Δυστυχώς οι ενέργειες έμειναν μόνο στις φραστικές διακηρύξεις παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλλει έκτοτε το ΚΕΠΑ…

Είναι σε πίστη της Κυπριακής Δημοκρατίας η ίδρυση του Κέντρου Παραγωγικότητας από τα πρώτα χρόνια της εγκαθίδρυσής της. Κατά την επεξεργασία του Πενταετούς Σχεδίου Ανάπτυξης,1967-1971, μάλιστα, θέσαμε ενώπιον της Συμβουλευτικής Επιτροπής Παραγωγικότητας και Τεχνολογίας την ανάγκη «αύξησης της παραγωγικότητας των υφιστάμενων και νέων εργατών και ενθάρρυνσης των εργοδοτών για χρησιμοποίηση μηχανημάτων κι εξοπλισμού τεχνολογικά αναβαθμισμένων».

Μετά την επαναδραστηριοποίηση της οικονομίας από την εισβολή, ουσιαστικό στοιχείο της στρατηγικής των Έκτακτων Σχεδίων ήταν η τόνωση της επενδυτικής δραστηριότητας με έμφαση στις επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου και υψηλής τεχνολογίας, μια και η αύξηση της παραγωγής μπορούσε να προέλθει από την αύξηση της παραγωγικότητας παρά από την αύξηση της απασχόλησης, ενώ η εξαγωγική προσπάθεια για να επιτύχει έπρεπε η Κύπρος να παράγει ανταγωνιστικά προϊόντα.

Επίσης, η αύξηση της παραγωγικότητας ήταν απαραίτητη και για άλλους λόγους (ποιοτική αναβάθμιση στο οικονομικό πεδίο και βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του λαού και της ποιότητας ζωής στο κοινωνικό πεδίο και το περιβάλλον). Το ΚΕΠΑ επιτέλεσε θαυμάσια τον ρόλο του, μέχρι που αναπτύχθηκαν άλλα ανάλογα προγράμματα.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 προσπαθήσαμε να του δώσουμε ένα καινούργιο ρόλο. Θα ήταν πιο πρόσφορο και θα εξυπηρετούσε καλύτερα αν στρεφόταν άμεσα προς την κατεύθυνση της αύξησης της παραγωγικότητας αντί έμμεσα, μέσω των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Σ' εκείνη την οικονομική συγκυρία, η σημασία της παραγωγικότητας είχε αναδειχθεί ακόμη περισσότερο ως καθοριστικός παράγοντας ενόψει της ανάσχεσης του ρυθμού ανάπτυξης. Είχε ήδη γίνει γενικά αποδεκτό ότι η αύξηση της παραγωγικότητας ήταν το ασφαλές κριτήριο για την αύξηση των μισθών, ημερομισθίων και άλλων εισοδημάτων χωρίς αποσταθεροποιητικές παρενέργειες.

Σε συνεννόηση με τους κοινωνικούς εταίρους συστήσαμε το Παγκύπριο Συμβούλιο Παραγωγικότητας με διοικητικό κι επιστημονικό βραχίονα το ΚΕΠΑ. Η όλη ιδέα στηριζόταν στη διεξαγωγή σχετικών μελετών από τους Λειτουργούς του ΚΕΠΑ και ξένους ειδικούς και σε συνεργασία με Λειτουργούς άλλων Υπηρεσιών, ανάλογα με το θέμα. Τα συμπεράσματα/εισηγήσεις θα έρχονταν στο Συμβούλιο. Ιδιαίτερα χρήσιμες θα ήταν οι τοποθετήσεις του Συμβουλίου στις περιπτώσεις κατά τις οποίες για να αυξηθεί η παραγωγικότητα έπρεπε να γίνουν αλλαγές στις υφιστάμενες διευθετήσεις παραγωγής και τις εργασιακές σχέσεις.

Σε ειδικό Σημείωμα με την ευκαιρία της πρώτης συνεδρίας του Συμβουλίου αναφερθήκαμε, μεταξύ άλλων, και στους λόγους, για τους οποίους ενδείκνυται η ανάληψη σταυροφοριακής εκστρατείας για βελτίωση του επιπέδου παραγωγικότητας: Η παραγωγικότητα στην Κύπρο είναι χαμηλότερη από εκείνη των πλείστων ευρωπαϊκών χωρών με τις οποίες αναμένουμε να συναγωνιστούμε σε μια ενιαία αγορά.

Η εξάντληση ή η εντατική χρησιμοποίηση των εγχώριων πλουτοπαραγωγικών πόρων δεν επιτρέπει την αύξηση της παραγωγής με απλή χρησιμοποίηση πρόσθετων πόρων. Ιδιαίτερα εμφανής είναι η έλλειψη εργατικού δυναμικού. Σημειώθηκε καθυστέρηση στην τεχνολογική αναβάθμιση και την αναπροσαρμογή της παραγωγικής διαδικασίας λόγω της τουρκικής εισβολής, η οποία, μεταξύ άλλων, είχε ως αποτέλεσμα τη στροφή προς διαδικασίες έντασης εργασίας, σε μια εποχή που διεθνώς παρουσιάστηκε έξαρση επιστημονικών-τεχνολογικών νεωτερισμών και προώθηση έργων έντασης κεφαλαίου.

Η απαίτηση του λαού για περαιτέρω βελτιώσεις στο βιοτικό του επίπεδο δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθεί αν δεν προωθηθούν θετικές αλλαγές, αναφορικά με το αποτέλεσμα του συνδυασμού των διαθέσιμων συντελεστών παραγωγής, δηλαδή την παραγωγικότητα.

Στο ίδιο Σημείωμα ετονίσαμε ιδιαίτερα τη σημασία του ΠΣΠ υπό την τριμερή μορφή: Η τριμερής συνεργασία μεταφέρεται τώρα και πέραν των καθαρά εργασιακών θεμάτων, προσέγγιση που συνάδει πλήρως με τις αρχές της βιομηχανικής δημοκρατίας, της τριμερούς συναίνεσης και συλλογικής προσπάθειας για επίτευξη διάφορων κοινωνικοοικονομικών στόχων. Η προώθηση της παραγωγικότητας είναι συλλογική ευθύνη και λόγω της σημασίας που έχει και λόγω των πρακτικών προεκτάσεων κάθε ενέργειας για αύξησή της.

Ασφαλώς η τριμερής συνεργασία δεν αναμένεται να ισοπεδώσει τους ρόλους των κοινωνικών εταίρων. Με την τριμερή ή διμερή, ανάλογα με την περίπτωση, συνεργασία, ο ρόλος αυτός θα ενισχυθεί με την αναγκαία υποστήριξη από τους υπόλοιπους. Μέσω της τριμερούς συνεργασίας αναμένεται η δημιουργία υποδομής αυτόνομης αύξησης της παραγωγικότητας, μια και θα έχει επέλθει ταυτότητα επιδιώξεων, σκοπών και συμφερόντων.

Τέλος, ως βασικοί σκοποί και στόχοι, που με επιμέρους προγράμματα, μέτρα και ενέργειες μέσω του ΠΣΠ έπρεπε να επιδιωχθούν, αναφέρθηκαν η εισαγωγή νέας τεχνολογίας, η καλύτερη οργάνωση, η μηχανοποίηση, ο αυτοματισμός, η τυποποίηση, η καλλιέργεια βιομηχανικής συνείδησης τόσο από μέρους των εργοδοτών όσο και από μέρους του προσωπικού, η ευαισθητοποίηση όλων για την ανάγκη βελτίωσης της παραγωγικότητας, η επεξεργασία και υιοθέτηση βασικών αρχών και θεσμών, ώστε να υπάρχει θετική αντιμετώπιση των αλλαγών, που συντελούνται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.

Παρά την κινητικότητα που επιδείχτηκε στα χρόνια που ακολούθησαν, δεν μπορεί να λεχθεί ότι έγινε σημαντική πρόοδος στο θέμα αυτό. Ο Υπουργός Εμπορίου Γιώργος Λιλλήκας προώθησε τη δημιουργία του Παγκύπριου Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας με όρους εντολής που δεν διέφεραν από εκείνους του ΠΣΠ του 1992.

Ο Υπουργός Εργασίας Χρίστος Ταλιαδώρος αναβίωσε το παλιό ΠΣΠ κι έτσι προς στιγμή είχαμε τυπικά δύο Συμβούλια για τον ίδιο περίπου σκοπό. Δυστυχώς αυτό δε μας έκανε πιο προνομιούχους! Τέλος ο Υπουργός Εργασίας Αντώνης Βασιλείου προχώρησε το 2006, μέσα από ευρεία ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, στην επεξεργασία της στρατηγικής αύξησης της παραγωγικότητας, την οποία θα ακολουθήσει το ΠΣΠ. Δυστυχώς κι αυτή η ενέργεια έμεινε μόνο στις φραστικές διακηρύξεις παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλλει έκτοτε το ΚΕΠΑ.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com