Κυριάκος Μάτσης

Πρότυπο ήθους και επίδοσης ως μαθητής και αργότερα ως φοιτητής της Γεωπονικής, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Κυριάκος Μάτσης μοίραζε τη ζωή του στην Επιστήμη και στη διαφώτιση για τα δίκαια του εθνικοαπελευθερωτικού, αντιαποικιακού Κυπριακού Αγώνα. «Τόνιζε τον πόνο των σκλάβων» και «διακήρυττε ότι ο πολιτισμός ενός λαού ιστορικού πρέπει να τύχει σεβασμού και να αποδοθεί εις αυτόν η ελευθερία του». Με αυτά τα ιδανικά να στριφογυρίζουν στο μυαλό του αδειαλείπτως, ο εκ Παλαιχωρίου ορμώμενος Κυριάκος Μάτσης επέλεξε συνειδητά να πεθάνει όρθιος παρά να ζει γονατιστός, ενσαρκώνοντας την εικόνα του ιδεατού αγωνιστή της Ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε όλες τις διαστάσεις της.

Όσα και να πει κανείς για τον βίο και την πολιτεία του Κυριάκου Μάτση είναι λίγα, για να αποτυπώσουν το μεγαλείο της θυσίας και της προσφοράς του στην ιδιαίτερη πατρίδα Κύπρο.
Η απεριόριστη αγάπη του για τον άνθρωπο και την ατομική ελευθερία τον οδηγούν σε μια έντονη κριτική στάση έναντι του κομμουνισμού και του κομματικού εκφραστή του στην Κύπρο, που απαρνιόταν την ιδέα της πατρίδας, που καταργούσε την ατομική ελευθερία και μετατρέπει τον άνθρωπο σε μηχάνημα έτοιμο να εκτελεί τις άνωθεν διαταγές.

Μίλησε για τα ανθρώπινα δικαιώματα μεσούντος του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, έξι χρόνια πριν από την έγκριση από τον ΟΗΕ της Παγκόσμιας Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων όντας μαθητής του γυμνασίου, πιστοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τη διορατικότητα και τη σοφία που τον διακατείχαν από τη νεαρή του ηλικία.

Με τον βίο και την πολιτεία του, ο Μάτσης απέδειξε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ήταν ένας αγνός ιδεολόγος, ένας γνήσιος ανθρωπιστής, ένας πραγματικός πατριώτης. Με ένα όνειρο έζησε, με έναν πόθο σκοτώθηκε, να δει την αγαπημένη του Κύπρο ενωμένη με τον μητρικό κορμό. Ο πόθος του για απελευθέρωση από τον αγγλικό ζυγό εκδηλώθηκε έντονα κατά τη διάρκεια της φοιτητικής του δράσης στη Θεσσαλονίκη. Σε αυτούς που του αντιπρότασσαν το επιχείρημα ότι η Ελλάδα είναι φτωχή και καταστρεμμένη, ενώ η Αγγλία είναι μια πλούσια αυτοκρατορία, απαντούσε με πάθος: «Προτιμούμε τα ράκη της μητρός Ελλάδος, παρά την πορφύραν της μητρυιάς».

Με την περάτωση των σπουδών του, η εμπλοκή του στη διαφώτιση του αγροτικού κινήματος ήταν ενεργός και η μεταλαμπάδευση της επιστημονικής του γνώσης στους Κύπριους αγρότες ήταν θαυμαστή. Εργάστηκε με ζήλο για την άνοδο της κυπριακής αγροτιάς και εργατιάς. Περιόδευε στα γύρω χωριά κάνοντας διαλέξεις και διδάσκοντας τους γεωργούς τις σύγχρονες καλλιεργητικές μεθόδους. Η δράση του στον εθνικοαπελευθερωτικόν αγώνα της ΕΟΚΑ, και τα έργα του στον καθημερινό στίβο, αντικατοπτρίζουν το στίγμα και το μέτρο των εθνικών μας προσανατολισμών και των κοινωνικών μας αναζητήσεων.
Ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της ηθικής παρακμής, της πνευματικής πενίας, της οικονομικής χρεοκοπίας και της λαϊκής εξαθλίωσης, ο βίος και η πολιτεία του Κυριάκου Μάτση αποτελεί μοναδικό φάρο για την κοινωνική ανασυγκρότηση και εθνική μας αναγέννηση.

