Έχουμε εισέλθει προ πολλού στην εποχή του τρόμου. Όσα βιώνουμε εσχάτως με την τρομοκρατημένη και συντετριμμένη δημοκρατία της Δύσεως, με τις Δυτικές κοινωνίες να εισπράττουν τον φόβο και τον τρόμο και τον πανικό, με τη σφαγή και τον θάνατο να περιφέρεται απροκάλυπτα και να περιπολεί πια στους δρόμους, όλα αυτά είναι τα απότοκα μιας πορείας ενός πολιτισμού που ανέδειξε τον τρόμο και τον ολοκληρωτισμό και την τυραννία και τη δουλεία του ανθρωπίνου προσώπου, παγιδευμένος στη λαγνεία και τη δίψα της δυνάμεως. Στην παντοδυναμία του πλούτου.
Στους μηχανισμούς του χρήματος, που απαξιώνει τον άνθρωπο και τον καθιστά χρηστικό αντικείμενο. Γι’ αυτό και τον εξαθλιώνει και τον μηδενίζει. Και τον αφανίζει και εξοντώνει. Τελούμε εδώ και αιώνες στα μέτρα ενός πολιτισμού ανίερου και συνακόλουθα εφιαλτικού. Ενός πολιτισμού της ερημίας. Της μοναξιάς. Του εγκλεισμού. Της βουλητικής αυτοκατάφασης. Του δαιμονικού εγωισμού. Της ατομικότητος. Της συντριβής του ανθρωπίνου προσώπου. Και διά τούτο της δουλείας του. Του ολοκληρωτισμού.
Ζούμε στην εποχή του απόλυτου και συντριπτικού ελέγχου. Στον τόπο του Μεγάλου Αδελφού. Είχε προηγηθεί ο Μέγας Ιεροεξεταστής, που τόσο επώδυνα και σπαρακτικά τον περιέγραψε ο Ντοστογιέφσκι στους «Αδελφούς Καραμαζώφ», με την απουσία της ταπεινότητος και της αγάπης και την παντοδυναμία και επικράτηση των πειρασμών του δαίμονος εν τη ερήμω. Ζούμε σε έναν πολιτισμό στον τόπο της Δύσεως που ανέδειξε την εν τω κόσμω δύναμη και κυριαρχία ως το ζητούμενο της ιστορίας. Που κατέστη προ πολλού απάνθρωπος. Δεν είναι τυχαίο πως έχουμε οδηγηθεί προ πολλού στην τυραννία και την τρομοκρατία των ανθρώπων. Στον φόβο. Στην τυραννία και τον ολοκληρωτισμό και τη σφαγή του 20ού αιώνος.
Τώρα εισπράττουμε έκπληκτοι και ενεοί τη νέα τάξη και την επελαύνουσα κατά τρόπο συντριπτικό παγκοσμιοποίηση. Με τα νέα παγκόσμια οικονομικά μεγέθη. Με την πτώχευση και υποδούλωση όλων των αδυνάτων. Τη μεθοδευμένη συντριβή τους. Όλοι εκείνοι που εισέπραξαν στον τόπο της ιστορίας το αίμα, εκείνοι που πριν ακόμα ενηλικιωθούν ετοιμάστηκαν για τη σφαγή του άλλου, βγήκαν στους δρόμους σφαγιάζοντας αυτούς που θεωρούν και αισθάνονται ως τους εχθρούς της ανθρωπότητος.
Μέσα από μια άλλη μορφή δουλείας, αυτήν του ισλαμικού φονταμενταλισμού, προέκυψαν εν τέλει οι σφαγείς των ημερών μας. Σε μια εποχή, που όπως με συντριβή υπέδειξε ο Σαρτρ, ο άλλος δεν είναι ο αδελφός μας, αλλά η κόλασή μας, δεν θα πρέπει να μας εκπλήττει όλο αυτό το πάθος, που είναι πάθος δαιμονικό. Όσα μας επισυμβαίνουν μόνο κατά τρόπο θεολογικό μπορούμε να τα προσεγγίσουμε. Κι ακόμα στα μέτρα της φιλοσοφίας της υπάρξεως, όπως με σπαραγμό την ανέδειξαν ο Κίρκεγκορ ή ο Γιάσπερς, ο Μαρσέλ ή ο Νικολάι Μπερντάγιεφ, αλλά και Σαρτρ.
Όπως και τόσοι στοχαστές και διανοητές, όπως ο Μαρκούζε σ' εκείνο τον «Μονοδιάστατο άνθρωπο» ή ο Έρικ Φρομ στο βιβλίο του «Ο Φόβος μπροστα στην Ελευθερία». Καθώς και τόσοι άλλοι φιλόσοφοι της ιστορίας, που μίλησαν για την παρακμή της Δύσεως, με αποκορύφωμα εκείνο το «1984» του Όργουελ. Κι εκείνο το βιβλίο «Ο Φανατικός» του Έρικ Χόφφερ, που διαβάζαμε τότε στη δεκαετία του ’60 - ’70. Αν έχουμε να καταθέσουμε μια πρόταση αληθείας και ζωής είναι αυτό που μας κατέλιπε η καθ’ ημάς Ανατολή και η Ορθόδοξη παράδοση ως τρόπο πρόσληψης του κόσμου και της ιστορίας.
Είναι καιρός, αν θέλουμε να εξέλθουμε από την τυραννία του τρόμου, να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο πρόσληψης της αλήθειας και του βίου μας. Εν Χριστώ Ιησού. Στους άξονες της Ορθόδοξης ιστορίας και της παράδοσής μας, σ’ όλα εκείνα που μας κράτησαν εν ελευθερία ως πρόσωπα στην αγκαλιά του Χριστού σε εκείνο το αγιασμένο Βυζάντιο, που παρά τη θηριωδία και τη λύσσα όλων ημών των επιγόνων εξακολουθεί να ανθεί. Μόνο έτσι θα αντέξουμε και θα επιβιώσουμε σ’ αυτούς τους βάρβαρους καιρούς της αλλοτρίωσης, της κενότητος και της αθλιότητος. Και συγχρόνως θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε αυτήν τη δοκιμασία και παντοδυναμία του τρόμου των ημερών μας.
ΝΙΚΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ
