Η ΝΕΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ Ε.Ε. ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ

Στις 24 Οκτωβρίου, στις Βρυξέλλες, το Συμβούλιο των αρχηγών των 28 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) κατόρθωσε, μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις 7 ωρών, να συμφωνήσει τελικά τις βασικές αρχές μιας νέας κλιματικής πολιτικής και, κατ’ επέκταση, το πλαίσιο μιας νέας κλιματικής προστασίας του περιβάλλοντος για τα επόμενα 15 χρόνια (μέχρι το 2030). Ο απερχόμενος Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Herman Van Rompuy δήλωσε, αμέσως μετά, ότι πρόκειται για μια δίκαιη και ικανοποιητική συμφωνία, που επιτεύχθηκε μετά τον αναγκαίο συμβιβασμό μεταξύ των κρατών-μελών βάσει των δικών τους εθνικών συμφερόντων. Το ερώτημα που αμέσως προκύπτει είναι: Τι προνοεί αυτή η συμφωνία, ποιοι είναι οι βασικοί της στόχοι; Πόσο ικανοποιητική είναι;

Η απάντηση βρίσκεται ουσιαστικά σε τέσσερεις αριθμούς: 40, 27, 27 και 15. Συγκεκριμένα, οι ηγέτες των κρατών της Ε.Ε. συμφώνησαν ότι μέχρι το 2030,

α) οι εκπομπές του διοξιδίου του άνθρακα (CO2) θα μειωθούν τουλάχιστον κατά 40% σε σχέση μ’ εκείνες του 1990,

β) το συνολικό ενεργειακό "μείγμα" της Ε.Ε. θ’ αποτελείται τουλάχιστον κατά 27% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Α.Π.Ε.),

γ) η ενεργειακή απόδοση (η εξοικονόμηση δηλαδή στην κατανάλωση ενέργειας) θ’ ανέλθει τουλάχιστον στο 27% σε σύγκριση με το επίπεδο που βρίσκεται σήμερα, και

δ) το συνολικό ποσοστό προσφοράς ρεύματος στο διασυνοριακό ευρωπαϊκό δίκτυο ενέργειας θ’ ανέλθει τουλάχιστον στο 15%.

Στο σημείο αυτό αξίζει ν’ αναφερθεί ότι οι κυριότερες δραστηριότητες που συμβάλλουν στην παραγωγή των εκπομπών CO2 στον χώρο της Ε.Ε. είναι, κατά σειρά σπουδαιότητας, η Βιομηχανία, οι Συγκοινωνίες, η Παραγωγή Ενέργειας, η Θέρμανση, η Γεωργία και η Βιομηχανία Αποβλήτων.

Οι δυσκολίες κατά τη διαπραγμάτευση

Η προαναφερθείσα συμφωνία είναι γεγονός ότι αποτελεί έναν συμβιβασμό, έναν ελάχιστο κοινό παρανομαστή, που προέκυψε μέσα από δύσκολες και επίπονες συζητήσεις, τόσο κατά τα προπαρασκευαστικά στάδια όσο και κατά την τελική της φάση, προφανώς εξαιτίας των διαφορετικών συνθηκών-συμφερόντων μεταξύ των κρατών-μελών. Συγκεκριμένα, μόνος δεσμευτικός όρος-στόχος, που συμφωνήθηκε είναι εκείνος του 40%, που αφορά στη μείωση του CO2. Η υλοποίησή του απαιτείται απ’ όλα τα κράτη-μέλη ξεχωριστά.

Το 27% της χρήσης των Α.Π.Ε., τουναντίον, θα επιτευχθεί συνολικά, δηλαδή πανευρωπαϊκά, και όχι από το κάθε κράτος-μέλος ξεχωριστά. Το άλλο δε 27% της ενεργειακής απόδοσης αποτελεί μόνο σύσταση και όχι αναγκαστική οδηγία/εντολή εφαρμογής! Γι’ αυτό και δεν προβλέπονται κυρώσεις από την τυχόν μη εφαρμογή του!

Τέλος, ο στόχος του 15% στην προσφορά διασυνοριακού ρεύματος θα επιτευχθεί με την επέκταση του δικτύου των Διασυνδετών (interconnectors) με ευθύνη όμως της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (της Κομισιόν).

Προφανώς, από τα πιο πάνω προκύπτει ότι έγιναν αρκετοί συμβιβασμοί (ή "εκπτώσεις") για να επέλθει η συμφωνία, έτσι ώστε να είναι αποδεκτή απ’ όλους τους συνεταίρους (πλούσιους και φτωχούς) της Ε.Ε. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο δυσκολότερος συνεταίρος ήταν η Πολωνία, η οποία τελικά επέβαλε γενικά τις θέσεις-συμφέροντά της.

