...της ποιοτικής αναβάθμισης της ανώτερης εκπαίδευσης

Με βάση το πολύκροτο Νομοσχέδιο Περί Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης, που βρίσκεται στην Επιτροπή Παιδείας της Βουλής, με σκοπό την προώθησή του για ψήφιση από την Ολομέλεια περί τα τέλη του τρέχοντος μήνα, θα ήθελα να εγείρω κάποια πολύ σημαντικά θέματα, που άπτονται της φιλοσοφίας και σκοπού του Νομοθετήματος.

Σκοπός
Το κάθε Νομοθέτημα πρέπει να εξυπηρετεί σημαντικό σκοπό και να προσδίδει κάτι το καινούργιο. Δεν πάσχουμε σαν κράτος από έλλειψη Νόμων, αλλά από έλλειψη αποτελεσματικού ελέγχου. Το νομοθετικό πλαίσιο για τον έλεγχο της ποιότητας της Ιδιωτικής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε σχέση με τα Κολέγια υπάρχει από το 1991, με τον «Περί Ιδιωτικών Σχολών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης». Υπάρχουν επιπλέον οι Κανονισμοί του ΣΕΚΑΠ για την αξιολόγηση-πιστοποίηση των κλάδων σπουδών και όλες οι ιδιωτικές σχολές επιθεωρούνται κατά τακτά χρονικά διαστήματα από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, για την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

Στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων κοινοποιούνται δυσμενείς παρατηρήσεις (ποτέ όμως δεν επικροτούνται οι σχολές που εφαρμόζουν καλές πρακτικές), όπου κριθεί αναγκαίο και ζητείται η ποιοτική αναβάθμισή τους. Αξίζει να τονιστεί ότι για τις εν λόγω επιθεωρήσεις οι σχολές υποχρεώνονται να καταβάλλουν «Τέλη Επιθεώρησης», πράγμα παράλογο και πρωτοφανές, αφού είναι υποχρέωση του κράτους η εποπτεία. Είναι σαν δηλαδή το Υγειονομείο να προβαίνει σε έλεγχο εστιατορίων και μετά να τους στέλνει τα έξοδα επιθεώρησης!

Κριτήρια
Όπως παρατίθεται πιο πάνω, το νομικό πλαίσιο υπάρχει ήδη για τον ποιοτικό έλεγχο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Γιατί όμως προβαίνει η Κυβέρνηση εν τη σοφία της να δημιουργήσει ένα νέο Φορέα (με πολυάριθμο μόνιμο προσωπικό και συνεργάτες); Το κύριο επιχείρημα είναι ότι δεν υπάρχει ο σωστός έλεγχος και πρέπει όλοι να περάσουν από ένα νέο «κοσκίνισμα» για την ούτω καλούμενη «ποιοτική αναβάθμιση» της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Κανείς δεν διαφωνεί ότι υπάρχουν κενά και περιθώρια βελτίωσης. Και ποιος κλάδος υπηρεσιών λειτουργεί άψογα; Ο κλάδος των ελεγκτών, των δικηγόρων ή των γιατρών; Σε όλα τα επαγγέλματα θα υπάρχουν αυτοί που δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους.

Ας δούμε όμως τι εμπεριέχει αυτή η πολυπόθητη «ποιοτική αναβάθμιση»: Η σκληρή απάντηση είναι ότι το Νομοσχέδιο δεν καθορίζει επ' ουδενί τα κριτήρια ή τουλάχιστον το πλαίσιο της αξιολόγησης της ποιότητας. Θα ψηφίσει η Βουλή ένα τόσο σημαντικό Νομοσχέδιο, χωρίς να υπάρχουν οι παράμετροι και προδιαγραφές της Αξιολόγησης; Η «Ομάδα Σοφών», στην οποία θα ανατεθεί το έργο της σύνταξης των Κανονισμών και Κριτηρίων, θα πρέπει να μην απαρτίζεται απλώς από ακαδημαϊκούς, αλλά και από επιχειρηματίες και σίγουρα να υπάρχει εκπροσώπηση των άμεσα εμπλεκόμενων Ιδρυμάτων. Τα κριτήρια πρέπει να αντανακλούν τις κυπριακές πραγματικότητες, τη διαφορετικότητα στην αποστολή (π.χ. βραδινά μαθήματα για εργαζόμενους), αλλά και το μέγεθος των Ιδρυμάτων. Δυστυχώς, προηγούμενες εμπειρίες δείχνουν ότι η «Ομάδα Σοφών» δεν έχουν επαφή με την πραγματικότητα και δημιουργούν καλούπια σε κλειστά δωμάτια, που δεν συνάδουν με τις ανάγκες της κυπριακής αγοράς.

