Η επικοινωνία είναι προνόμιο. Προνόμιο εξόδου από τη μόνωση του ατόμου, προέκταση στα όρια του άλλου, συνύπαρξη στην κοινωνία του εμείς. Ίσως να μην υπάρχει πουθενά στην κτίση ον το οποίο να μην επικοινωνεί. Η διαφορά είναι στον βαθμό? ο βράχος που έχει σχηματιστεί στην άκρη της θάλασσας βρισκόταν σε επαφή με το υγρό στοιχείο για αιώνες και ακόμη συνεχίζει το δέσιμο μαζί του. Το λουλούδι για να ριζώσει και να ανθοβολήσει πρέπει να του μιλάς? τα οικόσιτα ζώα θέλουν χάιδεμα και λόγο ζεστό για να νιώσουν ασφάλεια. Εκεί όμως που η επικοινωνία αναμένεται αμφίδρομη είναι στο έλλογο δημιούργημα του Θεού, τον άνθρωπο. Έχει πλαστεί όπως και ο Δημιουργός? να είναι μοναδικός αλλά όχι μοναχικός? έχει πλαστεί να είναι πρόσωπο, να κοιτάει δηλαδή τον άλλο στην όψη.

Στην εποχή μας, ζοφεροί καιροί έφεραν αντιστροφή δεδομένων. Η επικοινωνία έγινε, σε αρκετές περιπτώσεις, ζητούμενο. Ίσως το μέγα. Παρά τα προηγμένα τεχνολογικά μέσα ενημέρωσης - να μιλάς και να βλέπεις τον άλλο, να κοινοποιείς φωτογραφικά σου στιγμιότυπα όπου γης, να προβάλλεις στοιχεία της ατομικής σου ταυτότητας με πολλούς αποδέκτες, η επικοινωνία είναι γυμνή? λέξη χωρίς αντίκρισμα, κορμί δίχα ψυχή.
Το παρατηρείς καθημερινά. Πρώτα στο βλέμμα των ανθρώπων που συναπαντάς στον δρόμο σου.

Πόσες φορές το βλέμμα τους πέφτει απαλά στο πηγάδι της ψυχής σου; Ελάχιστες. Συνήθως η ματιά του ενός κοιτάει τον άλλο θαμπά, λοξά, αδιάφορα. Στο επίπεδο της οικογένειας ίδια κάποιες φορές πρακτική. Γονείς «μιλούν» στα παιδιά τους χωρίς καν να επικεντρώνουν το βλέμμα τους σ’ αυτά. Κοιτάνε αλλού. Βλέπουν τηλεόραση και δίνουν εντολές. Διαβάζουν εφημερίδα και συμβουλεύουν ταυτόχρονα. Παιδιά απευθύνονται στους γονείς τους, δίνοντας πίσω τα ρέστα τους? διεκδικούν, δεν κοιτούν με σεβασμό? απαιτούν, δεν διαλέγονται? επιμένουν, δεν το συζητούν καν. Ακόμη και δάσκαλοι. Ζητούν πειθαρχία στρατιωτική, συμμόρφωση σε κανόνες, τυφλή υπακοή. Δεν ψάχνουν τον διάλογο. Σύζυγοι μεταξύ τους τα βρίσκουν στα βασικά. Τα άλλα ούτε που τα υποπτεύονται? βλέμματα αδιάφορα, λέξεις-σήματα συνεννόησης, βίοι παράλληλοι μα ποτέ τεμνόμενοι.

Και ο λόγος, ένδυμα επικοινωνίας, στο ίδιο λοξοδρόμημα. Ψευδίζει, υποκρίνεται, δεν έχει βάθος. Πόσες φορές παραβιάσαμε λέξεις; Για παράδειγμα πόσες φορές είπαμε «σ’ αγαπώ» στο έτερόν μας ήμισυ; Μα η πρόθεσή μας ήταν καθαρά κτητική έναντι του άλλου. Θέλαμε μέσω του να τσιμεντώσουμε το εγώ μας? όχι να δώσουμε αισθήματα, τρυφερότητα, καρδιά. Άλλοτε αρθρώσαμε ένα ικετευτικό «σε χρειάζομαι»? και εννοούσαμε άλλα απ’ αυτά που ο απέναντι έπαιρνε ως μήνυμα. Εμείς είχαμε στο μυαλό ότι ζητάμε βοηθό, εξάρτημα, δούλο της ικανοποίησης των αναγκών μας. Τέλος επαναλάβαμε ίσως ένα ηχηρό «στηρίχτου επάνω μου». Μα στην επόμενη κιόλας κίνηση αδειάσαμε τον συνομιλητή μας. Αν αυτές οι λέξεις και παρόμοιές τους είχαν λογική και συναισθήματα, θα μας έκαναν μήνυση…

Υπάρχει κάπου επικοινωνία με γεμάτες τις μηχανές της; Σίγουρα υπάρχει. Σε κάποιο παιδάκι που κοιτάει όλο βλέμμα τον πατέρα ή τη μάνα του την ώρα που το περνάει από το δρόμο. Σε κάποιους νεαρούς που κάθονται αγκαλιασμένοι σε ένα παγκάκι και ατενίζουν τη θάλασσα σιγοψιθυρίζοντας ο ένας στο αφτί του άλλου λόγια τρυφερά. Σε ένα ζευγάρι που περπατά κρατώντας αγκαλιά ο ένας τον άλλο. Να διακινδυνεύσω μια ρομαντική προτροπή; Να αποκτήσουμε την αθωότητα του παιδιού, τον έρωτα του νέου, τη σοφία του ώριμου. Ίσως αυτό να είναι μια αμυδρή ελπίδα. Μια πιθανότητα να ανακτήσουμε την επικοινωνία που χάσαμε στην πορεία.

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
Διευθυντής στο Γυμνάσιο Αγίου Στυλιανού Στροβόλου