Συγκεκριμένα, επέτυχε να εξαιρεθεί της υλοποίησης μείωσης του CO2 κατά 40%, προφασιζόμενη ότι το 90% της ενέργειάς της προέρχεται από τα ("ακάθαρτα") ανθρακωρυχεία της, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται/εξαρτάται άμεσα η βιωσιμότητα της οικονομίας της.

Η Πολωνή Πρωθυπουργός συναίνεσε, τελικά, όταν έλαβε και άλλες επίσης σημαντικές τεχνο-οικονομικές παραχωρήσεις-χαλαρώσεις. Οι σχετικές πτυχές αφορούν τον τρόπο και τον χρόνο επίτευξης των στόχων, οι δε σχετικές χαλαρώσεις ευνοούν, επίσης, συνειδητά (κυρίως σε ό,τι αφορά την εξαγορά δικαιωμάτων ρύπων) και άλλες ανατολικές χώρες της Ε.Ε.

Οι αρχηγοί των κρατών-μελών της Ε.Ε. συμφώνησαν ακόμη ότι το περιεχόμενο της συμφωνίας θ’ αξιολογηθεί αμέσως μετά την προσεχή Παγκόσμια Διάσκεψη για Προστασία του Κλίματος, που θα γίνει το 2015 στο Παρίσι. Προφανώς, αναμένοντας τη στάση των Η.Π.Α., της Κίνας και των Ινδιών, που έχουν λιγότερη ευαισθησία για την παγκόσμια προστασία του κλίματος.

Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων

Με βάση τις πρώτες αντιδράσεις, η περιγραφείσα πιο πάνω συμφωνία κρίνεται με διιστάμενες απόψεις. Άλλοι τη θεωρούν ως ένα βήμα μπροστά και άλλοι ως ένα βήμα πίσω! Γεγονός, πάντως, παραμένει, ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες τελικά κατόρθωσαν... να συμφωνήσουν και, έτσι, να δικαιολογήσουν την περαιτέρω κοινή ύπαρξη-επιβίωσή τους! Αλλιώς θα ήταν τραγικό, έχοντας υπ’ όψιν τον σημαντικό αριθμό και άλλων ασυμφωνιών (μέχρι και συγκρούσεων) μεταξύ τους και, ιδίως, των ισχυροτέρων.

Να θυμηθούμε π.χ. τη στάση του Βρετανού Πρωθυπουργού D. Cameron, που στο ίδιο Συμβούλιο αρχηγών της 24-25ης Οκτωβρίου "έσχισε κυριολεκτικά τα ιμάτιά του" κηρύσσοντας (και) την επανάστασή του έναντι του γαλλο-γερμανικού άξονα, όταν κλήθηκε να καταβάλει (λόγω αλλαγής του τρόπου υπολογισμού των οικονομικών συνεισφορών στα ευρωπαϊκά ταμεία) πρόσθετο ποσό της τάξης των 2 δις ευρώ. Τουναντίον, στο αίτημα της Κύπρου για καταδίκη της Τουρκίας (χώρας μάλιστα μη μέλους της Ε.Ε.) για εισβολή στην κυπριακή Α.Ο.Ζ. αρνήθηκε την άμεση και αυτονόητη (ως όφειλε νομικά και ηθικά ως εγγυήτρια δύναμις) υποστήριξη, παρασύροντας μάλιστα και δυο δορυφόρους της (Σουηδία και Φινλανδία) και απειλώντας μέχρι την τελευταία στιγμή να υποβάλει βέτο στα Συμπεράσματα του Συμβουλίου!..

Καταλήγοντας, μπορεί να λεχθεί ότι η νέα συμφωνία για την προστασία του κλίματος βρίσκεται μάλλον πιο κοντά στα συμφέροντα των βιομηχανικά ισχυρών κρατών-μελών της Ε.Ε. παρά στο πλευρό της προστασίας του ευρύτερου περιβάλλοντος. Δεν αγγίζει την ουσία των πολλών και διαφόρων αιτιών του προβλήματος, δεν καταπιάνεται καθόλου με το βάθος και το εύρος των συνεπειών τους και, κυρίως, δεν τολμά να εισηγηθεί, πόσω μάλλον ν’ απαιτήσει και επιβάλει δραστικές θεραπείες. Ας ελπίσουμε, όμως, ότι οι αποφάσεις θα βελτιώνονται συνεχώς, έγκαιρα, και εν πάση περιπτώσει προτού οι ανθρώπινες επεμβάσεις καταστήσουν την αειφορία του περιβάλλοντος έννοια γι’ ακαδημαϊκές και μόνο συζητήσεις.

ΔΡ. ΠΟΛΥΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Τέως Διευθυντής
Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης