Τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 23-24 Οκτωβρίου 2014 σχολιάστηκαν ποικιλοτρόπως. Ενθουσιώδης ο εξ Ελλάδος κ. Βενιζέλος, ικανοποιημένη η κυπριακή Κυβέρνηση, «έτσι κι έτσι» για την αντιπολίτευση στη Κύπρο. Το επίσημο κείμενο στην παράγραφο 24 υπό τον τίτλο «Κύπρος» έχει ως έξης.
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις νέες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και παρότρυνε την Τουρκία να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να σεβαστεί την κυριαρχία της Κύπρου στα χωρικά της ύδατα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθύμισε την ?ήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών της στις 21 Σεπτεμβρίου 2005, μεταξύ άλλων και ότι η αναγνώριση όλων των κρατών-μελών αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα της διαδικασίας προσχώρησης. Υπό τις παρούσες συνθήκες, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θεώρησε ότι είναι πιο σημαντικό από ποτέ να διασφαλισθεί θετικό κλίμα ώστε να μπορέσουν να αρχίσουν εκ νέου οι διαπραγματεύσεις για τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού».
Για να προβεί κάποιος σε ορθές εκτιμήσεις διπλωματικού κειμένου, θα πρέπει πρώτα να το εντάξει στις συνθήκες στις οποίες εκδόθηκε και, ακολούθως, να υπολογίσει τη διπλωματική και πολιτική του εμβέλεια στη διεθνή σκακιέρα. Στην παρούσα περίπτωση, η Τουρκία, υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, κατά παράβαση σαφών κανόνων διεθνούς δικαίου, εισέβαλε και παραβίασε κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους-μέλους της ΕΕ, με τη ληστρική δηλωμένη πρόθεση να εκμεταλλευθεί προς ίδιο όφελος πλουτοπαραγωγικούς πόρους του νησιού.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, ενισχυμένη από το διεθνές δίκαιο και από τη δύναμη του βέτο στην έκδοση συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ζήτησε τη δικαιούμενη αλληλεγγύη των άλλων 27 κρατών-μελών, εταίρων στην ΕΕ. Λίγους μήνες και βδομάδες προηγουμένως μεγάλη χώρα της Ανατολικής Ευρώπης κατηγορήθηκε από την ΕΕ ότι βοηθούσε αποσχιστικές τάσεις σε μικρότερη γειτονική της χώρα. Η ΕΕ καταδίκασε τις πράξεις και επέβαλε στην κατηγορούμενη αυστηρές πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η Κυπριακή Δημοκρατία διέθετε κάθε δικαίωμα και δυνατότητα να αξιοποιήσει τις ως άνω συνθήκες για να εξασφαλίσει σαφή καταδίκη της Τουρκίας και λήψη αποτελεσματικών κυρώσεων αποτρεπτικού χαρακτήρα.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη το ακριβές κείμενο των απαιτήσεων του Κύπριου Προέδρου. Επιφυλασσόμαστε να επανέλθουμε. Το κείμενο όμως των πιο πάνω επίσημων συμπερασμάτων, ούτε καταδικάζει την κατάφωρη παραβίαση σαφών κανόνων του διεθνούς δικαίου εις βάρος της Κύπρου, ούτε λαμβάνει κυρωτικά μέτρα εναντίον της Τουρκίας, ούτε κάνει οποιαδήποτε αναφορά στην αμφισβητούμενη από την Τουρκία Κυπριακή Δημοκρατία... Απλώς «...εξέφρασε τις ανησυχίες ...» του και «παρότρυνε» την Τουρκία να σεβαστεί τους θαλάσσιους χώρους της Κύπρου. Η διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων συνεχίζεται όπως και μετά την αναποτελεσματική «...Δήλωση της ΕΕ... στις 21 Σεπτεμβρίου 2005...», στην οποία τα συμπεράσματα παραπέμπουν.
Τα συμπεράσματα αποφεύγουν να σημειώσουν π.χ. ότι τουλάχιστον «θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την κατάσταση και θα επανεκτιμήσουν τη θέση...» τους κατά τη Σύνοδο του Δεκεμβρίου 2014. Αντίθετα, παραπέμπουν στην ανάγκη ταχείας επιστροφής στις διαπραγματεύσεις για συνολική λύση του Κυπριακού. Αυτό άλλωστε, την ίδια ημέρα, (σύμπτωση;) αναφέρει και σχετική ανακοίνωση του ΓΓ του ΟΗΕ... . Όλα τα πιο πάνω οδηγούν στο εύλογο συμπέρασμα ότι οι προσδοκίες και οι επιδιώξεις της κυπριακής Κυβέρνησης ήταν κατά πολύ κατώτερες των δυνατοτήτων κράτους-μέλους της ΕΕ.
Η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας αξιοποίησε μόνο κατ’ ελάχιστο το διατυμπανιζόμενο ουσιαστικό πραγματικό «συγκριτικό πλεονέκτημα» της Κύπρου έναντι της Τουρκίας και λογικά έλαβε το ελάχιστο από τους εταίρους της στην ΕΕ. Γι’ αυτό, δεν θα εκπλαγούμε με επιστροφή στις διακοινοτικές διαπραγματεύσεις πριν το τέλος του χρόνου, χωρίς προηγούμενη επίσημη ακύρωση της επεμβατικής Οδηγίας -NAVTEX- της Τουρκίας.
ΧΡΙΣΤΟΣ Χ. ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ
Νομικός, Διεθνολόγος
