Η Ιστορία είναι αυτή που θα αποφασίσει αν, και πόσο, πρόσφεραν στην Κύπρο μας οι ιστορικοί αυτοί ηγέτες
Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται 41 ολόκληρα χρόνια από τον θάνατο του αρχηγού της ΕΟΚΑ, Γεωργίου Γρίβα-Διγενή, ενός ανθρώπου με αμφιλεγόμενη προσωπικότητα που συγκεντρώνει το μίσος πολλών, αλλά και τη λατρεία από άλλους. Προερχόμενος από οικογένεια Μακαριακών, μικρός, δεν τόλμησα να αμφισβητήσω τη γνώμη των γονιών μου, που εκφράζονταν με λόγια θαυμασμού, μόνο για τον Αρχιεπίσκοπο. Όσο μεγάλωνα όμως, και άρχισα να ερευνώ την ιστορία των δύο αυτών μεγάλων ηγετών, άρχισα να διαμορφώνω δική μου άποψη.
Όχι ότι μετατοπίστηκα στο στρατόπεδο των, λεγόμενων, Γριβικών, αλλά αντιλήφθηκα ότι υπήρξαμε υπερβολικοί στη λατρεία του εθνάρχη Μακαρίου, και σχεδόν τον αγιοποιήσαμε. Θυμάμαι, δεκαετία του ΄60, τηλεόραση ασπρόμαυρη, στην Κερύνεια μας, όταν στις «Ειδήσεις» του ΡΙΚ έδειχνε τον ρασοφόρο μας πρόεδρο, η γιαγιά μου μας φώναζε: «Ελάτε να δείτε τον Μακάριο…!». Ο Γ. Γρίβας, από την άλλη, αν δεν είχε ενεργό ανάμειξη στην ΕΟΚΑ Β΄, θα ετύγχανε μεγαλύτερης αναγνώρισης και η υστεροφημία του θα παρέμενε σχετικά «αμόλυντη».
Αλλά και το γεγονός ότι ανεμείχθη και στα της ελληνικής πολιτικής, μετά τον Εμφύλιο στην Ελλάδα, τον μείωσε ακόμη περισσότερο. Και ως πολιτικός απέτυχε. Ως αρχηγός της Οργάνωσης «Χ», σαν σφοδρός αντικομμουνιστής - συνεργάτης, έμμεσα, των Άγγλων στα Δεκεμβριανά στην Αθήνα το 1944, πρόσθεσε ακόμη μια κηλίδα στην ιστορική διαδρομή του, σύμφωνα με όσους ανήκουν στην Αριστερά. Δεν θα αναλύσω εδώ ολόκληρη την πολιτικο-στρατιωτική παρουσία του ανθρώπου αυτού.
Θα παραθέσω, κάποια στοιχεία, π.χ. την αντίδραση του Αρχ. Μακαρίου, όταν πληροφορήθηκε τον θάνατό του, τον Γενάρη του ΄74. Είπε: «Βρε, τι έπαθε ο καημένος…!». Και εκείνη την ημέρα φόρεσε ένα… κόκκινο τρικό! Μην μου ζητήσετε να σας πω, πού το διάβασα. Πάει πολύς καιρός, και δεν θυμάμαι, δυστυχώς.
Ο Γρίβας, σε αντίθεση με τον εθνάρχη, που αξιώθηκε να ανέβει στο ανώτατο πολιτικό, αλλά και θρησκευτικό, αξίωμα της πατρίδας μας, έζησε μια ζωή ασκητική, ίσως με πολλές στερήσεις, αγωνίστηκε σε δύσκολες συνθήκες και κέρδισε, δικαιωματικά, τον τίτλο του θρυλικού λεβεντόγερου. Όταν κρυβόταν στο κρησφύγετό του, στη Λεμεσό, πριν κοιμηθεί, δεν συνήθιζε να λέγει απλώς: «Καληνύχτα», στη σπιτονοικοκυρά-ιδιοκτήτρια της οικίας όπου κρυβόταν. Έλεγε: «Καληνύχτα σας, και ζωή εν τάφω…!».
Οι Βρετανικές Υπηρεσίες Ασφαλείας, ΜΙ5 και ΜΙ6, σε έγγραφα της 12.6.1956, που καλύπτουν την περίοδο 1945-1962, αποδίδουν στον Διγενή τα χαρακτηριστικά: Έπαρση, αλαζονεία, αλλά περιορισμένη διανοητική αντίληψη. Σε άλλο σημείο, χαρακτηρίζεται ως καλός επαγγελματίας στρατιώτης, θαρραλέος, οπαδός της μοναρχίας (στην Ελλάδα) και λυσσαλέος αντικομμουνιστής… Κάπου, ο Διοικητής των Υπηρεσιών, ταξίαρχος, Bill Magan, τον αποκαλεί οξύθυμο και πικρόχολο.
Όμως, έτσι κι αλλιώς, η Ιστορία είναι αυτή που θα αποφασίσει αν, και πόσο, πρόσφεραν στην Κύπρο μας οι ιστορικοί αυτοί ηγέτες. Και, δυστυχώς, αν κρίνουμε από το αποτέλεσμα, μάλλον δεν πέτυχαν τον στόχο τους.
Κυρίως, ένεκα της διχογνωμίας μεταξύ τους.
ΑΝΤΩΝΗΣ Μ. ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΗΣ
Ερευνητής-Συντ. εκπαιδευτικός