Η σκληρά δοκιμαζόμενη Κύπρος, η δεινοπαθούσα Ελλάδα και ο Ελληνισμός ολόκληρος μπορούν να προσβλέπουν σε καλύτερες μέρες, αν η σκέψη και το έργο του Κυριάκου Μάτση γίνει βίωμα και οδηγός της κυπριακής και ελληνικής νεότητας. Είναι δε βαθύτατη η πεποίθησή μου ότι ο βίος και η Πολιτεία του Κυριάκου Μάτση θα πρέπει να διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία ως πρότυπο μάθημα για τη γαλούχηση και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας.

Ευτυχώς υπάρχει αρκετό υλικό καταγραμμέννο σε αξιόλογα βιβλία, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ο κάθε ενδιαφερόμενος για να μυηθεί στους στοχασμούς και στους οραματισμούς ενός γενναίου ανδρός, με πρωτοποριακές αντιλήψεις για την ανθρώπινη ύπαρξη, την πατρίδα και εν γένει την ανθρωπότητα, με κορωνίδα το κολοσσιαίο «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής». Αυτό θα είναι και το καλύτερο μνημόσυνο για τη θυσία του εκ Παλαιχωρίου Πιτσιλιάς ορμώμενου νέου, που συνειδητά έδωσε τη ζωή του για την ελευθερία και την πρόοδο της πατρίδας.

ΞΕΝΗΣ Χ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Πρόεδρος Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού iep.org.cy
_______________________________________________

Κυριάκος Μάτσης
(19 Νοεμβρίου 1958)
(Για του Ουρανού το Σύνθρονο, με τους Πρωταρχαγγέλους)

Από τους Πρωταρχάγγελους, που όρκο πρώτοι εδώκαν,
με εκλεκτούς Πρωτόκλητους, στ’ Άνω Αρχονταρίκι,
μαζί κι εσύ, πρωτόβλαστος της θρυλικής ΕΟΚΑ…
Σαλπίζοντας το θούριο «Για θάνατο-Για νίκη»!

Δίπλα στον μέγα Διγενή, τον Πρωτοπολεμάρχη,
τον θεμελιό και την κορφή του επικού Αγώνα,
βρέθηκες, Μάτση, σύγκαιρα στην πρώτη κιόλας μάχη…
Σαν Μιλτιάδης Κύπριος, στον νέο Μαραθώνα.

Ηρωομάρτυς Κυριακέ και πολεμάρχα Μάτση,
με λόγο κι έργο δίδαξες και με το αίμα ακόμη,
πως: «Για να πάψει να 'μαστε, του Άγγλου οι παλιάτσοι…
Θυσίες θέλει η Λευτεριά, με αρετή και τόλμη»!

Στην κόλαση του κάτεργου, στη φρίκη του βασάνου,
ένα σου «ναι», αν πούλαγες, χρήμα θα ΄χες βαρβάτο.
Όμως, αψύ το «όχι» σου, στα μούτρα του τυράννου:
«Αγώνας περί αρετής…όχι περί χρημάτων»!

Με τις κακώσεις πρόδηλες, ολούθε στο κορμί σου,
πασκίζεις πως ν’ απαλλαχτείς από χειρών αδίκων.
Ώσπου, δραπέτης πέταξες, με την τρανή ορμή σου…
Για της τιμής, το ακριβό του όρκου, το προσήκον!

Και μόνος και μετά πολλών, για της Φυλής το Τάμα
δρασκέλισες κάμπους, βουνά, τον τύραννο χτυπώντας.
«Μη τοις βλεφάροις νυσταγμός», μήτε στον κόπο στάμα…
Το φρόνημα, τροχίζοντας συνείδησες, ξυπνώντας!

