Περνούμε ένα στάδιο στασιμότητας και καταθλιπτικής απελπισίας σε ό,τι αφορά τις διεργασίες και εξελίξεις για επανένωση της Γλυκείας Χώρας των Κυπρίων. Απειλητικά πλανάται πάνω από την Κύπρο το τρομακτικό φάσμα της μονιμοποίησης της διχοτόμησης, που για πρώτη φορά στις χιλιετίες της ιστορίας μας υπάρχει το ενδεχόμενο να οδηγήσει στον ακρωτηριασμό της μικρής μας χώρας, έτσι που ένα κομμάτι της γης μας να μην είναι πια Κύπρος αλλά μέρος άλλης χώρας.
Είναι επείγον για όσους αγαπούν την κυπριακή πατρίδα να προβληματιστούμε ποια είναι τα αίτια της αποτυχίας μας να επανενώσουμε τη χώρα μας. Η σκέψη πάει αμέσως και φυσιολογικά στα πολιτικά κόμματα και ιδιαίτερα τα δυο μεγαλύτερα από αυτά, που διαδέχονται το ένα το άλλο, αναλαμβάνοντας την εξουσία για τη διακυβέρνηση της χώρας αλλά και για τη διαχείριση των διακοινοτικών προβλημάτων που ταλανίζουν την πατρίδα μας σε όλα τα χρόνια της ανεξαρτησίας της. Και κάθε φορά που ανέρχεται ένα κόμμα στην εξουσία, εξαγγέλλει με τρανταχτή ρητορεία πως θα οδηγήσει τη χώρα στην ομοσπονδιακή επανένωση με δικοινοτικές συνομιλίες που συνέχιζαν -έστω αναποτελεσματικά- όλα αυτά τα χρόνια, αλλά τώρα έχουν διακοπεί και λίγες είναι οι προσδοκίες ότι θα έχουν θετικό αποτέλεσμα, εάν και όταν ξαναρχίσουν.
Καταλήγουμε, επομένως, στο λογικό συμπέρασμα των αντικειμενικών δεδομένων της ιστορίας της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας, ότι τα πολιτικά κόμματα δεν θέλουν ή δεν μπορούν να ενεργήσουν συλλογικά [ή έστω κατά πλειοψηφία, που θα σήμαινε τη συνεργασία των δυο μεγάλων πολιτικών μας κόμματων], ώστε να πάρουν τις αναγκαίες πρωτοβουλίες και τις σωστές αποφάσεις για να επανενώσουν τη χώρα. Αφήνω ώς εδώ τα πολιτικά μας κόμματα, με την ελπίδα και την προσδοκία να αναλάβουν οι πολιτικοί μας επιστήμονες τη μελέτη αυτής της αδυναμίας ή απροθυμίας τους να επανενώσουν την ταλαιπωρημένη πατρίδα μας. Και περνώ στον δεύτερο μεγάλο συντελεστή της κοινωνικής διεργασίας και πολιτικής διαδικασίας για επανένωση, που είναι η κοινωνία των πολιτών και οι οργανώσεις της.
Τα έντονα αρνητικά συναισθήματα που προκάλεσε το ελληνικό πραξικόπημα και αμέσως μετά η τουρκική εισβολή κινητοποίησαν την κοινωνία των πολιτών γι' ανάληψη δράσης, προς αποκατάσταση της συνεργασίας των δυο κοινοτήτων και διασφάλιση της ανεξάρτητης και ενιαίας κρατικής οντότητας της πατρίδας μας. Είχα την τιμή να συμμετέχω ενεργά σε αυτήν την κινητοποίηση αρχίζοντας από το φθινόπωρο του 1974, με τη σύσταση επιτροπής αγώνα για μια καινούργια ανεξάρτητη κυπριακή πατρίδα, απαλλαγμένη από τις αγγυλώσεις και αναχρονισμούς του εθνικισμού, που προκάλεσαν τόσα δεινά στη Γλυκεία Χώρα μας. Ακολούθησε η ίδρυση και νομότυπη λειτουργία της πρώτης οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών με αυτούς τους στόχους: του Νεοκυπριακού Συνδέσμου.
Ήταν μεθοδευμένη η δράση του και με εξειδικευμένες επιδιώξεις, και γι' αυτό καταγράφεται στην κοινωνική ιστορία της χώρας μας ως μια από τις λίγες ΜΚΟ με απτά αποτελέσματα της δράσης του. Με έντονη προβολή των κρατικών συμβόλων και ιδιαίτερα της κυπριακής σημαίας (καθώς και άλλων πρωτοβουλιών του, όπως ο εορτασμός της επετείου της ανεξαρτησίας), επανέφερε την προσήλωση των Ελληνοκυπρίων στην ανεξάρτητη κρατική οντότητα της χώρας τους, την οποία είχε υποσκάψει για δεκαετίες ο αλόγιστος εθνικισμός. Αυτά τα απτά αποτελέσματα φαίνονται μέχρι σήμερα, που σπάνια ακούγονται φράσεις όπως «μητέρα πατρίδα» ή «εθνικόν κέντρον» από τους πολιτικούς μας, ενώ η ανεξάρτητη κρατική μας οντότητα έχει διεθνώς εδραιωθεί.
Στα χρόνια που ακολούθησαν ιδρύθηκαν από ακτιβιστές πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στον τομέα της επαναπροσέγγισης/επανένωσης και συμμετείχα σε κάποιο στάδιο της δράσης τους στις περισσότερες από αυτές, αν όχι σε όλες. Δεν θυμάμαι να είχαν οι δράσεις τους απτά αποτελέσματα και σίγουρα δεν επανενώθηκε η πατρίδα μας. Και μελετώντας τις δράσεις αυτές, καταλήγω στο συμπέρασμα πως η αποτυχία της κοινωνίας των πολιτών οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπήρχε η απαραίτητη εξειδίκευση στους στόχους και τις δράσεις των οργανώσεών της. Ασχολήθηκαν και ασχολούνται όλες με όλα, και κατέληξαν ύστερα από τόσες δεκαετίες στην ίδια αποτυχία όπως τα πολιτικά κόμματα.
Δεν παραβλέπω, βέβαια, το γεγονός πως υπήρχε και η άρνηση ή απροθυμία των πολιτικών κόμματων να επιδιώξουν την εμπλοκή της κοινωνίας των πολιτών στον προγραμματισμό και τη διαδικασία της επανένωσης, αλλά είναι, πιστεύω, επείγον για όσους από εμάς συμμετέχουμε στις ΜΚΟ να επιδιώξουμε την εξειδίκευση των στόχων τους και των παρεμβάσεών τους, ώστε να επιτευχθούν αποτελέσματα. Το παράδειγμα της νέας οργάνωσης Κίνηση για Ομοσπονδιακή Κύπρο -που άρχισε με πρωτοβουλία του Νιαζί Κιζιλγιουρέκ- να το μιμηθούν όλες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, επιλέγοντας η καθεμιά ένα συγκεκριμένο θέμα ή πτυχή του προβλήματός μας, και να δουλέψουν συστηματικά και εξειδικευμένα στην επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων που θα καθορίσουν.
Νοείται, βέβαια, πως αν οι πιο πάνω εισηγήσεις γίνουν αποδεχτές, θα υπάρχει ανάγκη ενός καλά οργανωμένου συντονιστικού σώματος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, που θα έχει και την ευθύνη των επαφών και συζητήσεων με την πολιτική ηγεσία και τους διαπραγματευτές, ώστε να έχει ενεργό συμμετοχή στον προγραμματισμό και τις αποφάσεις για επανένωση.
ΤΑΚΗΣ ΚΟΝΗΣ
Κοινωνικός Ψυχολόγος
