Σιγά-σιγά η ε/κ πλευρά οδηγείται σε βουλευτικές εκλογές που, ως γνωστό, θα λάβουν χώρα τον Μάιο του 2016. Τα επιτελεία των κομμάτων, τουλάχιστον κάποια, άρχισαν βολιδοσκοπήσεις για σχηματισμό των ψηφοδελτίων, ενώ ταυτόχρονα ξεκίνησαν δειλά-δειλά να οργανώνονται επικοινωνιακά. Στο έργο των επιτελείων είναι σαφώς και η διενέργεια δημοσκοπήσεων. Θα ήταν σοφό, λοιπόν, νοουμένου ότι θα υπάρξουν σωρεία δημοσκοπήσεων, ο Κύπριος πολίτης να γνωρίζει μερικά βασικά πράγματα. Σε περιόδους εκλογών επικρατεί μια εσφαλμένη κριτική για τις δημοσκοπήσεις, ως προς το αν αποτυπώνουν ή όχι το σωστό αποτέλεσμα και αν γενικότερα αποτυγχάνουν.

Όπως είναι γνωστό, οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν την εικόνα μιας δεδομένης στιγμής και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι οι δημοσκοπήσεις αδυνατούν να σφυγμομετρήσουν τη γνώμη κάποιων ομάδων, όπως για παράδειγμα οι φοιτητές, γιατί απλούστατα δεν βρίσκονται στην Κύπρο τον καιρό που διεξάγονται οι δημοσκοπήσεις.

Περαιτέρω, θα πρέπει να επισημανθεί και η σημασία του στατιστικού λάθους. Έχει επανειλημμένα συζητηθεί το κατά πόσο επηρεάζει ή όχι το αποτέλεσμα. Θα πρέπει ο Κύπριος πολίτης να γνωρίζει ότι στον τομέα των δημοσκοπήσεων το στατιστικό λάθος δεν είναι απαράβατο και ότι το κατά πόσο θα ισχύσει εξαρτάται από κάποιους παράγοντες. Στον τομέα της έρευνας γενικότερα, το «ολικό λάθος» αποτελείται από το «στατιστικό λάθος» και από το «συστηματικό λάθος».

Το στατιστικό λάθος, λοιπόν, είναι η διαφορά του αποτελέσματος ενός δείγματος σε σχέση με το πραγματικό αποτέλεσμα και υφίσταται νοουμένου ότι δεν έχουν διεξαχθεί άλλα λάθη. Είναι κυρίως ένας στατιστικός όρος, ο οποίος λαμβάνει υπόψη ορισμένες παραμέτρους, όπως το μέγεθος του δείγματος, το επίπεδο εμπιστοσύνης και την τυπική απόκλιση. Αν για παράδειγμα, σε ένα δείγμα το αποτέλεσμα καταγράφεται στο 50%, με ένα στατιστικό λάθος (+-2%), το αποτέλεσμα αναμένεται σε επίπεδο εμπιστοσύνης 95% να κυμανθεί μεταξύ 48%-52%.

Αυτή όμως είναι η μισή αλήθεια, καθώς το συστηματικό λάθος εάν δεν προσεχθεί μπορεί να αποτρέψει αυτό το διάστημα. Τα συστηματικά λάθη, όπως λέγονται, είναι κυρίως αυτά που διεξάγονται ως αποτέλεσμα λανθασμένου σχεδιασμού μιας έρευνας ή λάθη προερχόμενα κατά την εκτέλεση αυτής και δεν επιμετρούνται στατιστικά. Τα συστηματικά λάθη χωρίζονται με τη σειρά τους στα λάθη προερχόμενα από τον ερωτώμενο ή σε λάθη διαδικαστικά.

Αν για παράδειγμα ο ερωτώμενος ρωτηθεί ως προς το ποιον θα ψηφίσει στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές και αυτός δώσει μια ψευδή απάντηση, αυτό δεν μπορεί να επιμετρηθεί στατιστικά. Αν μια μερίδα του εκλογικού σώματοςν λοιπόν, αποκρύψει την ψήφο της δεν θα μπορέσει κανένας δημοσκόπος να το προσμετρήσει. Αυτού του είδους τα λάθη πρέπει απλώς ο δημοσκόπος να εύχεται να έχουν αποφευχθεί. Σε περίπτωση που τα συστηματικά λάθη αποφευχθούν, τότε το στατιστικό λάθος μπορεί να αποτελέσει ένα ασφαλές διάστημα ως προς το πραγματικό αποτέλεσμα.

Συνεπώς, αν σε κάποιες περιπτώσεις διεξαχθούν τέτοιου είδους συστηματικά λάθη, αυτό δεν θα σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι οι δημοσκοπήσεις γενικότερα θα έχουν αποτύχει.

ΔΡ. ΝΑΣΙΟΣ ΟΡΕΙΝΟΣ
Εκλογικός Αναλυτής, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου