Η μεσαία τάξη ανακατασκευάζεται συνεχώς και συντηρείται υπό την απειλή της δαμόκλειου σπάθης: τον συνεχή καταιγισμό φοβικών ερεθισμάτων διά μέσου της ανομίας, την καταστροφολογία και φυσικά με το πελατειακό σύστημα. Έρχονται λοιπόν σαν τεράστια αρπακτικά πουλιά οι λέξεις και φράσεις «χρέος» και τα συνώνυμα αυτής, εκποίηση ακινήτων, ρευστότητα κ.ά., και σφηνώνονται στον εγκέφαλο επηρεάζοντας τον μέσο προμετωπιαίο λοβό του εγκεφάλου μας.
Ο μέσος προμετωπιαίος λοβός ελέγχει μέσω νευρωνικών συνδέσεων τις συναισθηματικές αντιδράσεις που προκαλούνται από την αμυγδαλή. Η αμυγδαλή είναι η δομή η οποία σχετίζεται με τη δημιουργία της φοβικής συμπεριφοράς μετά από ένα στρεσογόνο ερέθισμα. Όταν δυσλειτουργεί ο προμετωπιαίος λοβός, τότε οι φοβικές αντιδράσεις που προκαλεί η αμυγδαλή είναι ανεξέλεγκτες. Είναι, λοιπόν, στρεσογόνο ένα ερέθισμα το οποίο έχει τη δυνατότητα της συνειρμικής συνδεσιμότητας με εικονικές αναπαραστάσεις προσδιορισμού της αθλιότητας: άστεγοι, επαιτεία, χαράτσια, διώξεις, πτωχεύσεις, φυλάκιση κ.ά.
Η μεσαία τάξη, αλλιώς η τάξη των οικογενειαρχών, είναι η τάξη των ιδεατών πολιτών που κατάφεραν να πληρούν τα κριτήρια της κοινωνικής ταυτότητας που επιβλήθηκε δεκαετίες τώρα: μια καλή θέση εργασίας, ένα καλό αυτοκίνητο, ένα σπίτι τουλάχιστον 150 τετραγωνικών κ.ά. Αυτός λοιπόν ο οικογενειάρχης είναι ένας ατομικός μικρόκοσμος, καθότι ελπίζει έχοντας ανάγκες, αποκτά συνεχώς καινούργιες ανάγκες επιβεβλημένες από την αγορά και σερβιρισμένες από τα μέσα επικοινωνίας, ανησυχεί για το μέλλον, επενδύει στα παιδιά του, αγοράζει και διαχειρίζεται όσο πιο συνετά μπορεί τα οικονομικά του νοικοκυριού του.
Ο οικογενειάρχης παίρνει τον μισθό του και αρχίζει να τον ταξινομεί: δάνεια ή ενοίκια, λογαριασμοί, βενζίνες, έξοδα σίτισης, φροντιστήρια και δίδακτρα παιδιών, χρήματα για υπόδηση και ένδυση, αγορά προϊόντων κτλ. Αυτός ο οικογενειάρχης ως συνετός πολίτης, ιδιαίτερα στην εποχή που διανύουμε, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες του νοικοκυριού του και αφού υπέστη μνημονιακές περικοπές και κατακρεουργήθηκε από φορολογικές επιδρομές, ξεκινά τις εξοικονομήσεις και τις περικοπές. Τι κάνει δηλαδή; Καταφεύγει στη λιτότητα μέσω ενός οικιακού μνημονίου (μείωση της ταχύτητας του διαδικτύου, προσοχή στην κατανάλωση ρεύματος, προσεκτικές έξοδοι κ.ά., ενώ ήδη έχει περικόψει αρκετές δικές του ευχαριστήσεις μέσω του εαυτο-μνημονίου (σταμάτησε το γυμναστήριο, τον πρωινό καφέ σε συνοικιακή καφετερία κ.ά.).
Αν και το κράτος αλλά και ολόκληρος ο κόσμος είναι ένα νοικοκυριό όπου χρειάζεται λιτότητα, διαχείριση του χρέους, δεύτερο πλάνο, εξοικονόμηση πόρων με ταυτόχρονο κούρεμα του χρέους, τότε πόσο εύκολα μπορεί ο κάθε καλός και συνετός οικογενειάρχης να κατανοήσει την επιβεβλημένη ανάγκη των μνημονίων; Πολύ πιο εύκολα. Γιατί γίνεται αυτό; Γιατί μόνο αν μιλήσει κανείς στη γλώσσα σου, μπορείς να καταλάβεις τι θέλει να σου πει. Κι εσύ, καλέ μου οικογενειάρχη, όπως κι εγώ, αυτήν τη γλώσσα τη χρησιμοποιούμε συνέχεια, από το περίπτερο μέχρι το αρτοποιείο και από τη δουλειά μέχρι το σπίτι μιλάμε για δάνεια και εξοικονόμηση, για χρέη και διαχείριση.
Μιλάμε ακόμη για τους πατεράδες μας και τους παππούδες μας που στερήθηκαν για να ΄χουμε εμείς σήμερα μια πιο καλή ζωή. Κι εσύ, όπως κι εγώ, αγαπητέ μου οικογενειάρχη, γιατί να αντιδρούμε αν το καλό κράτος μας ζητά να κάνουμε ακριβώς το ίδιο; Για τα δικά σου παιδιά και τα δικά μου θα στερηθούμε. Και έτσι αποκτά νόημα όλο αυτό το νεοφιλελεύθερο λεξιλόγιο. Η αποδόμηση της μεσαίας τάξης και επανοδόμησή της σε τάξη των ορθολογιστικών οικογενειαρχών. Η σύμπτυξη της ορολογίας των αγορών με το λαϊκό λεξιλόγιο δημιουργεί τον σύγχρονο οικιακό μάνατζερ. Εσένα κι εμένα, που συνεχίζουμε να πιπιλούμε την καραμέλα που μας σερβίρουν, ελπίζοντας σε απατηλά όνειρα!
ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗ ΤΡΥΦΩΝΙΔΗ-ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ
ΜA, Msc, MAAT, PgP Ψυχολόγος
