Φαίνεται ότι γίνεται μια προσπάθεια από πλευράς Κυβέρνησης, για ένταξη προσώπων όλων των πολιτικών χώρων σε κυβερνητικής ομάδες διαχείρισης ζητημάτων μείζονος σημασίας, όπως το Κυπριακό και η οικονομία

Δύο κύριες ιδεολογικές τάσεις (ή καταστάσεις-αποτελέσματα ιδεολογικών τάσεων) φαίνεται να κυριαρχούν στο πολιτικο-οικονομικό σκηνικό της Κύπρου (όχι αποκλειστικά της Κύπρου). Η μια τάση προκύπτει από τη Δεξιά και η δεύτερη από την Αριστερά. Πρόκειται ουσιαστικά για τη στάση που τηρεί η κάθε τάση απέναντι στην εφαρμοσθείσα οικονομική πολιτική. Θα χρησιμοποιώ, όπου χρειάζεται, το παράδειγμα των Κυπριακών Αερογραμμών, οι οποίες θεωρώ ότι αποτελούν ένα καλό δείγμα της εφαρμογής της οικονομικής πολιτικής, την οποία προκρίνει η τάση που βρίσκεται στην εξουσία τη δεδομένη στιγμή.

Οι τάσεις...
Η πρώτη τάση καταδικάζει την οικονομική πολιτική της Κυβέρνησης και υποστηρίζει ότι οι κυβερνώντες πουλούν την περιουσία του κράτους, πουλούν ουσιαστικά δημόσια περιουσία, χωρίς την έγκριση των πολιτών. Η δεύτερη τάση, η πιο (ας πούμε) νεοφιλελεύθερη, υποστηρίζει ότι το κράτος δεν μπορεί και δεν γίνεται να είναι εργοδότης, και δεν πρέπει να έχει εταιρείες στα περιουσιακά του στοιχεία. Κάπου στο ενδιάμεσο υπάρχει μια τρίτη τάση, που αποδέχεται ως μοιραίο το κλείσιμο, για παράδειγμα των ΚΑ, σαν κάτι που καλό θα ήταν να μη χαθεί, αλλά δεν υπήρχε άλλος τρόπος.

Δημόσιες ρητορικές
Ας εστιάσουμε όμως στις δημόσιες ρητορικές των δυο μεγάλων αντιπάλων (των δυο πρώτων τάσεων), με στόχο να εξετάσουμε αν υπάρχει δυνατότητα σύνθεσης, (σύμφωνα και με τη διαλεκτική σαν μέθοδο), ή αν η αντιπαράθεση θα είναι -και σε βάθος χρόνου- μια σύγκρουση χωρίς συμβιβασμό, με όλες τις πιθανές επιπτώσεις πάνω στον κοινωνικό ιστό. Οπότε, ίσως, η ενδιάμεση τάση να αποτελεί συγκυριακή ένδειξη. [Παρεμπιπτόντως, η «σύνθεση» είναι ένα ενδεχόμενο, το οποίο τέθηκε στο τραπέζι (του δημόσιου λόγου) από κορυφαίους οικονομολόγους, όπως ο νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης, ο οποίος σε συνέντευξή του στο Sigmalive δήλωσε ότι μια κυβέρνηση αριστερή δεν είναι απαραίτητα καλύτερη από μια δεξιά ή το αντίθετο. Υπάρχουν, είπε, μικτά οικονομικά συστήματα, τα οποία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν].

Η πρώτη τάση διερωτάται: Καλά, πότε πρόλαβαν να κλείσουν τις Κυπριακές Αερογραμμές, πότε πρόλαβαν να πάρουν αποφάσεις για νέα εταιρεία; Συνάγεται συνεπώς ότι το «έγκλημα» (όπως χαρακτήρισαν οι αριστεροί το κλείσιμο των ΚΑ) ήταν προμελετημένο και υπήρχε σχεδιασμός, από πλευράς Κυβέρνησης, για το κάθε βήμα μέχρι το οριστικό λουκέτο. Η κυβερνώντες ξεγέλασαν με επικοινωνιακά τεχνάσματα τους πολίτες, για να δεχτούν με μεγαλύτερη ευκολία το αποτέλεσμα (κλείσιμο).

Επίσης, αυτή η τάση κατηγορεί την Κυβέρνηση ότι ξεπουλά δημόσιο πλούτο για να εξυπηρετήσει ιδιωτικές σκοπιμότητες, για να περάσει ο δημόσιος πλούτος στα χέρια τρίτων και λίγων, για να προωθήσουν προσωπικά συμφέροντα, αλλά και ότι δεν φροντίζει να υπερασπιστεί βασικούς τομείς που πρέπει, κατά την άποψή τους, να παραμείνουν ιδιοκτησία του Δημοσίου για κοινωνικούς, πολιτικούς (Κυπριακό) ή και οικονομικούς λόγους. Για παράδειγμα, μια κρατική δημόσια εταιρεία σαφώς θα είναι βοηθητική για την οικονομική διάσταση του τουρισμού, αν και όταν χρειαστεί, υπό «ιδιαίτερες» συνθήκες. Η δεύτερη τάση κατηγορεί κατ' αρχήν τους προηγούμενους ή όλους τους προηγούμενους («άλλοθι» ή «μεταμέλεια» style), και υποστηρίζει ότι η διαχρονική κρατική κακοδιαχείριση έφερε την εταιρεία στο σημείο που βρίσκεται.

Ως επιχείρημα (ισχυρό θα έλεγα) προβάλλουν την ενίσχυση που παραχώρησε η προηγούμενη κυβέρνηση προς τις ΚΑ. Η ενίσχυση πρέπει να επιστραφεί στο κράτος, όπως αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού και δεδομένου ότι η εταιρεία δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να τα επιστρέψει, πρέπει να αναγκαστικά να κλείσει. Βέβαια, η πρώτη τάση λέει ότι στις τράπεζες έδωσαν τόσα δις, το πρόβλημά τους ήταν τα 100 εκ. των ΚΑ; Κάποιοι πιο ορθολογιστές(;) (ίσως η ενδιάμεση λύση, στην οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω), που πιθανόν δεν κατέληξαν ακόμα, θα απαντούσαν: «Αφού έτσι εν το οικονομικό σύστημα. Είντα κάμνετε πως εν το ξέρετε; Αν μπορείτε αλλάξετέ το, διαφορετικά μεν σαλαβατάτε και δείτε τι θα κάμουμε να διορθώσουμε την κατάσταση με τα υφιστάμενα δεδομένα, όπως καθορίστηκαν από δικές μας ενέργειες».

Αν κωδικοποιώ σωστά τον ορθολογισμό, τότε ο ορθολογισμός δεν είναι ύποπτος μοναχά επειδή, κατά τον Φουκό, δημιουργεί ή κατασκευάζει πίσω από τη δήθεν αποστασιοποίησή του καταπιεστικές εξουσίες, αλλά επειδή τις συντηρεί κιόλας. Αν η λήψη των αποφάσεων με βάση τη «λογική», ονομάζεται ορθολογισμός, τότε θεωρώ ότι πρέπει να κωδικοποιήσουμε τη «λογική», καθώς και ποιος καθορίζει τα όρια και το πλαίσιο της χρήσης της, και αν μπορεί να παρουσιάσει μετατροπές ή μεταστροφές από εποχή σε εποχή και κάτω από ποιες συνθήκες. Ή ακόμη και να κατανοήσει πώς γίνεται μια αλλαγή ή και πώς αλλάζουν οι κοινωνίες. Επειδή, λοιπόν, εντοπίζω ένα κενό, θα θέσω τη «λογική» ως «εκείνη την κοινή πεποίθηση». Παρόλο που δημιουργείται νέο κενό, καθώς η «κοινή πεποίθηση» για τη γη ήταν κάποτε ότι είναι επίπεδη και ότι η Ελλάδα κυβερνάται από θεούς, που ζουν πάνω σε ένα βουνό. Ας δεχτούμε, όμως, ότι «σήμερα ξέρουμε περισσότερα»].

Επί της ουσίας. Η νεοφιλελεύθερη τάση, όμως, έχει απάντηση και σε αυτό. Τα 100 εκ. δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Το κράτος και οι υπάλληλοί του απέδειξαν ότι δεν είναι ικανοί να οδηγήσουν αυτήν την εταιρεία στην κερδοφορία. Κυκλοφορούν κάποια βίντεο 15-20 ετών, που δείχνουν ότι οι ΚΑ κατέγραφαν ζημιές από τότε. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να ξέρει, χωρίς να κατέχει τους ισολογισμούς της εταιρείας, αν κάποιες επόμενες ή προηγούμενες χρονιές οι ΚΑ παρουσίαζαν κέρδη. Κρίνοντας, όμως, εκ του αποτελέσματος, η ζημιά ήταν μεγαλύτερη και άρα η εταιρεία ασύμφορη. Η νεοφιλελεύθερη τάση αναγνωρίζει τα προβλήματα της εταιρείας και αφού παραθέσει τα γεγονότα, καταλήγει στη θέση ότι «άλλωστε, το κράτος δεν μπορεί να είναι εργοδότης και ιδού η απόδειξη».

Η πρώτη τάση βρίσκει, όμως, έρεισμα από αυτήν τη θέση και τη χρησιμοποιεί ως «απόδειξη» των όσων υποστηρίζει, αφού «ξεσκεπάζονται οι πραγματικές προθέσεις μιας νεοφιλελεύθερης κυβέρνησης, που ξεπουλά συνειδητά τον δημόσιο πλούτο». Χωρίς το Δημόσιο και τις υποδομές του, τελικά δεν μπορεί να λειτουργήσει μια κοινωνία και μια οικονομία της αγοράς. Αν δεν επένδυε το κράτος στον τουρισμό, δεν θα είχαμε αυτό που σήμερα αποτελεί μια πηγή πλούτου. Αν η Κύπρος, ως νησί, δεν έχει αυτόνομη πρόσβαση στις αερομεταφορές, έστω και με δημόσια επένδυση, γίνεται εξαρτώμενη κλπ.

Σύνθεση;
Θα ανέμεναν κάποιοι (υποστηρικτές της διαλεκτικής ίσως) ότι θα προέκυπτε στο τέλος μια σύνθεση. Φαίνεται ότι γίνεται μια προσπάθεια από πλευράς Κυβέρνησης για ένταξη προσώπων όλων των πολιτικών χώρων, σε κυβερνητικές ομάδες διαχείρισης ζητημάτων μείζονος σημασίας, όπως το Κυπριακό και η οικονομία. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της προσπάθειας, όπου υπήρξε ανταπόκριση, είναι υποτονικά. Μάλλον είναι δύσκολο να πει κανείς τι θα βγει στο τέλος. Ιδιαίτερα αφού διανύουμε μια δύσκολη περίοδο, όπου οι δυο τάσεις θα κονταροχτυπηθούν, τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς. Ίσως, από αυτήν τη σύγκρουση να προκύψει μια σύνθεση.

Οψόμεθα...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