Κάποιες κατευθύνσεις της σταυροφορίας αυτής τις έχω ήδη αναλύσει. Υπάρχει, όμως, ανάγκη για την ετοιμασία ενός γενικού πλάνου ενεργειών και συντονισμού τους

Σε άλλο άρθρο αναφέρθηκα στη σημερινή κατάσταση στην Κύπρο μετά την αποκάλυψη σωρείας σκανδάλων, που αμαυρώνουν την εικόνα της ιδιαίτερής μας πατρίδας. Πολλοί πιο ειδικοί για την ανθρώπινη συμπεριφορά ανέλυσαν σε άρθρα τους πτυχές του χαρακτήρα των Κυπρίων και της κυπριακής κοινωνίας, που οδήγησαν τις τελευταίες δεκαετίες στα αδιέξοδα τα οποία σωρηδόν βιώνουμε στις μέρες μας. Επιμένω ότι η πολιτεία, η παιδεία, η απονομή δικαιοσύνης κι η Εκκλησία θα πρέπει να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διόρθωση της κατάστασης. Κάποιες κατευθύνσεις της σταυροφορίας αυτής τις έχω ήδη αναλύσει.

Υπάρχει, όμως, ανάγκη για την ετοιμασία ενός γενικού πλάνου ενεργειών και συντονισμού τους. Κάποτε είχαμε ιδρύσει ένα Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, που δυστυχώς διαλύθηκε με την εισβολή. Μήπως θα 'πρεπε να ξαναγίνει κάτι τέτοιο, τώρα μάλιστα που διαθέτουμε πολλούς πανεπιστημιακούς ειδικούς στα σχετικά θέματα;

Στο τι ακολουθεί ήθελα απλώς να βάλω κάτω κάποιες σκέψεις μου, βλέποντας διαχρονικά τι γίνεται στον κόσμο στα θέματα αυτά. Έχουμε σήμερα έναν καλύτερο κόσμο; Παρά τις τεράστιες προόδους που έγιναν σε πλείστους όσους τομείς (αύξηση και βελτίωση παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών, εξερεύνηση του διαστήματος, επιστημονικές ανακαλύψεις κ.λπ.) δεν φαίνεται να έχουμε ξεφύγει από τον πρωτογονισμό των αισθημάτων που διάπνεαν πάντοτε τον άνθρωπο.

Και δεν μιλώ μόνο για τη στυγνή βία που εκδηλώνεται αυτό τον καιρό από μερικές εξτρεμιστικές φανατικές πλευρές. Μιλώ περισσότερο για την πολιτική βία που εκφράζεται από τους εκάστοτε ισχυρούς έναντι των αδυνάτων ή εκείνων που δεν ταυτίζονται με τα συμφέροντά τους. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, γιατί και το άτομο να μην επιλέξει στη συμπεριφορά του πρακτικές που καταδικάζουμε.

Ιστορικά είχαμε την εξής εικόνα του κόσμου. Από την αρχή ο εκάστοτε δυνατός με το ένα ή το άλλο πρόσχημα προχωρούσε στην κατάληψη και υποταγή άλλων λαών, τους οποίους εκμεταλλεύετο για ίδιο όφελος. Στις πλείστες τέτοιες περιπτώσεις οι λαοί αυτοί βρίσκονται σήμερα σε κατάσταση υπανάπτυξης.

Καμιά από τις πρώην αποικιοκρατικές χώρες, της Ευρώπης κυρίως, δεν απολογήθηκε για την κατάσταση αυτή. Απεναντίας δεν χάνουν ευκαιρία από το να παρεμβαίνουν δυναμικά και σήμερα, με τη μια ή την άλλη ευκαιρία, βασικά για να προστατέψουν τα συμφέροντά τους.

