Πρέπει η πραγματική οικονομία να συγκρουστεί με την οικονομία του άκρατου κέρδους. Η οικονομία να γίνει συνώνυμη με την ηθική και τη δικαιοσύνη…

Στο λυκόφως του 2014 και στο λυκαυγές του 2015 ο κόσμος εξακολουθεί να ζει στον αστερισμό της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Αυτή η κρίση έφερε ξανά στο μυαλό μας την παράνοια της ανεξέλεγκτης εξουσίας, της συγκέντρωσης πλούτου, πολιτικής, δημοσιογραφικής και στρατιωτικής εξουσίας. Της μη ελεγχόμενης εξουσίας που δεν υπολογίζει και δεν δίνει λόγο σε κανέναν, που δεν υπόκειται σε κανενός είδους δημοκρατικό έλεγχο και όπου ο πολίτης έχει περιθωριοποιηθεί, είναι αδύναμος και χειραγωγείται μέσω της παραπληροφόρησης, του φόβου ή ακόμα και του καταναγκασμού.

Η κρίση αναδεικνύει την απουσία διαφάνειας στον χώρο της διακυβέρνησης.

Σε ολόκληρο τον κόσμο, οι πολίτες είναι εξοργισμένοι, γιατί τραπεζίτες που δημιούργησαν τρισεκατομμύρια δολάρια επισφαλών απαιτήσεων, καταφέρνουν να ξεγλιστρήσουν με εκατομμύρια δολάρια προσωπικής περιουσίας. Ή γιατί οι κυβερνήσεις φαίνεται να λαμβάνουν μέτρα υπέρ των τραπεζών, χωρίς να δίνουν μεγάλη σημασία στους απλούς πολίτες που χάνουν τα σπίτια, τις δουλειές και τις συντάξεις τους, εξαιτίας χρηματοπιστωτικών αποφάσεων, για τις οποίες ποτέ δεν ρωτήθηκαν.

Απογοήτευση, αγανάκτηση και οργή κυριαρχεί στον κόσμο για την αποτυχία κυβερνήσεων να ελέγξουν αποτελεσματικά τους πολυεθνικούς γίγαντες και τις τραπεζικές ελίτ, που διέφθειραν την πολιτική ζωή υποσκάπτοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τη δημοκρατία.

Η χρηματοπιστωτική κρίση δεν πρέπει να μας κάνει να ξεχάσουμε ότι, πρόσφατα, βιώσαμε και βιώνουμε άλλες, εξίσου οξείες κρίσεις, κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, όπως οι αλματώδεις αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων που επηρέασαν βαθιά τις κοινωνίες.

Η πρώτη απάντησή μας είναι ότι απέναντι στην κρίση και σε όλα τα φαινόμενα μιας απάνθρωπης παγκοσμιοποίησης, αντιπαραβάλλουμε τον εξανθρωπισμό της. Προτάσσουμε την αλληλεγγύη, την ανακατανομή του πλούτου, τη δημοκρατία, την κρατική εποπτεία και ρύθμιση των αγορών, την υποταγή της οικονομίας της αγοράς στις ανάγκες της κοινωνίας και των ανθρώπων, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δύναμη της γνώσης, τον διάλογο, τον πολιτισμό, την αντιμετώπιση των αιτίων της βίας και της τρομοκρατίας, τη βιώσιμη ανάπτυξη απέναντι στην ανατροπή της οικολογικής ισορροπίας.

Τον δημοκρατικό έλεγχο απέναντι στην παντοδυναμία των ΜΜΕ και την κοινωνική λογοδοσία απέναντι στα φαινόμενα διαφθοράς και αδιαφάνειας. Έχουμε χρέος να ξανακτίσουμε μια νέα αντίληψη κοινωνικής αλληλεγγύης και συλλογικότητας.

Με ευαισθησία και αποφασιστικότητα, έχοντας πάντοτε στο μυαλό ότι ένα σύστημα που ελέγχεται αποκλειστικά από την αγορά εξασθενίζει τους άτυπους κοινωνικούς δεσμούς. Τους δεσμούς οι οποίοι στηρίζουν τις κοινωνίες και αποτρέπουν εγκληματικές παράνομες, αντικοινωνικές συμπεριφορές, που οδηγούν στην περιβαλλοντική εξαθλίωση, την πολιτιστική ερήμωση, τη μετανάστευση και την τρομοκρατία. Ο μεγάλος κίνδυνος από την παγκοσμιοποίηση των οικονομιών είναι μια ισοπέδωση των κοινωνιών χωρίς αρχές, αξίες και οράματα.

Ο μόνος δρόμος είναι αυτός της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς. Με ισχυρή κρατική εποπτεία, με ρυθμιστικούς μηχανισμούς, με αναδιανομή του πλούτου προς όφελος των ασθενέστερων στρωμάτων της κοινωνίας. Μακριά από λογικές ασυδοσίας της αγοράς, αλλά και του άκρατου κρατισμού που, επίσης, οδήγησε σε αδιέξοδα και κατάρρευση κοινωνικά και πολιτικά συστήματα.

Τα πράγματα μιλούν από μόνα τους. Έχουμε ένα οικονομικό σύστημα που χρειάζεται αναθεώρηση. Πρέπει η πραγματική οικονομία να συγκρουστεί με την οικονομία του άκρατου κέρδους. Η οικονομία να γίνει συνώνυμη με την ηθική και τη δικαιοσύνη.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
και Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