Μα κλούθαγε ο Χάροντας, στ’ αχνάρια που πατούσες…
Σού ΄δειχνε εκείνος πεθυμιά, τού ΄δειχνες καταφρόνια.
Εκείνος, σ’ αποζήταγε κι εσύ, τον προκαλούσες…
Μέχρι που ανταμώσετε, στα «μαρμαρένια αλώνια».

Σταλμένος πια ο Χάροντας, πώς και να μη σε εύρει;
Αφού χέρια αργυρώνητα, στη στράτα σου τον σπρώξαν.
Και μες στο καταχείμωνο, δεκαεννιά Νοέμβρη…
Παίρνει ο Χάρος τ’ άχαρα, παίρνεις κι εσύ τη δόξα.

Γιγαντομάχος Σταυραετός, σ’ ανταριασμένα πλάτη
βρόντηξες το «Μολών Λαβέ», ω νέε Λεωνίδα.
Κι απ’ της θυσίας τη βροντή, σε μάχη υπερτάτη…
ρείθρο το αίμα και σπονδή, στη γαλανή Πατρίδα!

Με φτερωμένη την ψυχή και την καρδιά πυρφόρα,
έπεσες για τη Λευτεριά, καημός της Ρωμιοσύνης.
Σαν Προμηθεύς, που πέταξε σε ευλογημένη ώρα…
να φέρει απ’ τον Όλυμπο, το φως της δικιοσύνης!

Σαν έτοιμος από καιρό, σαν εύορκος στρατιώτης,
τα βέλη καλοτόξεψες άδειασες τη φαρέτρα.
Και νυν, «εν ταις οπαίς της γης», υπέραθλος δεσμώτης…
Πλαταίνεις, με ένθεη στραψιά, της αντρειάς τα μέτρα!

Ω της Κερύνειας Σταυραετέ και του Πενταδακτύλου
βλαστάρι του Παλαιχωριού και Τύμβος του Δικώμου.
Την Κύπρο μας ανέβασες και πιότερο τ’ αψήλου…
καθώς το κεφαλόσκαλο περνάς, του Ουράνιου δρόμου!

Οι βόμβες σε κομμάτιασαν κι ο δήμιος κορακίζει.
Όμως, το πνεύμα αλώβητο κι άκαμπτο, μέχρι τέλους
με φωτοστέφανη μορφή, προς τα άνω αρμενίζει…
Για του Ουρανού το Σύνθρονο, με τους Πρωταρχαγγέλους!

Το πνεύμα, άστρο τηλαυγές. Ηρώο, η μορφή σου.
Το σπαραγμένο σώμα σου, στης Φυλακής μιαν άκρη.
Τι κι αν οι Άγγλοι «κιότεψαν», ως και για την ταφή σου…
Ύμνος, της δάφνης το φιλί δρόσος, μυρτιάς το δάκρυ.

Κι η παγερή ταφογωνιά, ωστόσο, καθαγιάστη
με αίμα, σάρκα και οστά, Ηρώων-Πρωταρχαγγέλων.
Στους δεκατρείς, δωδέκατος ο Μάτσης ενταφιάστη…
Δένοντας εθνικό παρών, με παρελθόν και μέλλον.

Η Κύπρος, περανέβηκε στης Δόξας το κονάκι
κορμοστασιά ορθόστηθη, ματιά με δίχα αντήλιο.
Λάκτισε, κιόλας, της σκλαβιάς τη χειμερία νάρκη…
Για ν’ αντικρύσει πέρφανη, της Λευτεριάς τον ήλιο!

Ε. Ε. Ευαγγελάκης
ΠΟΡΕΙΑ ΕΠΙ ΧΑΡΤΟΥ
ΤΟΜΟΣ Γ' (Μεγαλώνυμες Ώρες)
(208-209)