Μπροστά σε τολμηρές αποφάσεις που θα αλλάξουν ριζικά τη σημερινή εικόνα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Επιτέλους, οι συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης οδηγούνται στο στάδιο της λήψης των τελικών αποφάσεων. Υπάρχουν, ήδη, ολοκληρωμένες και κατατεθειμένες δύο πολυσέλιδες μελέτες ξένων ειδικών, Άγγλων και Ιταλών, τους οποίους κάλεσαν Κυβέρνηση και Ένωση Δήμων αντίστοιχα. Μελέτες με συγκεκριμένες εισηγήσεις, για μια καινούργια πορεία, που ελπίζεται ότι θα επιλύει χρονίζοντα προβλήματα, προς όφελος των πολιτών. Από την άλλη, υπάρχει και ομόφωνη κατάθεση εγγράφου στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με σαφείς προτάσεις από την Ένωση Δήμων.
Προτάσεις που έλαβαν εκ συμφώνου όλοι οι Δήμοι, μέσα σε πρωτόγνωρο κλίμα συναίνεσης. Σύντομα ο υπουργός Εσωτερικών θα παρουσιάσει την τελική πρόταση νόμου, που θα αποτελεί την κοινή συνισταμένη όλων των εισηγήσεων. Θα πάει στα κόμματα και εν συνεχεία στη Βουλή, για μελέτη και ψήφιση. Η όλη διαδικασία ίσως ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι.
Το κρίσιμο διακύβευμα της μεταρρύθμισης είναι τούτο: Να επιλύσουμε τα προβλήματα και όχι να τα μεγεθύνουμε μέσα από ασάφειες και γκρίζες ζώνες. Και κυρίως, να μην επιβαρύνουμε τους πολίτες με μεγαλύτερο φορολογικό κόστος από το υφιστάμενο. Αντίθετα, να επιτευχθεί η μείωσή του. Αυτή θα είναι η πραγματική μεταρρύθμιση. Και θα επιτύχει, εάν μπορέσει να διαχειριστεί, χωρίς επιβάρυνση των πολιτών, τα συσσωρευμένα χρέη των Δήμων, που αγγίζουν τα 500 εκατομμύρια ευρώ!
Όπως όλα δείχνουν, η σωστότερη λύση που προκρίνεται για τη μεταρρύθμιση, είναι η πολύπλευρη συμπλεγματοποίηση υπηρεσιών, μέσα από ευρύ φάσμα συνεργασιών και με τον ιδιωτικό τομέα. Συμπλεγματοποίηση που θα αποτελεί νομική υποχρέωση και όχι προαιρετική διαδικασία. Υπηρεσίες που αναμένεται να συμπλεγματοποιηθούν είναι: Αποκομιδή σκυβάλων, οδικά, επιδιορθώσεις, χώροι πρασίνου, τροχονόμοι, υγειονομικά, οικοδομικές άδειες. Ταυτόχρονα προτείνεται και η δημιουργία ενός δευτεροβάθμιου οργάνου σε κάθε επαρχία, που θα έχει τον συντονισμό και την παρακολούθηση.
Το σημερινό μοντέλο λειτουργίας των Δήμων, τουλάχιστον όλων των περιφερειακών που δεν αποτελούν πολεοδομικές Αρχές, τους επιφορτίζει με τεράστιες ευθύνες και υποχρεώσεις για όσα συνθέτουν την εξυπηρέτηση της καθημερινότητας του πολίτη, αλλά δεν τους παραχωρεί ισχυρές εξουσίες για ν΄ αποφασίζουν γρήγορα και αποτελεσματικά για τα του οίκου τους.
Θέλει, για παράδειγμα, ένας Δήμος να λάβει μέτρα κυκλοφοριακής διακίνησης σε μια συγκεκριμένη περιοχή; Δεν μπορεί να κάνει το παραμικρό εάν δεν αποφασίσει ο Φορέας Τροχαίας, που ελέγχεται από το κεντρικό κράτος. Ιδού, ακόμη ένα παράδειγμα: Επιθυμεί ένας περιφερειακός δήμος να παραχωρηθεί ή όχι κάποια πολεοδομική άδεια; Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να δώσει θετικές ή αρνητικές απόψεις προς την Πολεοδομία, η οποία θα λάβει τελεσιδίκως την απόφαση κι αν θέλει λαμβάνει υπόψη τις απόψεις της δημοτικής Αρχής.
Θα μπορούσα να δώσω κι άλλα πολλά παραδείγματα, που φανερώνουν την αδυναμία των τοπικών Αρχών να καθορίζουν τα του οίκου τους. Οι ευθύνες των Δήμων, με βάση τον νόμο, για ανάληψη ή εκτέλεση εργασιών καθαριότητας, δενδροφυτεύσεων, ποτίσματος δένδρων, θάμνων και γρασιδιών, λειτουργίας πάρκων, κλαδεμάτων, επιδιόρθωσης πεζοδρομίων και δρόμων, οχετών και πολλών άλλων συναφών υποχρεώσεων, όπως η πληρωμή του κόστους οδικού φωτισμού, είναι τεράστιες.
Ευθύνες τις οποίες οι Δήμοι αναλαμβάνουν, με απίστευτα μεγάλο χρηματικό κόστος. Αλλά, όταν πρόκειται για παραχώρηση δικαιωμάτων που θα δώσουν στους Δήμους τη δυνατότητα να έχουν και τα ανάλογα έσοδα (π.χ. είσπραξη αδειών κυκλοφορίας ή επιστροφή της απώλειας του πραγματικού ποσοστού επαγγελματικού φόρου), το κεντρικό κράτος δεν ανταποκρίνεται. Μέσα από τη μεταρρύθμιση και συμπλεγματοποίηση υπηρεσιών, αυτά πρέπει να επιλυθούν.
Είναι κρίσιμες οι στιγμές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Πρέπει να ξαναπάρει μπρος μέσα από τολμηρές αποφάσεις, ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει πάγιες αδυναμίες της και να γίνει πραγματικός σύμμαχος και πιστός υπηρέτης της ποιότητας ζωής όλων.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στο σύντομο μέλλον, είναι απαραίτητο να διακρίνονται και από ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, γιατί ο Δήμος είναι η πιο κοντινή εξουσία προς τον πολίτη. Δεν πρέπει να γίνει απρόσιτος, γιατί εάν ο πολίτης, μέσα στη δίνη της γενικότερης οικονομικής λαίλαπας που έχει τυλίξει τον τόπο, χάσει και τη στοργή του δημαρχείου για τα προβλήματα της γειτονιάς του και της καθημερινότητάς του, θα επιστρέψουμε, σταδιακά, στη δεκαετία του 1960, όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης και ποιότητας ζωής των πολιτών.
ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
Δήμαρχος Έγκωμης
