Η επιθυμία για αποτελεσματική πρόληψη και έγκαιρη θεραπεία των νεφρολογικών παθήσεων, που συχνά καταλήγουν σε αιμοκάθαρση ή θάνατο, εκφράζεται κάθε έτος με την Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για
Πρόληψη των Νεφροπαθειών. Σε κάθε χώρα, γενικοί γιατροί, νεφρολόγοι και άλλοι επιστήμονες προβαίνουν σε ενημερωτικές παρουσιάσεις στον ημερήσιο Τύπο, στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, με σκοπό τη βελτίωση των γνώσεων ευάλωτων ομάδων πολιτών, ώστε σοβαρά νεφρολογικά προβλήματα να προλαμβάνονται και να θεραπεύονται έγκαιρα. Σε μια πρόσφατη, πιστεύουμε αρκετά επιτυχημένη, εκπομπή, με τη Γωγώ Αλεξανδρινού, τονίσαμε 3 σημαντικά βασικά νεφρολογικά θέματα, που θα θέλαμε σήμερα να μοιραστούμε με ακόμη περισσότερο κόσμο. Αυτά είναι:

Α) Η μεγάλη προληπτική σημασία της καθιέρωσης μιας τακτικής, ετήσιας νεφρολογικής εξέτασης (Μέτρηση κρεατινίνης αίματος, εξέταση ούρων για λεύκωμα και υπερηχογράφημα νεφρών)

Β) Η μεγάλη προληπτική και θεραπευτική σημασία της αναγνώρισης υψηλής κρεατινίνης στο αίμα και ύπαρξης λευκώματος στα ούρα. Τι σημαίνουν αυτά;

Γ) Η ανάγκη για προσφορά πτωματικών νεφρών για μεταμόσχευση. Αυτά τα νεφρά προσφέρουν ζωή με βελτιωμένη ποιότητα σε ταλαιπωρημένους νεφροπαθείς συμπολίτες μας, που ζουν χάρη στην αιμοκάθαρση.

Α) Τακτική, Ετήσια Νεφρολογική εξέταση και η κεντρική σημασία της μέτρησης της κρεατινίνης του αίματος: Πρέπει να γίνει συνείδηση σε όλους μας ότι σε κάθε ασθένεια το μυστικό της αποτελεσματικής θεραπείας είναι η έγκαιρη διάγνωση. Έτσι, όπως όλοι μας έχουμε μάθει να μετρούμε τακτικά την πίεσή μας, να μετρούμε τη χοληστερόλη μας και οι γυναίκες να κάνουν ένα τεστ Παπανικολάου, πρέπει να μάθουμε να κάνουμε και ένα ετήσιο τεστ νεφρών, με μέτρηση της κρεατινίνης στο αίμα, προσεκτική ανάλυση των ούρων για λεύκωμα και αιματουρία και, σε τακτά διαστήματα, ένα υπερηχογράφημα νεφρών.

Η μέτρηση της κρεατινίνης στο αίμα είναι το κεντρικό σημείο αναφοράς για τη μελέτη της λειτουργίας των νεφρών, με στόχο την πρόληψη τυχόν νεφρικής ανεπάρκειας, που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αιμοκάθαρση. Κάθε άνθρωπος που ενδιαφέρεται για τα νεφρά του πρέπει να ξέρει την τιμή της κρεατινίνης στο αίμα του. Ένα βασικό στοιχείο που πρέπει να μάθουμε όλοι είναι ότι όταν πηγαίνουμε για πρωινή αιμοληψία ΠΡΕΠΕΙ να έχουμε πιει 2-3 ποτήρια νερό.

Στην Κύπρο γίνεται συχνά το λάθος να κάνουμε αναλύσεις αίματος, χωρίς πρωινό νερό. Νηστικοί ναι, ουδέποτε όμως χωρίς νερό. Η μη λήψη νερού οδηγεί συχνά σε λανθασμένη μέτρηση μιας υψηλότερης κρεατινίνης στο αίμα, που οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα. Μια πραγματικά υψηλή όμως κρεατινίνη αίματος απαιτεί ειδική νεφρολογική παρακολούθηση και θεραπεία, για αποφυγή περαιτέρω εξέλιξης σε χρόνια νεφρική βλάβη. Άνθρωποι με υψηλή κρεατινίνη αίματος πρέπει να αποφεύγουν τη λήψη όλων των μη στεροειδών αντι-φλεγμονωδών παυσιπόνων, όπως π.χ. το Voltaren κ.ά.

Β) Η μεγάλη προληπτική και θεραπευτική σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης λευκώματος (= πρωτεΐνης) στα ούρα μας:

Τα νεφρά μας λειτουργούν 2 εκατομμύρια μικρά, πολύ εξειδικευμένα φιλτράκια, τα σπειράματα, που επιλεκτικά καθαρίζουν διαρκώς το αίμα μας από όλες τις κακές και άχρηστες ουσίες που δημιουργούνται καθημερινά στον μεταβολισμό μας. Μια σειρά από πολύ εξειδικευμένα κύτταρα στα νεφρά, ο σπειραματικός φραγμός, μεταξύ των αγγείων στα οποία κυκλοφορεί το αίμα και της απέναντι κοιλότητας που μαζεύονται τα ούρα, αποφασίζει ποιες ουσίες αφαιρούνται από το αίμα για να αποβληθούν στα ούρα.