Κι αν ακόμη «δικαιολογήσουμε» τον αρχικό επεκτατισμό σαν μια προσπάθεια βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου των λαών τους, τι να πούμε για τη συνέχεια; Δυστυχώς τα ιστορικά παραδείγματα δεν περιποιούν τιμή στους Ευρωπαίους και τους προηγμένους Δυτικούς. Τι να πούμε για την εξόντωση των αρχέγονων κατοίκων της Αμερικής, της Αυστραλίας;

Την επιβολή του απάνθρωπου Απαρτχάιντ σε αρκετές περιπτώσεις στην Αφρική; Την εκμετάλλευση του πλουτοπαραγωγικού πλούτου των χωρών επιδρομής τους για ίδιο όφελος, όπως η περίπτωση της αμερικανικής εταιρείας αμιάντου στην Κύπρο. Πάρα πολλές σελίδες του τηλεφωνικού καταλόγου του Λος Άντζελες είναι κατειλημμένες με τηλέφωνα και διευθύνσεις της Cyprus Mines Corporation. Στην Κύπρο τα μόνα που θυμίζουν το πέρασμά της είναι η ιστορία των σκληρών εργατικών αγώνων και τα περιβαλλοντικά προβλήματα στην περιοχή που άφησαν φεύγοντας.

Τα κατάλοιπα της αποικιοκρατίας είναι και σήμερα εμφανή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε πλείστες χώρες του Τρίτου Κόσμου οικονομικά, στρατιωτικά, διαχωριστικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις έγινε πρόοδος, που μπορεί να βοηθήσει για το μέλλον.

Ένα ιδιαίτερα φωτεινό παράδειγμα είναι οι αγώνες του Αβραάμ Λίνκολν κατά του φυλετικού διαχωρισμού και της στυγνής εκμετάλλευσης τόσων και τόσων ανθρώπων, λόγω χρώματος στις ΗΠΑ. Το παράδειγμα αυτό θα μπορούσε να είναι ο δρόμος για αλλαγή παρόμοιων καταστάσεων σε όλο τον κόσμο, όχι μόνο σε θέματα φυλετικού διαχωρισμού και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και για διόρθωση πολλών από τα μέχρι σήμερα κατάλοιπα της αποικιοκρατίας, που δημιουργούν εντάσεις κι αντιπαραθέσεις στον κόσμο.

Ιδιαίτερα οι χώρες που στιγματίζονται από τέτοιες πράξεις θα πρέπει να εργαστούν από μόνες τους αλλά και συλλογικά για διόρθωσή τους. Αυτός είναι ο τρόπος για να αντιμετωπιστεί ο σημερινός κίνδυνος από τον φανατικό θρησκευτικό εξτρεμισμό και την οικονομική και κοινωνική υπανάπτυξη. Θα αναφερθώ σε μερικά παραδείγματα τέτοιας δράσης: Το Λονδίνο και το Παρίσι υπερηφανεύονται σαν οι πόλεις με τους περισσότερους επισκέπτες κάθε χρόνο.

Τα μουσεία τους αποτελούν πόλο έλξης των ξένων. Είναι γνωστό ότι πολλά από τα εκθέματα εκεί τα απέκτησαν όχι με καθαρούς τρόπους. Γιατί ο Πρωθυπουργός του Ην. Βασιλείου κι ο Πρόεδρος της Γαλλίας δεν προβαίνουν οι ίδιοι από μόνοι τους σε μια καλή χειρονομία επιστροφής τους στις χώρες που ανήκουν (Ελλάδα, Ινδία, Αίγυπτο κ.ά.); Γιατί η Γερμανία, που εδημιούργησε τεράστια καταστροφή στην Ευρώπη και την εκμεταλλεύεται κατάφωρα και σήμερα, συμπεριφέρεται τόσο εγωιστικά στα προβλήματα άλλων χωρών της;

Γιατί η Μ. Βρετανία συνεχίζει την εχθρική της θέση έναντι της Κύπρου στο Κυπριακό; Γιατί η Ε.Ε., που τώρα αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, μαζί με άλλες αναπτυγμένες χώρες, δεν αναλαμβάνει μια έντονη πρωτοβουλία ενίσχυσης του Προγράμματος Αναπτύξεως των Ην. Εθνών, στο οποίο κάποτε εναποθέσαμε τις ελπίδες για έξοδο από την υπανάπτυξη και τη μιζέρια των λαών, που εκτρέφουν τις ακραίες συμπεριφορές;

Είναι αρκετές οι χώρες που ωφελήθηκαν από το Πρόγραμμα. Η Κύπρος οφείλει πολλά στην τεχνική βοήθεια που αφειδώλευτα μας πρόσφερε στα χρόνια μετά την Ανεξαρτησία. Τα υπόλοιπα, ασφαλώς, είναι θέματα κάθε χώρας.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com