... στις ατομικές ελλείψεις του μαθητή;

Τα ωρολόγια προγράμματα μαθημάτων Μέσης Εκπαίδευσης, δηλαδή η ταυτότητα και η χρονική έμφαση σε ώρες διδασκαλίας διδασκόμενων μαθημάτων, ενόψει μετάβασης από σύστημα κατευθύνσεων σε σύστημα Δεσμών αλλά και στη βάση των διακυμαινόμενων κοινωνικο-οικονομικών απαιτήσεων, έχουν ήδη δρομολογηθεί για είσοδο σε μια νέα φάση. Η επιλογή των νέων ωρολόγιων προγραμμάτων θα ακολουθήσει ένα τρένο σκέψης που καθιερώθηκε σε προηγούμενες διαδικασίες και κυρίως αφορά την ανάπτυξη επιχειρημάτων με βάση τις ανάγκες της κοινωνικο-οικονομικής πραγματικότητας. Ωστόσο, τα πραγματικά διακυβεύματα και επιχειρηματολογίες που επικράτησαν συνήθως δεν διαρρέουν, ενώ το σύστημα επιλογής σπάνια είναι συνεκτικό ή πολλές φορές απόλυτα συνειδητό.

Μια προσέγγιση θα ήταν να διατυπωθούν οι κύριες πτυχές των δεξιοτήτων που αναπτύσσουν τα υπό έρευναν ή όλα τα μαθήματα και η επιλογή του ωρολόγιου προγράμματος να στηριχθεί σε αυτές τις αναλυτικές διατυπώσεις, παρά στη γενική αντίληψη περί προσφοράς του καθενός μαθήματος που μπορεί να είναι παραπλανητική και προδιατεθειμένη για διάφορους λόγους. Πριν όμως γίνει αυτό, πρέπει να καταγραφούν τα προβλήματα και ελλείψεις του σημερινού μαθητή.

Πρέπει να καταγραφούν οι ελλείψεις στις κύριες δεξιότητες, ιδίως εκείνες που δεν εμφανίζονταν πριν από μια δεκαετία ή κάποια χρόνια και να φτιαχτεί ένα νέο ωρολόγιο πρόγραμμα, που να επενδύει στις ώρες εκείνων των μαθημάτων που συνεισφέρουν περισσότερο στην ανατροπή αυτής της κατάστασης, μέσα στο πλαίσιο, βέβαια, της τήρησης άλλων αρχών, όπως της σφαιρικής εκπαίδευσης με στοιχεία ουμανιστικής ή ό,τι άλλο κρίνεται να είναι το προσιτό μοντέλο.

Για παράδειγμα, αν ανατρέξει κάποιος στα προγράμματα σπουδών των θετικών επιστημών, θα βρει παραγράφους όπως «Να καλλιεργήσουν δεξιότητες που σχετίζονται με την έρευνα, την κριτική και δημιουργική σκέψη, την ανταλλαγή ιδεών και τη λήψη αποφάσεων» ή «Να αναπτύξουν συνεργατική διάθεση, υπερβαίνοντας έμφυλες προκαταλήψεις και στερεότυπα». Είναι φανερό πως το δεύτερο έχει καίρια απήχηση σήμερα, ενώ το πρώτο επίσης σε υψηλή διαβάθμιση. Ένα μάθημα με σχετικά λίγες ώρες, η Ιστορία, έχει στους γενικούς στόχους του προγράμματος σπουδών του τις διατυπώσεις «ανάπτυξη ενσυναίσθησης», «κριτική επιλογή ιδεών», πράγμα που φανερώνει πόσο επίκαιρες είναι αυτές οι δεξιότητες σε κοινωνικό επίπεδο.

Η απορία, λοιπόν, δεν είναι πόσο καλά τεκμηριωμένες είναι οι επιλογές για τη διαμόρφωση νέων ωρολόγιων προγραμμάτων σε σχέση με τις πραγματικές κοινωνικές και άλλες ανάγκες, αλλά στο κατά πόσον η επιλογή έγινε σε ένα βαθύτερο επίπεδο, με μακροχρόνια στόχευση στη δόμηση της προσωπικότητας και των δεξιοτήτων του μαθητή, και με βάση τις παρούσες ελλείψεις σε ατομικό επίπεδο και όχι μόνο σε ένα φάσμα κοινωνικο-οικονομικό, που αντανακλά μεν στις ανάγκες του πολίτη του μέλλοντος, αλλά δεν εμβαθύνει και σε ελλείψεις πιο μεγάλου βάθους.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής