Υπάρχει μια άποψη ότι το να ψάχνεις εργασία είναι και αυτό σκληρή δουλειά. Αλλά όλα εξαρτώνται από την προοπτική του καθενός. Γιατί μπορεί όλοι οι άνεργοι που απελπισμένα στέλνουν βιογραφικά παντού, αυτό ακριβώς να κάνουν όταν κατακλύζουν τα καφέ όλη την ημέρα. Δεν ξέρουμε αν δεν ρωτήσουμε τους ίδιους.
Σύμφωνα όμως με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, η ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Οκτώβριο του 2014 έφτασε το 11.5%, με 24.413 εκατομμύρια ανέργους συνολικά. Οι 18.395 εκατομμύρια άνεργοι ήταν στην Ευρωζώνη. Παρόλα αυτά, η ΕΕ επιμένει πως υπάρχουν δύο εκατομμύρια κενές θέσεις απασχόλησης που δεν μπορούν να καλυφθούν επειδή δεν υπάρχουν άτομα με τις σωστές δεξιότητες. Πώς, όμως, θα αποκτήσουν αυτές τις δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας;
Υπάρχει αιωνίως ένας φαύλος κύκλος, ο οποίος όλο και μεγαλώνει και απλώς μας κατατροπώνει. Πώς μπορεί κάποιος να επιστρέψει στο σχολείο για να αποκτήσει συγκεκριμένες και επιπρόσθετες δεξιότητες, όταν δεν έχει λεφτά; Και δεν έχει λεφτά, επειδή δεν έχει εκείνες τις δεξιότητες που χρειάζονται για να πάρει δουλειά.
Οι εργοδότες δεν προσλαμβάνουν αν ο υποψήφιος υπάλληλος δεν έχει εμπειρία, αλλά πώς θα αποκτήσει εμπειρία αν δεν του δώσει κάποιος την ευκαιρία; Και ξαφνικά όλοι παρουσιάζουν την εργοδότηση και τη φυγή στο εξωτερικό σαν το μάννα εξ ουρανού, που έρχεται να μας λύσει όλα τα προβλήματα. Μα κι εκεί η ίδια νοοτροπία υπάρχει. Και τι δουλειές ακριβώς παίρνουν όλοι αυτοί που φεύγουν;
Το πρόβλημα όμως είναι αμφότερων των πλευρών. Και είναι κάτι που απλώς επιδεινώθηκε λόγω της οικονομικής κρίσης. Με την ανεργία στα ύψη και τις μειωμένες θέσεις εργασίας, οι νέοι είναι απελπισμένοι, σε σημείο που κυριολεκτικά παρακαλούν να τους δοθεί μια ευκαιρία και ας παίρνουν ψίχουλα για αντάλλαγμα.
Τουλάχιστον θα κάνουν κάτι περισσότερο από το τίποτα και θα μπορέσουν να αποκτήσουν έστω μια κάποια εμπειρία σε οποιοδήποτε τομέα. Είναι διαφορετικό το αίσθημα του να βγάζεις ο ίδιος το εισόδημά σου, παρά να σε συντηρεί συνεχώς κάποιος άλλος.
Οπότε αναγκάζονται να δεχτούν συμβιβασμούς, πως τα «τρελά λεφτά» της Π.Κ. (προ κρίσεως) εποχής δεν υπάρχουν πια και πως είναι και τυχεροί που έχουν μια δουλειά. Αυτό το τελευταίο άλλωστε χρησιμοποιούν οι εργοδότες ως μοχλό πίεσης και πηγή εκμετάλλευσης για να «στύβουν» όσο περισσότερο μπορούν τους εργοδοτούμενούς τους, να τους αναγκάζουν να κάνουν όση περισσότερη δουλειά γίνεται, για όσο χαμηλότερο μισθό μπορούν. Γιατί, εξάλλου, με τόσους ανέργους, όλοι είναι εύκολο να αντικατασταθούν. Ή τουλάχιστον έτσι πιστεύουμε.
Υπάρχει ένα ξένο ρητό που λέει πως «αν πληρώνεις με φιστίκια, θα έχεις μαϊμούδες να εργάζονται για σένα». Αν αναλογιστούμε πόσο υπερτερεί η ποιότητα της εργασίας, της υπευθυνότητας, της πρωτοβουλίας, καταλαβαίνουμε πως δεν είναι μόνο η μία πλευρά που φταίει. Ο εργαζόμενος συχνά πιστεύει πως δεν πληρώνεται επαρκώς για να νοιάζεται αρκετά για τη δουλειά που παράγει, ενώ ο εργοδότης βλέπει πως ο υπάλληλός του δεν προσφέρει αρκετά για να λάβει περισσότερα.
Ένας ακόμη φαύλος κύκλος προστίθεται λοιπόν, σε μια κοινωνία γεμάτη πτυχιούχους, κατόχους χαρτιών, αλλά κατά βάθος αμόρφωτους, γιατί λίγοι είναι αυτοί που πραγματικά κατέχουν τη νοοτροπία ευθύνης, την όρεξη για δουλειά και την ικανότητα να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και να τις φέρνουν εις πέρας. Παρά να παραπονιόμαστε για τις συνέπειες της κρίσης, λοιπόν, καλύτερα θα ήταν να αναλογιστούμε πώς θα σπάσουμε αυτούς τους φαύλους κύκλους που μας περιβάλλουν και να επαναφέρουμε την ποιότητα και την ανταμοιβή στην εργασία.
ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΔΟΥΛΑΜΗ
Δημοσιογράφος, Σύμβουλος Επικοινωνίας
