Το θετικό αποτέλεσμα από την εξοικονόμηση ενέργειας, με τη χρησιμοποίηση της ηλιακής ενέργειας, θα είναι πολύ μεγάλο
Πρόσφατα το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τροποποιητικό νομοσχέδιο του «περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου», που προβλέπει αυστηρότερες ποινές για την εφαρμογή των προνοιών, οι οποίες σχετίζονται με τις επικίνδυνες οικοδομές και άλλες που χρήζουν επιδιορθώσεων. Πιστεύω ότι θα ήταν πιο πρόσφορο αν η Κυβέρνηση επικεντρωνόταν σε ένα σχέδιο θετικής στήριξης των ενδιαφερομένων για ποιοτική αναβάθμιση των υφιστάμενων οικοδομών, στατικής και περιβαλλοντικής, όπως εισηγήθηκα και παλιότερα.
Κι ενώ από καιρό κυοφορείται ένα παρόμοιο σχέδιο, με υποστήριξη μάλιστα της Ε.Ε., η προώθησή του καθυστερεί και μαζί η ευκαιρία για αναζωογόνηση του τομέα των κατασκευών. Ένας λόγος για την καθυστέρηση αυτή είναι η διαφωνία κατά πόσο το σχέδιο θα περιλαμβάνει και τις πολυκατοικίες. Κι όμως είναι απ’ αυτές που πρέπει να ξεκινήσει το σχέδιο, πράγμα που θα δώσει και μεγαλύτερη ώθηση στην αναζωογόνηση της οικονομίας.
Η σημασία του τομέα των κατασκευών στην οικονομία αναγνωρίστηκε από τα πρώτα Σχέδια Ανάπτυξης λόγω της σημαντικής συμβολής του στο ΑΕΠ, στην απασχόληση και στις πάγιες επενδύσεις, που με τη σειρά τους αποτελούν την κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης. Σύμφωνα με μια γαλλική ρήση, «όταν τα κτίσματα προχωρούν, όλα προχωρούν», προφανώς λόγω της διασύνδεσης του τομέα των κατασκευών με πλείστους άλλους τομείς, άμεσα ή έμμεσα.
Για σκοπούς γρήγορης επανάκαμψης της οικονομίας μετά την εισβολή δόθηκε έμφαση στη δραστηριοποίηση του τομέα των κατασκευών. Υπήρχαν κι άλλοι λόγοι γι' αυτό. Η προσφυγοποίηση τόσο μεγάλου μέρους του πληθυσμού δημιούργησε τεράστιες στεγαστικές ανάγκες. Παρά τα διλήμματα για τυχόν προσωρινότητα της κατάστασης, υπήρχε κι η ανάγκη γρήγορων ενεργειών, γιατί οι συντελεστές του άρχισαν να αποδιοργανώνονται και να ζητούν άλλες διεξόδους.
Έχοντας υπόψη την πιο πάνω εμπειρία, όταν άρχισε η τωρινή κρίση απευθύνθηκα στον τότε Υπουργό Οικονομικών και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καταθέτοντας τις σκέψεις μου και τις ενέργειες που έκαμα για δραστηριοποίηση της οικονομίας και για έξοδο από την ύφεση που διέρχεται. Η τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας εκ των έσω προσέκρουε στις δημοσιονομικές δυσκολίες (δημοσιονομικό έλλειμμα, δημόσιο χρέος), που θα εγίνοντο πιο περιοριστικές αν η κυπριακή οικονομία έμπαινε υπό επιτήρηση, και στη βραδύτητα εκτέλεσης του κυβερνητικού αναπτυξιακού προγράμματος.
Πώς θα κινηθεί έτσι ο κατασκευαστικός τομέας; Θα έπρεπε να ενθαρρυνθεί και να βοηθηθεί, για να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος μέσω της προώθησης έργων με το σύστημα της αυτοχρηματοδότησης (Β.Ο.Τ.). Μίλησα ήδη στο ΚΕΒΕ, στην ΟΕΒ και στον Πρόεδρο του Συνδέσμου Εργοληπτικών Εταιρειών και τους παρότρυνα να ετοιμάσουν οι ίδιοι σχέδια και να εκφράσουν την ετοιμότητά τους για να αναλάβουν κυβερνητικά έργα με το σύστημα αυτό.
Οι ίδιοι δεν αρνήθηκαν αλλά φοβούνταν τις κυβερνητικές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τώρα που υπάρχει αρκετή εμπειρία στο θέμα αυτό, αν δινόταν το αναγκαίο πολιτικό βάρος οι Υπηρεσίες θα μπορούσαν πιο γρήγορα να διεκπεραιώσουν τέτοιες διαδικασίες ανάθεσης έργων. Αν εγίνοντο αποδεκτές οι εισηγήσεις αυτές μπορεί να αποφεύγονταν οι λανθασμένες επενδύσεις των τραπεζών στο εξωτερικό.
Μπορεί να βοήθησαν κι άλλοι παράγοντες στην επιτέλεση του «οικονομικού θαύματος» μετά την εισβολή, όμως ο κυριότερος παράγοντας υπήρξε η επαναδραστηριοποίηση του κατασκευαστικού τομέα. Ήταν η εποχή που χρειαζόμαστε, εκτός από σπίτια για τους εκτοπισμένους, νέα σχολικά κτίρια, πρόσθετα καταστήματα κι εργαστήρια, νέα λιμάνια και δρόμους. Εφαρμόσαμε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα επαναδραστηριοποίησης του τομέα σε συνεννόηση με τους εκπροσώπους του (εργολήπτες, αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς, προμηθευτές υλικών) που διαλάμβανε την υποβοήθηση χρηματοδότησης των έργων, την εξασφάλιση οικοδομικών υλικών, την επίσπευση έκδοσης πολεοδομικών κι άλλων αδειών, την απευθείας ανάθεση της εκπόνησης σχεδίων για κυβερνητικά έργα σε ιδιώτες αρχιτέκτονες και μηχανικούς.
Φυσικά τώρα δεν υπάρχουν οι ανάγκες της εισβολής. Όμως υπάρχουν άλλες κατευθύνσεις προς τις οποίες μπορούσαμε να κινηθούμε, που, όχι μόνο θα είχαν επιθυμητά αποτελέσματα (επαναδραστηριοποίηση, θέσεις εργασίας, εισοδήματα, ζήτηση στην αγορά, έσοδα για το Κράτος), αλλά θα προωθούσαν κι άλλους αναπτυξιακούς σκοπούς. Μια εισήγησή μας ήταν η εισαγωγή ενός ευρύτερου σχεδίου στατικής και οικολογικής αναβάθμισης των υφισταμένων κατοικιών/πολυκατοικιών.
Μετά την εισβολή και για αρκετό χρόνο, μέχρι να βρεθεί τρόπος να καλυφθούν οι ελλείψεις οικοδομικών υλικών, που εδημιούργησε η απώλεια της προμήθειας άριστων οικοδομικών υλικών από τον Πενταδάκτυλο, τα υλικά που χρησιμοποιούνταν ήταν υποδεέστερης ποιότητας. Παρά το γεγονός ότι ο οικοδομικός τομέας της Κύπρου χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης διεθνώς, η χαμηλή ποιότητα υλικών και μαζί η πίεση για γρήγορη επαναδραστηριοποίηση είχαν ως αποτέλεσμα πολλά κτίσματα της εποχής εκείνης (ιδιαίτερα πολυκατοικίες) να παρουσιάζουν προβλήματα ασφάλειας. Πολλές φορές ακούσαμε για την κατάρρευση κάποιου μπαλκονιού ή σοβάδων πολυκατοικίας που κτίστηκε τότε.
Αντί, λοιπόν, να τιμωρήσουμε τους σημερινούς ιδιοκτήτες αυτών ή άλλων κτισμάτων, θα ήταν πιο εποικοδομητικό να βοηθηθούν να τα διορθώσουν και να τα μετατρέψουν μάλιστα σε οικολογικά. Η ευκαιρία υπάρχει με την υιοθέτηση του πιο πάνω ευρωπαϊκού προγράμματος. Οι ιδιοκτήτες θα συνεισφέρουν το μερίδιό τους. Με τον τρόπο αυτό θα προληφθούν περιπτώσεις να θρηνήσουμε θύματα από τυχόν κατάρρευση τέτοιων κτισμάτων. Ας σημειωθεί ότι πολλά από αυτά βρίσκονται σε σεισμογενείς περιοχές της Κύπρου. Το θετικό αποτέλεσμα από την εξοικονόμηση ενέργειας, με τη χρησιμοποίηση της ηλιακής ενέργειας, για τις ανάγκες τους θα είναι πολύ μεγάλο. Τέλος, κι εξίσου σημαντική στην περίοδο που διανύουμε, θα είναι η δραστηριοποίηση όλων των συντελεστών του οικοδομικού τομέα, με θετικά αποτελέσματα στην οικονομία γενικότερα.
ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com
