Δίστασα να γράψω αυτό το σημείωμα σχετικά με το γνωστό λάθος, της παράδοσης λειψάνων και άλλων αγνοουμένων (πέραν αυτών του δικού τους ανθρώπου) στην οικογένεια Φορή. Δεν ήθελα να εκληφθεί αυτό ως χαιρεκακία απέναντι στη ΔΕΑ (και ιδιαίτερα απέναντι στο Ανθρωπολογικό εργαστήριό της), δεδομένης της προηγούμενης ιδιότητάς μου ως Προέδρου του ΔΣ του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου (ΙΝΓΚ) και για σειρά εννέα ετών συμμετοχής μου στο ΔΣ του ΙΝΓΚ. Η πρόσφατη, όμως, επιβεβαίωση των ευρημάτων του ΙΝΓΚ σχετικά με το λάθος της ΔΕΑ, από τους ίδιους τους εμπειρογνώμονες που ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός επιστράτευσε, ανέστειλε τους όποιους ενδοιασμούς μου.

Παρατήρηση 1η: Οι εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσαν την έκθεση του ΙΝΓΚ, ότι δηλαδή τα οστά, που παραδόθηκαν από τη ΔΕΑ στην οικογένεια Φορή, περιλάμβαναν πλην μερικών οστών του δικού τους ανθρώπου, και οστά άλλων αγνοουμένων.

Παρατήρηση 2η: Η ΔΕΑ και συγκεκριμένα το Ανθρωπολογικό Εργαστήριο δεν καταδέχτηκαν να παραδεχτούν δημόσια το λάθος τους, ούτε και να εκφράσουν τη συγγνώμη τους, ως ελάχιστο οφειλόμενο χρέος προς τους συγγενείς της οικογένειας Φορή, για την απίστευτη σύγχυση και τον πόνο που προκάλεσαν. Αν η ΔΕΑ έχει εκφράσει δημόσια τέτοια συγγνώμη και το γεγονός μού διέφυγε, τότε απολογούμαι για την αβλεψία μου.

Παρατήρηση 3η: Οι συγκεκριμένες (αδιαφανείς) διαδικασίες, που το Ανθρωπολογικό εργαστήριο της ΔΕΑ ακολουθεί, ήταν στο επίκεντρο της τότε έντονης επιστημονικής διαφωνίας του ΙΝΓΚ με το Ανθρωπολογικό εργαστήριο, το οποίο αλαζονικά αρνιόταν να εξετάσει καν τις όποιες παρατηρήσεις και ανησυχίες που επιστημονικά εξέφραζε το ΙΝΓΚ, τόσο σε ό,τι αφορά την αδικαιολόγητα χρονοβόρα διαδικασία, όσο και την αυξημένη πιθανότητα λάθους. Η μόνιμη απάντηση του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου ήταν περίπου ότι… «τα πρωτοκόλλά μας είναι απόρρητα, δουλειά σας είναι να κάνετε τις γενετικές αναλύσεις και να συν-υπογράφετε τις εκθέσεις μας».

Η άρνηση τότε του ΙΝΓΚ, να μετατραπεί από ισότιμος επιστημονικός συνεργάτης σε «γλάστρα», ήταν και ο αληθινός λόγος που η ΔΕΑ εξέφρασε την πρόθεσή της να μετακινήσει το πρόγραμμα ταυτοποίησης αγνοουμένων στο εξωτερικό. Ξέσπασε τότε δημόσια το 2012 η γνωστή διαμάχη, με σκοπό τη διαπόμπευση του ΙΝΓΚ στα μάτια της κοινής γνώμης, με επιστράτευση, δυστυχώς, των εκπροσώπων των συγγενών αγνοουμένων (τονίζω: «εκπροσώπων»), που εκτοξεύθηκαν τόνοι λάσπης για δήθεν «προσωπικές» ατζέντες, για «αντεπιστημονικές» μεθόδους, για «λάθη», για «υψηλό» κόστος, για καθυστερήσεις κ.λπ.

Η τότε Κυβέρνηση, πέραν του ότι παρακινούσε (για να μην πω εκβίαζε) για αποδοχή των όποιων όρων η ΔΕΑ ήθελε να επιβάλει, δεν υποστήριξε ούτε κατ’ ελάχιστον το ΙΝΓΚ. Η παντελής έλλειψη υποστήριξης επιβεβαιώθηκε ακόμα και όταν, παρά τις σοβαρότατες επιφυλάξεις του, το ΙΝΓΚ αποδέχθηκε τρεις (!) φορές τους όρους της ΔΕΑ, πλην όμως, μετά από κάθε αποδοχή, η ΔΕΑ υπέβαλλε ξανά νέους, χειρότερους όρους, με την τότε Κυβέρνηση πεισματικά να επιμένει να αποδεχθούμε την κάθε νέα αυθαιρεσία της ΔΕΑ.

Μετά από αυτό, η πλειοψηφία του ΔΣ θεώρησε ότι ετίθετο πλέον, πέραν του ζητήματος αξιοπρέπειας, και θέμα συνυπογραφής μιας επιστημονικά πάσχουσας διαδικασίας, γι' αυτό και αρνήθηκε την υπογραφή της τελευταίας πρότασης της ΔΕΑ, με αποτέλεσμα το πρόγραμμα να μεταφερθεί στην (ακριβότερη!) Βοσνία**. Τότε ως διά μαγείας η ροή σκελετικών δειγμάτων από το Ανθρωπολογικό εργαστήριο της ΔΕΑ αυξήθηκε κατακόρυφα - και συνεπακόλουθα αυξήθηκε σημαντικά και ο αριθμός των γενετικών ταυτοποιήσεων από το εργαστήριο της Βοσνίας. Η «σύμπτωση» αυτή επέτρεψε στα διάφορα παπαγαλάκια να χλευάσουν το «αργό» ΙΝΓΚ, βολικά παραβλέποντας επιδεικτικά ότι το ΙΝΓΚ δεν μπορούσε να ταυτοποιεί περισσότερα από τα 30-50 σκελετικά δείγματα τον χρόνο που το Ανθρωπολογικό Εργαστήριο τού παρέδιδε (σε σύγκριση με τα 150 τον χρόνο που απέστελλε στη Βοσνία).

Πέραν της απόλυτα οφειλόμενης συγγνώμης της ΔΕΑ προς την οικογένεια Φορή, κάποιοι θα πρέπει να απολογηθούν και προς το ΙΝΓΚ για τους τόνους λάσπης που εκτόξευσαν. Το πρώτο ίσως συμβεί. Το δεύτερο αποτελεί μάλλον ματαιοπονία.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ
Μέλος ΔΣ ΙΝΓΚ 2005-2014, Πρόεδρος ΔΣ ΙΝΓΚ 2012-2014

**Η μόνη «απάντηση» της τότε κυβέρνησης ήταν να ζητήσει την παραίτηση του ΔΣ - πράγμα που κάποιοι από μας αρνηθήκαμε να πράξουμε.