Ο φίλτατος, καταξιωμένος αρχιτέκτονας, Ανδρέας Φιλίππου, μου πρόσφερε την πολύ σημαντική, δίγλωσση (στα Ελληνικά και στ’ Αγγλικά) έκδοσή του: «Βυζαντινή αρχιτεκτονική στα βουνά του Τροόδους - μέσα από σχέδια, σκίτσα και υδατογραφίες», «Byzantine architecture in the Troodos mountains - through drawings, sketches and watercolours».

Πρόκειται για μιαν εκτυπωτικά εξαιρετικά καλαίσθητη, σκληρόδετη, σε χαρτί πολυτελείας, έκδοση από 200 σελίδες, που ο συγγραφέας της, καταγόμενος από την παρακείμενη στα βουνά του Τροόδους κωμόπολη της Γαλάτας -που έχει επτά ανάλογες εκκλησίες- συνέγραψε, καταβάλλοντας κόπους αρίφνητους και υποβαλλόμενος σε πολυσχιδείς ταλαιπωρίες, που όμως -όπως ο σ. παρατηρεί- «για μένα ήταν ο πιο ευχάριστος και παραγωγικός τρόπος να γεμίζω και να διαθέτω τον ελεύθερό μου χρόνο…».

Ο συγγραφέας κατατάσσει τις πιο πάνω εκκλησίες ανάλογα με τους βυζαντινούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, με τους πιο σημαντικούς να είναι: η εκκλησία η οκταγωνική με τρούλο (όπως του Χριστού Αντιφωνητή και του Αγίου Ιλαρίωνα), ο ελεύθερος σταυρός με τρούλο (στον Άγιο Θεόδωρο στην Αχέλεια, στην Καθολική στα Κούκλια, τη Χρυσελεούσα στον Χλώρακα κ.ά.), ο εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο (στην Παναγία την Αγγελόκτιστη στο Κίτι, στον Άγιο Γεώργιο στη Σωτήρα, τον Αχεροποίητο στη Λάμπουσα, στον Άγιο Γεώργιο Σολέας, στον Άγιο Δημητριανό στο Δάλι κ.ά.), ο μονόκλιτος με τρούλο (της Παναγίας του Άρακα στα Λαγουδερά, το παρεκκλήσι της Αγίας Τριάδας στη Μονή του Αγίου Χρυσοστόμου, της Παναγίας στο Τρίκωμο, της Παναγίας στη Χοιροκοιτία), ο μονόκλιτος καμαροσκέπαστος (της Παναγίας της Ασίνου στο Νικητάρι, στον Άγιο Νικόλαο στον Οίκο, του Αγίου Γεωργίου στον Ποταμό Λιοπετρίου, στον Άγιο Ερμογένη, στο Κούριο κ.α.), η Βασιλική με τρεις τρούλους πάνω από τον κυρίως ναό (στον Απόστολο Βαρνάβα στη Σαλαμίνα, στον Άγιο Λάζαρο στη Λάρνακα), η τρίκλιτη Βασιλική με πέντε τρούλους που σχηματίζουν σταυρό (Άγιοι Ιλαρίωνας και Βαρνάβας στην Περιστερώνα, Αγία Παρασκευή στη Γεροσκήπου), ο Βυζαντινός ρυθμός καλυμμένος με κεκλιμένη στέγη (Άγιος Νικόλας της Στέγης στην Κακοπετριά, η Παναγία της Ασίνου στο Νικητάρι, η Παναγία του Άρακα στα Λαγουδερά και ο Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής στον Καλοπαναγιώτη).

Ο συγγραφέας, τέλος, παραθέτει τύπους του περίκλειστου «Κυπριακού ρυθμού» στις ορεινές περιοχές του Τροόδους.

Χαιρετισμούς με πολύ εγκωμιαστικά σχόλια παρατίθενται στην έκδοση από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου, τον Επίσκοπο Κύκκου Νικηφόρο και τον Βυζαντινολόγο Αθανάσιο Παπαγεωργίου.

Ειδικότερα, όπως παρατηρεί ο Αθανάσιος Παπαγεωργίου, «η ιδιάζουσα αυτή αρχιτεκτονική μόνο στην Κύπρο παρατηρείται. Ούτε στην Ελλάδα, ούτε στα Βαλκάνια, ούτε στη Μικρά Ασία υπάρχουν παραδείγματα της ιδιόμορφης αυτής κατασκευής. Εκτός Κύπρου υπάρχουν επικλινείς ξύλινες στέγες στην Κεντρική και Β. Ευρώπη, όχι όμως κι η ιδιομορφία των στεγών των κυπριακών εκκλησιών του Τροόδους, που είναι τέλεια προσαρμοσμένες στο περιβάλλον από το οποίο προέρχονται και που, παρά την απλότητα της κατασκευής τους, αποδείχτηκαν πολύ ανθεκτικές και προστάτευσαν τις εκκλησίες, τις εικόνες και τις τοιχογραφίες που κοσμούσαν το εσωτερικό των εκκλησιών για αιώνες…».

Για άλλη μια φορά θερμότατα συγχαρητήρια στον φίλο αρχιτέκτονα Ανδρέα Φιλίππου.

ΠΕΤΡΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