Τέλη
Ειδικότερα, ο προτεινόμενος νόμος επιβάλλει στα ιδρύματα την υποχρέωση για Ιδρυματική Αξιολόγηση, ενώ σε περίπτωση που δεν το πράξουν ή αποτύχουν στη διαδικασία, θα οδηγηθούν στο κλείσιμο εντός 3 ετών. Καλούνται, επίσης, οι Σχολές να «χρηματοδοτήσουν» το νέο μόρφωμα που θα δημιουργηθεί και τους παχυλούς μισθούς των εμπειρογνωμόνων, που θα επωμιστούν το όλο έργο. Σε καιρούς χαλεπούς για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, η Βουλή προτίθεται να ψηφίσει Νόμο που επιβάλλει σε μια μικρού μεγέθους σχολή (π.χ. με 8 Πτυχία και 5 Μεταπτυχιακά), να καταβάλλει δικαιώματα αξιολόγησης 113.000 ευρώ (15 χιλιάδες η Ιδρυματική Αξιολόγηση, 6 χιλιάδες ανά πτυχίο και 8 χιλιάδες ανά μεταπτυχιακό). Μήπως πρόθεση είναι να οδηγήσει στο κλείσιμο σχολές που δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στο «χαράτσι», δημιουργώντας έτσι ένα καρτέλ 4-5 ιδρυμάτων μεγάλου μεγέθους;

Επίσης, πως μπορεί η Κυβέρνηση να επιθυμεί την ποιοτική αναβάθμιση, όταν θα «ξεζουμίσει» τα ιδρύματα από τους πόρους τους με τα τέλη αξιολόγησης; Αυτά τα χρήματα θα έπρεπε να ξοδευτούν από τις σχολές για αναβάθμιση των εγκαταστάσεών τους και της ποιότητας των υπηρεσιών τους. Σκεφτείτε μόνο πόσα βιβλία και υπολογιστές μπορούν να αγοραστούν με 113.000 ευρώ!

Ποικιλομορφία και δικαίωμα επιλογής
Στην εκπαίδευση, όπως και στους άλλους τομείς υπηρεσιών, θα πρέπει να υπάρχουν τα ελάχιστα ποιοτικά κριτήρια -που ήδη υπάρχουν με βάση τον Νόμο Περί Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης 1991- αλλά και να επιτρέπεται η ποικιλομορφία. Δεν είναι δυνατόν όλα τα ιδρύματα να είναι όμοια, αλλά πρέπει να ενθαρρύνεται η διαφορετικότητα και η εξειδίκευση. Το Νομοσχέδιο πρέπει να προστατεύει και να προωθεί τη διαφορετικότητα, και να δίδει το δικαίωμα επιλογής στον πολίτη, ανάλογα με τις συνθήκες του κάθε ιδρύματος, τα δίδακτρά του και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Δεν πρέπει να επιβάλλεται μια αυστηρή τυποποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Κύπρο, γιατί κάτι τέτοιο είναι ενάντια στις αρχές του ανταγωνισμού. Τα Κολέγια έχουν προσφέρει πολλά τις τελευταίες δεκαετίες στην Κύπρο και αποτελούν τη ραχοκοκκαλιά της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η Κυβέρνηση πρέπει να τους δώσει την απαιτούμενη στήριξη και όχι να τα στραγγαλίσει, οδηγώντας τα στο κλείσιμο, στον βωμό του «μυστηρίου» της ποιοτικής αναβάθμισης.

ΓΙΑΓΚΟΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ
Νομικός, Βοηθός Διευθυντής, CIM