Η σημερινή εποχή, εν μέσω μιας ώθησης προς δημοκρατικοποίηση και ελευθερία, έχει εισαγάγει μια σειρά από εμφάσεις που προηγουμένως επιμελώς είχαν περιοριστεί σε πιο χαμηλού προφίλ πλαίσια. Μια από αυτές είναι ο υπερπροοπτισμός, δηλαδή να βλέπεις τις συνέπειες μιας απόφασης και πολιτικής γενικότερα σε μια χρονική ή ευρύτερη προοπτική, με κύριο άξονα τα προσωπικά οφέλη ακόμα και σε βάρος των καθολικών. Το πρόσφατο παράδειγμα με τον πιλότο Λούμπιτς μπορεί να συνδεθεί με αυτό το θέμα.

Ο πιλότος είχε διαγνωστεί ότι έπασχε από ψυχολογικά προβλήματα αλλά, σύμφωνα με μια εκδοχή, για να μην τον οδηγήσουν σε κατάθλιψη τον άφησαν να εξασκεί το επάγγελμα... Σήμερα στα σχολεία η σχολή του υπερπροοπτισμού είναι κυρίαρχη. Χωρίς να σημαίνει ότι δεν είναι ωφέλιμη σε πολλές περιπτώσεις, η απόλυτη θεώρησή της ως της μόνης σχολής είναι λανθασμένη. Και αν στα σχολεία έχει βάση η ύπαρξή της λόγω του έντονα παιδαγωγικού στοιχείου του τομέα, στην ευρύτερη κοινωνία ίσως πρέπει να ιδωθεί διαφορετικά. Κάποτε η λύση πρέπει να είναι «ό,τι δεν λύεται κόβεται».

Παραδείγματα πολλά. Στις Κυπριακές Αερογραμμές, που ο υπερπροοπτισμός στοίχισε στο κράτος δεκάδες εκατομμύρια μέχρι να έρθει η άνωθεν εντολή από την Ευρώπη για να σταματήσει η σπατάλη χρημάτων, που μπορούσαν να φανούν ωφέλιμα παντού. Πολλές ο φορές ο προοπτισμός εισάγεται και επικρατεί, ως υποκατάστατο, λόγω της εγγενούς έλλειψης ουσιαστικής έγνοιας για το μέλλον. Δηλαδή, αν υπήρχε ικανή υπευθυνότητα στον βαθμό που χρειάζεται, τότε θα μπορούσαμε να κρίνουμε τα πράγματα χωρίς την ανάγκη να επικαλεστούμε αυτή την αρχή.

Όντως, η κατάχρηση της αρχής ή υπερπροοπτισμός, αντανακλούν μια έλλειψη τεκμηρίωσης και πίστης στις πρακτικές μας και στο σύστημα. Ως αρχή δεν είναι απορριπτέα και είναι ένας καλός φορέας δημοκρατικού χειρισμού καταστάσεων με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, όμως η υπερβολή που παρατηρείται στη χρήση του οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα, ιδιαίτερα όταν πριν από τη χρήση του γίνει ελλιπής επισκόπηση της μεγάλης εικόνας και ιδιαίτερα με τρόπο που αποσυντονίζει τόσο το παρόν, ώστε να χαλά η ισορροπία και η συνέχεια με το ιδανικά και φιλότιμα στοχευμένο μέλλον.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής