Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε πριν από λίγες μέρες, στις 20 Μαρτίου 2015, να καθοριστούν τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία της Ενεργειακής Ένωσης. Οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύθηκαν να δημιουργήσουν τις συνθήκες για την παραγωγή οικονομικής, ασφαλούς και βιώσιμης ενέργειας εντός της ΕΕ. Η ΕΕ έχει αναλάβει τη δέσμευση να οικοδομήσει μια Ενεργειακή Ένωση με μακροπρόθεσμη πολιτική για τις κλιματικές αλλαγές. Οι πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης είναι (α) η ενεργειακή ασφάλεια, (β) η πλήρης ενοποιημένη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, (γ) η ενεργειακή απόδοση που θα συμβάλλει στη συγκράτηση της ζήτησης, (δ) η απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα και (ε) η έρευνα, η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε τη σημασία όλων των διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης και ιδιαίτερα επικεντρώθηκε στα πιο κάτω:

· Επιτάχυνση των έργων υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των διασυνδέσεων, ιδίως όσον αφορά τις περιφερειακές περιοχές, για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια και η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας

· Πλήρης εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσία για την ενέργεια

· Ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου για την ασφάλεια του εφοδιασμού στην ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο. Η ενεργειακή ασφάλεια μπορεί, επίσης, να ενισχυθεί μέσω ισχυρών δικτύων, αυξημένης ενεργειακής απόδοσης και χρήσης εγχώριων ενεργειακών πηγών, καθώς και ασφαλών και βιώσιμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών διοξιδίου του άνθρακα

· Διασφάλιση της πλήρους συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ όλων των συμφωνιών που αφορούν την αγορά φυσικού αερίου από εξωτερικούς προμηθευτές, ενισχύοντας ιδίως τη διαφάνεια των εν λόγω συμφωνιών και τη συμβατότητά τους με τους κανόνες της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια. Όσον αφορά τις εμπορικές συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου, θα πρέπει να εξασφαλίζεται ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών

· Ανάπτυξη ενός πιο αποτελεσματικού, ευέλικτου σχεδιασμού της αγοράς, ο οποίος θα πρέπει να συμβαδίζει με ενισχυμένη περιφερειακή συνεργασία, μεταξύ άλλων και με τις γειτονικές χώρες, και να συμβάλλει στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διασφαλίζοντας συγχρόνως ότι η δημόσια παρέμβαση είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά και ότι το δικαίωμα των κρατών-μελών να αποφασίζουν για το δικό τους ενεργειακό μείγμα γίνεται σεβαστό. Αυτό θα συμβάλει στην παροχή οικονομικά προσιτής ενέργειας στα νοικοκυριά και στη βιομηχανία

· Αναθεώρηση και ενίσχυση της νομοθεσίας για τον περιορισμό των εκπομπών, την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η οποία θα συμβάλει στην επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων για το 2030

· Ανάπτυξη αξιόπιστου και διάφανου συστήματος διακυβέρνησης

· Ανάπτυξη μιας στρατηγικής για τη σχετική με την ενέργεια και το κλίμα τεχνολογία και καινοτομία που θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, την επόμενη γενιά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, τη δέσμευση και αποθήκευση διοξιδίου του άνθρακα, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα της στέγασης, καθώς και τις βιώσιμες μεταφορές

· Χρησιμοποίηση όλων των μέσων εξωτερικής πολιτικής για τη σύναψη στρατηγικών εταιρικών σχέσεων στον τομέα της ενέργειας με χώρες παραγωγής και διαμετακόμισης, που αποκτούν συνεχώς μεγαλύτερη σημασία, ιδίως με στόχο την προώθηση της ενεργειακής ασφάλειας, διασφαλίζοντας παράλληλα την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών να εξερευνούν και να αναπτύσσουν τους φυσικούς πόρους τους.

Από τα πιο πάνω συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εκείνα που μεταξύ άλλων ξεχωρίζουν και που επηρεάζουν θετικά τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κύπρου είναι (α) η πρόθεση για την επίτευξη ηλεκτρικών διασυνδέσεων μεταξύ όλων των κρατών-μελών, δηλαδή τη διασύνδεση της Κύπρου με ηλεκτρικό καλώδιο, ώστε να αποτελέσει μέρος της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμού της ΕΕ και (β) η διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών-μελών για την εξερεύνηση και την ανάπτυξη των δικών τους ενεργειακών πόρων. Όσον αφορά το πρώτο, σημαίνει ότι κάθε κράτος-μέλος πρέπει να διαθέτει ηλεκτρικά καλώδια που να επιτρέπουν τη μεταφορά στα γειτονικά κράτη-μέλη του 10% ή του 15% (μέχρι το 2030) τουλάχιστον της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής του.

Δώδεκα κράτη-μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου, δεν πληρούν τον κατώτατο στόχο του 10% ηλεκτρικής διασύνδεσης της ΕΕ. Ήδη έχουν προσδιοριστεί 35 έργα που αφορούν τη διασύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ αυτών και η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού της ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο αναμένεται ότι οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας θα μειωθούν και παράλληλα θα επιτρέψουν την περαιτέρω διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μεγάλης σημασίας είναι και η διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου για την εξερεύνηση και την ανάπτυξη των γηγενών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνει εφικτή η σωστή εκμετάλλευση και παράλληλα η εμπορικοποίηση όλων των εν δυνάμει κοιτασμάτων της χώρας μας.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΟΥΛΛΙΚΚΑΣ
PhD, DTech, Πρόεδρος Συμβουλίου Ενεργειακής Στρατηγικής, Αναπληρωτής Καθηγητής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου