Η Τουρκία πέτυχε να μεταθέσει στη δική μας πλευρά το βάρος της ευθύνης της διακοπής των συνομιλιών και την πίεση της διεθνούς κοινότητας

Όλοι θυμόμαστε τι έγινε την περίοδο πριν από το «Κοινό Ανακοινωθέν» της 11.2.14. Επί μήνες προσποιούμεθα τους «σκληρούς» διαπραγματευτές και, αίφνης, εν μία νυκτί, υπό το βάρος της σκιάς (όσο βάρος μπορεί να έχει μια σκιά) της Υφυπουργού Εξωτερικών της Αμερικής, καταλήξαμε σ’ εκείνο το τραγικό κείμενο πανηγυρίζοντες, επικαλούμενοι τον «ρεαλισμό». Ένα κείμενο που κατοχυρώνει τις πάγιες τουρκικές απαιτήσεις για συνομοσπονδία δύο κρατών και που θα μας κατατρέχει σαν Ερινύα σε κάθε μας προσπάθεια για επίτευξη μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης.

Η ίδια προσέγγιση επαναλαμβάνεται και τώρα. Η Τουρκία εισέβαλε στην κυπριακή ΑΟΖ και έθεσε ως όρο για άρση της NAVTEX και αποχώρηση του Μπαρμπαρός, την παύση των οποιωνδήποτε ερευνών για υδρογονάνθρακες. Η Κυβέρνηση, που μαζί με το ΑΚΕΛ είναι οι κύριοι εκφραστές της ούτω καλούμενης «ρεαλιστικής» σχολής, μη μπορώντας να αδιαφορήσει στις τουρκικές προκλήσεις, αναγκάστηκε να αντιδράσει αποχωρώντας από τις συνομιλίες. Μάλιστα επί μήνες μάς παραμύθιαζε ότι θα εκπονούσε και σχέδιο περαιτέρω και κλιμακούμενης αντίδρασης έναντι των παράνομων τουρκικών ενεργειών. Σε καμιά, όμως, περαιτέρω αντίδραση δεν προβήκαμε. Αντίθετα, τώρα, μετά από 6 περίπου μήνες απόλυτης δικής μας απραξίας, η Κυβέρνηση, επικαλούμενη και πάλι τον «ρεαλισμό» αφού, όπως λέγει, κανείς δεν αμφισβητεί ότι μόνο μέσω συνομιλιών μπορούμε να λύσουμε το εθνικό μας θέμα, εμφανίζεται πανέτοιμη να επιστρέψει στις συνομιλίες, σε περίπτωση που το Μπαρμπαρός αποχωρήσει και αρθεί η NAVTEX.

Δεν υπάρχει καμία, απολύτως, αμφιβολία ότι η Τουρκία θα άρει και τη NAVTEX και θα αποσύρει και το Μπαρμπαρός αφού, ως ήταν εξαρχής ο όρος που έθεσε, οι έρευνες της Κυπριακής Δημοκρατίας για υδρογονάνθρακες θα σταματήσουν. Θα σταματήσουν με την ευκαιρία (ή τη δικαιολογία) ότι η πλατφόρμα της ΕΝΙ χρειάζεται συντήρηση, η οποία θα διαρκέσει 3 περίπου μήνες. Εν ολίγοις, εφόσον ο όρος που έθεσε η Τουρκία για άρση της NAVTEX και απόσυρση του Μπαρμπαρός έχει ικανοποιηθεί, η Τουρκία θα σταματήσει, προσωρινά, τις παραβιάσεις εντός της ΑΟΖ μας.

Έχοντας, όμως, καταστήσει σαφές προς όλες τις κατευθύνσεις ότι όποτε η Κυπριακή Δημοκρατία διεξάγει έρευνες εντός της ΑΟΖ της, τότε, το ίδιο θα πράττει και η ίδια με το Μπαρμπαρός. Η ικανοποίηση, λοιπόν, των όρων που έθεσε η Τουρκία για να αποσυρθεί από την ΑΟΖ μας, παρουσιάζεται τώρα από την Κυβέρνησή μας ως απόφαση της Τουρκίας να συμμορφωθεί με τη νομιμότητα, οπόταν, και ως άρση των λόγων που επέβαλλαν την αποχή μας από τις συνομιλίες.

Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι η Τουρκία, στο διάστημα των έξι μηνών της κατάφωρης και προκλητικής παραβίασης κάθε κανόνα του διεθνούς δικαίου που αφορά στο δίκαιο της θάλασσας, με την ανοχή, πλήρη αδράνεια και απραξία της δικής μας πλευράς, κατάφερε, αντί να βρίσκεται σε απομόνωση και κάτω από τη διεθνή πίεση για να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο, να εξασφαλίσει όλα όσα ζητούσε, αναφορικά με τον τρόπο διεξαγωγής των συνομιλιών. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος:

1. Η τουρκική πλευρά ζητούσε να τεθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για ολοκλήρωση της διαδικασίας των συνομιλιών, πράγμα που εμείς απορρίπταμε. Τελικά η Τουρκία το πέτυχε, αφού η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός των τριών μηνών που το τρυπάνι της ΕΝΙ θα τελεί υπό συντήρηση. Επίσης, όπως είπε ξεκάθαρα ο κ. Άιντα, η διαδικασία θα είναι σύντομη. Η Κυβέρνηση ποιεί την νήσσαν επί τούτου.

2. Η τουρκική πλευρά ζητούσε όπως τα Η.Ε. έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν προτάσεις εκεί όπου δεν τα βρίσκουν οι δύο πλευρές, πράγμα το οποίο εμείς απορρίπταμε. Και αυτό το πέτυχε η Τουρκία αφού, όπως ανέφερε ο κ. Άιντα, πρόθεσή του είναι να υποβάλλει «ουδέτερες» εισηγήσεις. Καμία αντίδραση από την Κυβέρνηση.

3. Η τουρκική πλευρά ζητούσε όπως το φυσικό αέριο συζητηθεί μεταξύ των δύο πλευρών στο πλαίσιο των συνομιλιών, πράγμα που ολόκληρη η πολιτική ηγεσία απέρριπτε χωρίς συζήτηση. Τελικά, η Τουρκία κατάφερε να το εξασφαλίσει και αυτό, και το εκπληκτικό είναι ότι τελικά της το προσφέραμε μόνοι μας και χωρίς αντάλλαγμα.

4. Η τουρκική πλευρά ζητούσε όπως σταματήσουν οι έρευνες για φυσικό αέριο μέχρι την λύση του Κυπριακού, κάτι που για τη δική μας πλευρά ήταν απαράδεκτο. Το σίγουρο είναι ότι η Τουρκία πέτυχε να σταματήσουν οι έρευνες για τουλάχιστον 3 μήνες και πολύ φοβούμαι ότι οι έρευνες δεν θα ξαναξεκινήσουν ποτέ. Άλλωστε, ο Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ευθαρσώς ότι δεν θα χάσουμε το δάσος (τη λύση του Κυπριακού) για χάριν του δέντρου (των υδρογονανθράκων)

5. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το ότι η Τουρκία πέτυχε να μεταθέσει στη δική μας πλευρά το βάρος της ευθύνης της διακοπής των συνομιλιών και την πίεση της διεθνούς κοινότητας, σε περίπτωση που μας ξανάρθει το Μπαρμπαρός λόγω επανεκκίνησης των ερευνών για φυσικό αέριο. Διότι, εμείς θα είμαστε αυτοί που θα κάνουμε την πρώτη κίνηση, η οποία θα οδηγήσει στην έλευση του Μπαρμπαρός και στη διακοπή των συνομιλιών. Οπόταν σε εμάς θα ασκηθούν οι πιέσεις, ώστε να μην προχωρήσουμε σε νέες έρευνες. Και ας μην πει κανείς ότι η διεθνής κοινότητα θα συγκινηθεί πολύ με το επιχείρημα ότι η δική μας κίνηση θα είναι εντός των νόμιμων δικαιωμάτων μας, ενώ αυτή των Τούρκων θα αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Είναι πράγματι εκπληκτικό το πώς μπορεί μια πλήρης και άνευ όρων υποταγή της πλευράς μας στους τουρκικούς όρους να παρουσιάζεται ως επιτυχία της πολιτικής της «ρεαλιστικής» σχολής. Όμως, αυτή είναι και η εξήγηση για το πώς φτάσαμε εδώ που φτάσαμε μέχρι σήμερα.

ΠΑΡΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
Δικηγόρος