Οι μειωμένες τιμές του πετρελαίου αποθαρρύνουν επενδύσεις για αειφόρο ανάπτυξη

Η σημερινή κατάρρευση της τιμής του πετρελαίου αλλάζει την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας. Οι τιμές έπεσαν απότομα και πολύ γρήγορα. Η πτώση από τις αρχές του 2014 ανέρχεται στο 46%, φτάνοντας στη χαμηλότερη τιμή της πενταετίας.

Η μεγαλύτερη πτώση έγινε μέσα σε 132 ημέρες. Ανάλογο φαινόμενο έγινε κατά τις περιόδους 1985-1986 και 1990-1991. Τη Δευτέρα, 29 Δεκεμβρίου 2014, η τιμή του πετρελαίου έχασε το επίπεδο των 54 δολαρίων το βαρέλι, αντιστρέφοντας τα κέρδη που κατέγραφε νωρίτερα στον απόηχο των δημοσιευμάτων για ξέσπασμα πυρκαγιάς που επηρέασε δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου σε τερματικό της Λιβύης. Αν και αρχικά επικρατούσαν ανοδικές τάσεις, τελικά σημειώθηκαν ψηλές απώλειες.

Το μπρεντ έκλεισε με απώλειες 1,57 δολαρίων στα 57,88 δολάρια το βαρέλι και την επόμενη μέρα, Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου 2014, υποχώρησε περαιτέρω, κατά 11 σεντ στα 57,77 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό διολίσθησε τη Δευτέρα, 29 Δεκεμβρίου, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2009 και την Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου, σημείωσε νέα πτώση, κατά 6 σεντ, στα 53,61 δολάρια το βαρέλι.

Για τις χώρες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, δηλαδή για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, η χαμηλή τιμή του πετρελαίου αποτελεί επιτυχία. Η πτώση του κόστους της ενέργειας αφήνει τους καταναλωτές με περισσότερα χρήματα, που μπορούν να τα δώσουν για άλλα αγαθά.

Αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, η επιπλέον αγοραστική δύναμη των πολιτών και το μειωμένο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων θα ενισχύσει τη ζήτηση προϊόντων κατά το επόμενο έτος. Για τις εταιρείες, τo φθηνότερο πετρέλαιο και η μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη θα αυξήσουν τη ζήτηση και ελαφρώς το περιθώριο κέρδους τους. Για τους οφειλέτες το μειωμένο κόστος της ενέργειας θα σημαίνει ευκολότερη εξυπηρέτηση του χρέους τους.

Με λίγα λόγια, τα οφέλη από την υποχώρηση της τιμής του πετρελαίου μοιράζονται πολύ ευρύτερα, σε όλους τους καταναλωτές πετρελαίου ανά το παγκόσμιο. Όμως, οι μειωμένες τιμές του πετρελαίου αποθαρρύνουν επενδύσεις για αειφόρο ανάπτυξη.

Από την άλλη, οι ζημιές από την πτώση του πετρελαίου θα πλήξουν κατά κύριο λόγο τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες, τους πιστωτές τους και όσες εταιρείες προμήθευαν σε αυτές είδη πολυτελείας. Είναι μάλιστα η πρώτη φορά τα τελευταία 30 χρόνια που οι τιμές του πετρελαίου καταρρέουν και τα μέλη του ΟPEC δεν κάνουν κάτι ουσιαστικό για να ανακόψουν αυτή την πτώση.

Ένας τρόπος να λογαριάσει κανείς τα επίπεδα στήριξης της τιμής του πετρελαίου είναι ο υπολογισμός του «νεκρού σημείου» της τιμής του. Δηλαδή, την τιμή στην οποία τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου καλύπτουν το κόστος των εισαγωγών για τις διάφορες πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Για παράδειγμα, κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μια τιμή πετρελαίου μεταξύ 45 με 60 δολάρια το βαρέλι, ανάλογα με τη χώρα, ήταν αρκετή για να πληρωθούν τα έξοδα.

Καθώς όμως οι τιμές του πετρελαίου έφτασαν στα ύψη την προηγούμενη δεκαετία, αυξήθηκαν και οι δαπάνες στις πιο πολλές πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Ειδικά στην περιοχή του Κόλπου έγιναν σημαντικά προγράμματα υποδομής, όπως το μετρό του Ντουμπάι, πετροχημικά εργοστάσια, εκπαιδευτικές πόλεις κλπ. Όμως, ενώ οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονταν, οι αυξανόμενες τιμές των «νεκρών σημείων» πέρασαν ουσιαστικά απαρατήρητες. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τώρα χρειάζονται τιμές πετρελαίου πάνω από περίπου 75 δολάρια το βαρέλι για να είναι στο «νεκρό σημείο» και η Σαουδική Αραβία χρειάζεται 65 δολάρια το βαρέλι.

Επίσης, η προσοχή στρέφεται στο πόσο χαμηλά θα πρέπει να φτάσει η τιμή του αργού πετρελαίου, προτού οι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ αρχίσουν να επηρεάζονται αρνητικά. Υπάρχουν πολλές εκτιμήσεις για το «νεκρό σημείο» των παραγωγών πετρελαίου από σχιστόλιθο. Ορισμένοι το τοποθετούν περίπου στα 80 δολάρια το βαρέλι, άλλοι θεωρούν πως βρίσκεται πιο κοντά στα 60 δολάρια, καθώς η τιμή αλλάζει ανάλογα με το πού γίνονται οι γεωτρήσεις και πόσο καλή είναι η εταιρεία.

Η σημερινή διαμόρφωση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου είναι μη ανεκτή πλέον για μερικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Βενεζουέλα, οι οποίες αντλούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους από τα κέρδη των εξαγωγών πετρελαίου. Βεβαίως, δεν μιλάμε για τη Ρωσία, που έχει μια καλή οικονομική βάση όπως χαμηλό χρέος, πολλά αποθεματικά σε χρυσό και μεγάλη ρευστότητα σε συνάλλαγμα.

Προς το παρόν, μεγάλοι παραδοσιακοί παραγωγοί πετρελαίου έχουν ένα μαξιλάρι δεκάδων, και στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, που συσσώρευσαν κατά την τελευταία δεκαετία. Οι περισσότεροι εξαγωγείς πετρελαίου, ακόμα και κάτω από το «νεκρό σημείο» τους, συνεχίζουν να προσθέτουν στα πλεονάσματά τους. Αλλά το μεγάλο ύψος των δαπανών τούς αφήνει ευάλωτους σε μια επιπλέον πτώση των τιμών, που πιθανόν να δούμε στο εγγύς μέλλον.

ΔΡ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΟΥΛΛΙΚΚΑΣ
[email protected]
PhD, DTech
Πρόεδρος Συμβουλίου Ενεργειακής Στρατηγικής
Αναπληρωτής Καθηγητής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου