούτε των Ευρωπαίων ούτε των Ρώσων. Παράδειγμα - οι αντιρωσικές κυρώσεις και ο οικονομικός αποκλεισμός ως απάντηση της Ρωσίας, που πλήγωσαν πρώτ’ απ’ όλα τα ίδια τα κράτη της Ευρώπης.
Και τα δύο μέρη έχουν κοινά αντικειμενικά συμφέροντα και στον οικονομικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Χωρίς τη Ρωσία, η κατασκευή του «κοινού ευρωπαϊκού σπιτιού» θα είναι επιζήμια και θα υποβάλλεται σε διαρκείς κρίσεις. Στην Ευρώπη το αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο. Η κύρια ερώτηση τώρα είναι αν οι Ευρωπαίοι θα επιλέξουν να προστατευόσουν τα εθνικά τους συμφέροντα, γεγονός που προϋποθέτει και την αποκατάσταση των καλών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων με τη Ρωσία, ή η ΕΕ θα προτιμήσουν να τα απαξιώσουν για το χατίρι της ευρωατλαντικής αλληλεγγύης.
Το παράδοξο είναι ότι αντί για τη στρατηγική εταιρική σχέση με τη Ρωσία, η ΕΕ επέλεξε ως βασικό της εταίρο την Ουκρανία, ο οποία βρίσκεται στο χείλος της αποσύνθεσης και κάθε στιγμή μπορεί να δημιουργήσει πολλά σοβαρά προβλήματα για την ΕΕ. Οι ΗΠΑ δημιουργούν στην Ευρώπη ακόμα μια εστία έντασης, που μπορεί να μετατραπεί σε ακόμα πιο τρομακτικές πολεμικές συγκρούσεις από εκείνες στη Μέση Ανατολή, όπου οι ΗΠΑ «διακρίθηκαν» ιδιαίτερα, όμως δεν έμαθαν τίποτα.
Αν και απεφεύχθη μια μεγάλη διένεξη στην Ουκρανία, εκεί, με τη συνδρομή της Ουάσιγκτον, θα δημιουργηθεί ένα ημιφασιστικό κράτος, με αμερικανικές βάσεις. Τα προβλήματα στις σχέσεις Ρωσίας-ΕΕ συσσωρεύονταν και νωρίτερα, η ουκρανική κρίση έγινε η αιτία για την προβολή τους. Έτσι η ΕΕ αγνόησε τα ρωσικά συμφέροντα κατά την πραγματοποίηση του σχεδίου «Ανατολικής Συνεταιρικής Σχέσης», επιδιώκοντας να διαρρήξει τις ιστορικές σχέσεις ανάμεσα στα δυνητικά μέλη της και τη Ρωσία.
Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στην ανικανότητα της ΕΕ να βλέπει τη Ρωσία ως ισότιμο εταίρο. Η Δύση βλέπει τη χώρα μας σαν έναν μαθητή, τον οποίο προσπαθεί με το καλό ή με το στανιό να προσαρμόσει στις προδιαγραφές της ΕΕ. Όμως αυτό το μοντέλο, που αγνοεί τα ρωσικά συμφέροντα και ιδιομορφίες, δεν θα λειτουργήσει ούτε σήμερα, ούτε αύριο, ούτε σε 10 χρόνια. Και όλα αυτά γίνονται στο φόντο πολλών και σοβαρών αδυναμιών στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός Ευρώπης, όπως το αισχρό πρόβλημα των πολιτών χωρίς υπηκοότητα και πολιτικά δικαιώματα σε Λετονία και Εσθονία, και πορείες πρώην στρατιωτών «Waffen-SS».
Ασυνήθιστη θέση «απόντων» παίρνουν οι Βρυξέλλες και στα θέματα των μαζικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία, όπου αναγνωρίστηκε επίσημα η Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών - Αντιστασιακός Ουκρανικός Στρατός, που πολεμούσε στις γραμμές του φασιστικού στρατού του Χίτλερ, όπου ο σταλινισμός εξισώθηκε με τον φασισμό και απαγορεύθηκε κάθε σοβιετικό σύμβολο.
Και όμως, παρ' όλες τις σημερινές αντιθέσεις, είναι αδύνατο να απομακρυνθούμε ο ένας από τον άλλον, αν και το θέλουν εκείνοι που υποδαυλίζουν την αντιρωσική υστερία, που βασίζεται στην ισχύ. Και ως εκ τούτου, η Ρωσία είναι υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης, και με την Ευρώπη και με τις ΗΠΑ, της αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας, που διαθέτει ένα σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό.
ΣΤΑΝΙΣΛΑΒ ΟΣΑΝΤΣΙ
Πρέσβης της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Κυπριακή Δημοκρατία