Σε φυσιολογικές καταστάσεις ΔΕΝ υπάρχει λεύκωμα = πρωτεΐνη στα ούρα. Η εμφάνιση λευκώματος στα ούρα είναι ένα ισχυρό καμπανάκι ότι κάτι ΔΕΝ πάει καλά στον σπειραματικό φραγμό των νεφρών, και μας βοηθά να ξυπνήσουμε και να αναζητήσουμε την ορθή νεφρική διάγνωση, ώστε με μια εξειδικευμένη, νεφρολογική φροντίδα και θεραπεία να προλάβουμε τυχόν κακές εξελίξεις και ιδιαίτερα νεφρική ανεπάρκεια. Ο σακχαρώδης διαβήτης και οι νεφροπάθειες γενικά χαρακτηρίζονται από την εμφάνιση λευκωματουρίας και όσο πιο γρήγορα διαγνωσθεί η λευκωματουρία τόσο το καλύτερο για τον/την ασθενή. Πρέπει να ληφθεί η απόφαση για ειδική φαρμακευτική αγωγή με ειδικά προστατευτικά φάρμακα και επίσης κατά πόσον απαιτείται μια βιοψία νεφρού.

Γ) Την ανάγκη για προσφορά πτωματικών οργάνων σώματος για μεταμοσχεύσεις, ιδιαίτερα ΝΕΦΡΩΝ:

Στη μικρή μας Κύπρο, το μεγαλύτερο κοινωνικό νεφρολογικό πρόβλημα είναι ο σχετικά μικρός αριθμός πτωματικών μεταμοσχεύσεων, συγκριτικά με τις μεταμοσχεύσεις από ζώντες συγγενείς, ιδιαίτερα από την Κύπρια μητέρα που ουδέποτε αρνήθηκε να δώσει ένα νεφρό στο παιδί της. Τους ζωντανούς δότες νεφρών ευχαριστούμε πάρα, πάρα πολύ από την καρδιά μας.

Οι πτωματικές μεταμοσχεύσεις όμως είναι εξίσου σημαντικές, και εδώ στην Κύπρο μας, δυστυχώς, υστερούμε ακόμη πολύ σε αριθμούς. Η πτωματική μεταμόσχευση απαιτεί μια ώριμη και καλά ενημερωμένη κοινωνία, όταν σε μια στιγμή μεγάλου πόνου, μια καλή οικογένεια χάνει ένα αγαπημένο μέλος της, ένας ειδικός γιατρός ή μια ομάδα γιατρών πρέπει να την ενημερώσουν ότι το αγαπημένο άτομο έχει φύγει από τη ζωή και παράλληλα να ζητήσουν την άδειά της για την αφαίρεση των απαραίτητων οργάνων. Ξαφνικοί θάνατοι από τροχαία ατυχήματα, μεγάλες εγκεφαλικές αιμορραγίες και άλλα όμοια συμβάντα είναι δυστυχώς μια καθημερινή πραγματικότητα της ζωής και πάντοτε θα συμβαίνουν και πάντοτε θα μας περιτριγυρίζουν.

Αυτή η επικοινωνία μεταξύ, μέχρι τη στιγμή εκείνη, αγνώστων γιατρών και της οικογένειας δεν είναι τόσο εύκολη, αλλά βοηθείται πολύ εάν η οικογένεια είχε συζητήσει το θέμα της δωρεάς νεφρών προηγουμένως και ιδιαίτερα εάν το μέλος που πεθαίνει είχε εκφράσει μια θετική τοποθέτηση. Μια έγκαιρη τοποθέτηση της οικογένειας ότι είναι υπέρ της δωρεάς οργάνων, βοηθάει πολύ στην εξασφάλιση πτωματικών νεφρών. Οι γιατροί γενικά δυσκολεύονται να προχωρήσουν στο θέμα ζήτησης οργάνων για μεταμόσχευση.

Όλοι όμως πρέπει να εργαζόμαστε για το καλό των συμπολιτών μας, γιατί δεν υπάρχει λόγος να θάβουμε όργανα που μπορούν να δώσουν ζωή σε άτομα που τώρα ακόμη ταλαιπωρούνται. Ας έχουμε τις μεταμοσχεύσεις οργάνων σώματος στην καρδιά μας και ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ στις οικογένειες που προσφέρουν πτωματικά όργανα για μεταμόσχευση. Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Φίλων Νεφροπαθών παρακαλεί θερμά και ζητά από όλους τους Κύπριους συμπολίτες μας να βοηθήσουν σ' αυτό το θεάρεστο έργο.

ΔΡ. ΑΛΚΗΣ ΠΙΕΡΙΔΗΣ
FRCP, FACP -
Επίτιμος Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Φίλων Νεφροπαθών