1) Τελευταίως λέγονται πολλά από διάφορους για τις ΚΑ. Δηλώσεις ότι θα κλείσουν (ενώ την ίδια στιγμή διαφημίζουν εισιτήρια για την Αγγλία), ότι υπάρχουν ενδιαφερόμενοι να τις αγοράσουν, ότι οι ενδιαφερόμενοι είναι μόνο για περιουσιακά στοιχεία, ότι η διαδικασία λήψης απόφασης αναβάλλεται και διάφορα άλλα.
Όλα αυτά προκαλούν αναπόφευκτα σύγχυση, που ανησυχεί και το προσωπικό και το ταξιδιωτικό κοινό, αλλά και όλους που εμπλέκονται στην τουριστική βιομηχανία. Σίγουρα αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται μια αεροπορική εταιρία που περνά δύσκολες στιγμές.
Αυτό το θολό τοπίο προέρχεται κυρίως από την έλλειψη συγκεκριμένης στρατηγικής και στόχου για το μέλλον της εταιρείας και την ανορθόδοξη διαδικασία που ακολουθείται, για εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή.
Είναι φανερό ότι η απόφαση, για να ακολουθηθεί η παρούσα διαδικασία που ουσιαστικά οδηγεί σε κλείσιμο των ΚΑ, έγινε στη βάση ελλιπούς γνώσης του αντικείμενου των αερομεταφορών και στη βάση μόνο αριθμών και λογιστικών πράξεων. Ως εκ τούτου, δεν λήφθηκε υπόψη το γεγονός ότι η Κύπρος, ως τουριστικό νησί που φιλοδοξεί να γίνει επιχειρηματικό και ενεργειακό κέντρο, χρειάζεται ένα δικό του σοβαρό και υγιή εθνικό αερομεταφορέα. Πέραν τούτου και σε αντίθεση με άλλες χώρες, για την Κύπρο ο εθνικός αερομεταφορέας είναι και σύμβολο κρατικής οντότητας, αφού αντιμετωπίζουμε εθνικό πρόβλημα και οι πτήσεις και οι επιβάτες (χιλιάδες από τους οποίους είναι Κύπριοι) στο παράνομο αεροδρόμιο αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο.
2) Ποια είναι τώρα η κατάσταση των ΚΑ; Η επιχειρησιακή κατάσταση (ασφάλεια, εκπαίδευση, συμμόρφωση στους κανονισμούς, κ.λπ.) είναι άριστη και από τις καλύτερες στην Ευρώπη. Όμως η οικονομική κατάσταση είναι κρίσιμη και σε οριακό σημείο. Τα κύρια και πιο σοβαρά προβλήματα, αλλά και οι προτεινόμενες λύσεις, μπορούν να συνοψισθούν στα τρία πιο κάτω:
Πρώτο πρόβλημα είναι η παντελής έλλειψη στρατηγικής. Από την παρούσα διαδικασία για εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή (που μάλλον πρόκειται για αγοραστή ενεργητικών στοιχείων), δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο αν υπάρχει στόχος και ποιος είναι. Σίγουρα η διάσωση των ΚΑ δεν φαίνεται να είναι ο στόχος. Αν έτσι είναι, θα ήταν κατανοητό, αν ο στόχος ήταν το κλείσιμο των ΚΑ και η δημιουργία μιας νέας εταιρείας στην Κύπρο. Αλλά ούτε και αυτό γίνεται, γιατί, αν γινόταν, θα έπρεπε ήδη να βρίσκεται εν εξελίξει διαδικασία προσέγγισης σοβαρών επενδυτών για τη νέα εταιρεία.
Είναι επομένως επείγον να ξεκαθαριστεί ο στόχος και η στρατηγική.
Δεύτερο πρόβλημα είναι η συνεχιζόμενη ζημιά της εταιρείας και τα συνεπακόλουθα προβλήματα ρευστότητας. Όμως το πρόβλημα αυτό δεν προήλθε από αντικειμενικούς και αναπόφευκτους παράγοντες, αφού η αγορά υπήρχε και υπάρχει. Δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι οι ΚΑ συνεχίζουν να είναι πρώτη εταιρεία σε αριθμό επιβατών, με ποσοστό 12% του συνόλου, παρά τα προβλήματα, την ελλιπή διοίκηση και διεύθυνση.
Η εταιρεία έφτασε στο σημείο αυτό λόγω διαχρονικά φτωχής διαχείρισης από Διοικητικά Συμβούλια και Διευθύνσεις, που διορίζονται βάσει κομματικών κριτηρίων και που καμία σχέση ή πείρα δεν είχαν με τον πολύπλοκο και άκρως ανταγωνιστικό τομέα των αερομεταφορών.
Επομένως, αν το ΔΣ της εταιρείας ανασχηματισθεί αμέσως, έτσι που να περιλαμβάνει άτομα που έχουν πείρα στις αερομεταφορές (π.χ. Σύνδεσμος Ταξιδιωτικών Πρακτόρων, Πολιτική Αεροπορία κ.λπ.) και απομακρυνθεί η ανώτερη διευθυντική ομάδα και αντικατασταθεί από πεπειραμένους ειδικούς, οι ΚΑ, με κατάλληλες ενέργειες, θα έχουν σοβαρές πιθανότητες να ανακάμψουν και σταδιακά να φθάσουν σε κερδοφορία. Πολλές άλλες εταιρείες ήταν στην ίδια κατάσταση με τις ΚΑ, αλλά με τη σωστή στρατηγική ξεπέρασαν τα προβλήματά τους.
Αναπόφευκτα, στις ενέργειες αυτές πρέπει να συγκαταλέγονται και θυσίες εκ μέρους των εργαζομένων.
Τρίτο πρόβλημα είναι η απόφαση της ΕΕ σχετικά με την οικονομική βοήθεια των 100 εκ. ευρώ που έδωσε το Κράτος στις ΚΑ. Αν θεωρηθεί ότι είναι κρατική στήριξη και εναντίον του ανταγωνισμού, η εταιρεία πρέπει να επιστρέψει το ποσό αυτό στο Κράτος και αυτόματα κλείνει.
Η επικρατούσα άποψη είναι ότι σε 1-2 μήνες η ΕΕ θα πάρει στο θέμα αυτό αρνητική απόφαση.
Όμως η άποψη αυτή στηρίζεται σε έλλειψη γνώσης και πείρας του τρόπου λειτουργίας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και τις λανθασμένες εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων που εργοδότησε η εταιρεία, με κόστος πέραν του μισού εκατ. ευρώ.
Η πρώτη εταιρεία που δεν έχει πείρα στις αερομεταφορές, αφού πρόκειται για λογιστικό γραφείο, ετοίμασε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο όλοι τώρα παραδέχονται ότι δεν ήταν κατάλληλο. Επίσης, ανατέθηκε σε ένα δικηγορικό γραφείο στις Βρυξέλλες να υπερασπίσει τη θέση της εταιρείας στην ΕΕ. Εκτός του ότι τώρα, μετά από ενάμιση χρόνο, διαπιστώθηκε ότι ο δικηγόρος που χειριζόταν το θέμα δεν ήταν ο κατάλληλος και ζητήθηκε η αντικατάστασή του, ο εν λόγω δικηγόρος προέβαλε μόνο νομικά επιχειρήματα σε χαμηλό τεχνοκρατικό επίπεδο και όχι πολιτικά. Και είναι λάθος να θεωρείται ότι η ΕΕ εξετάζει τέτοια θέματα μόνο σε νομική βάση, και ότι ο κύριος στόχος της είναι η τιμωρία και το κλείσιμο των εθνικών αερομεταφορέων των κρατών-μελών της. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα επί τούτου.
Όσον αφορά την άποψη ότι η απόφαση θα εκδοθεί το αργότερο σε δύο μήνες, αυτή είναι λανθασμένη. Εν πάση περιπτώσει, αν ζητήσουμε παράταση λήψης της απόφασης μέχρι να παρουσιάσουμε νέα στοιχεία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα μας δοθεί.
Αξιολογείται ρεαλιστικά ότι με τις κατάλληλες ενέργειες προς την ΕΕ σε πολιτικό επίπεδο και τη σταδιακή μείωση των ζημιών, που θα υποδηλοί τάση προς βιωσιμότητα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι μπορεί να εξασφαλισθεί μια θετική απάντηση από την ΕΕ.
3) Αν και όταν υπερπηδηθούν έστω και μερικώς τα πιο πάνω προβλήματα, οι ΚΑ θα βρίσκονται στον δρόμο της ανάκαμψης και τότε είναι η κατάλληλη στιγμή να αναζητηθούν σοβαροί στρατηγικοί επενδυτές, κατά προτίμηση μια αεροπορική εταιρεία διεθνούς κύρους και εμβέλειας. Σίγουρα ανυπόληπτες και αναξιόπιστες εταιρείες χαμηλού κόστους δεν μπορούν να καταστούν ο εθνικός αερομεταφορέας της Κύπρου.
Οι προοπτικές του κυπριακού τομέα αερομεταφορών είναι εκεί, ειδικά λόγω της στρατηγικής θέσης της Κύπρου, της δημιουργίας καζίνου, της αναμενόμενης αύξησης στον τουρισμό και τη δραστηριοποίηση του ενεργειακού τομέα. Αν οι ΚΑ φθάσουν σε μία σχετικά υγιή κατάσταση και πάψει να υφίσταται το βαρίδι της ΕE, τότε πολλοί θα είναι οι μνηστήρες, όχι μόνο για επιβίωση της εταιρείας αλλά και ανάπτυξή της.
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΕΤΡΟΥ
Επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων EUROCONTROL (τέως), Εκτελεστικός Διευθυντής «Μεσογειακού Ιδρύματος Ασφάλειας Πτήσεων»
