Σήμερα όλοι αναγνωρίζουν ότι η τοπική αυτοδιοίκηση έχει κλείσει τον κύκλο των παχιών αγελάδων και χρειάζεται αναδιάρθρωση, για να αντιμετωπίσει τα χρόνια των ισχνών αγελάδων. Διαφορετικά οι Δήμοι σε λίγο καιρό δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν, λόγω έλλειψης χρημάτων. 'Ολοι αντικρίζουν την αναδιάρθρωση με τα δικά τους μέτρα και τα συμφέροντά τους. Μερικοί την αντιλαμβάνονται ως συμπλεγματοποίηση υπηρεσιών και αναφέρουν τις υπηρεσίες καθαριότητας, πρασίνου και περιβάλλοντος. Αλλά η συμπλεγματοποίηση αυτή θα επιφέρει μόνο μικρή εξοικονόμηση, γιατί απλώς δεν θα γίνεται κατασπατάληση, αλλά θα υπάρχει περισσότερος συντονισμός και καλύτερη αξιοποίηση προσωπικού και μέσων.
‘Όμως ο κάθε λογικός πολίτης διερωτάται, γιατί πρέπει, για παράδειγμα, η μείζων Λεμεσός να έχει έξι δημάρχους, δεκάδες δημοτικούς συμβούλους, έξι δημοτικούς γραμματείς, έξι προϊστάμενους τεχνικών υπηρεσιών, έξι προϊστάμενους λογιστηρίων, έξι προϊστάμενους υγειονομικών υπηρεσιών κ.λπ. Αυτοί όλοι φυσικά είναι υψηλόμισθοι, με μισθό στις κλίμακες Α12, Α13, Α14… Και κοντά σ’ αυτούς οι έξι υπηρεσίες έχουν ανώτερους υπαλλήλους και πολλούς λειτουργούς. Κάθε μια από αυτές τις υπηρεσίες, σε περίπτωση ενοποίησης των δήμων, θα μπορεί να λειτουργεί αν όχι με το 1/6 των υπαλλήλων, τουλάχιστο με το 1/5 ή το 1/4. Και μόνο με ένα υψηλόμισθο προϊστάμενο η κάθε μία.
Από την ενοποίηση των έξι Δήμων και όχι τη συμπλεγματοποίηση μερικών υπηρεσιών θα προκύψουν τεράστιες εξοικονομήσεις. Όμως θα πρέπει να καταργηθούν αρκετά αξιώματα, υψηλόμισθες θέσεις και να γίνουν απολύσεις πλεονάζοντος προσωπικού. Φυσικά αυτό δεν μπορεί να γίνει, μέσα στην οικονομική κρίση που περνούμε και την ανεργία που μαστίζει τον τόπο. Όμως θα επιτευχθεί μακροπρόθεσμα με τις αφυπηρετήσεις, όταν δεν θα γίνονται νέες προσλήψεις και προαγωγές. Φυσικά οι θέσεις πλεοναζόντων δημάρχων, δημοτικών γραμματέων και δημοτικών συμβούλων θα καταργηθούν.
Αυτό το τελευταίο από μόνο του εξηγεί τη μεγάλη αντίδραση ενάντια στην ενοποίηση. Ξέρετε κανένα δήμαρχο ή δημοτικό σύμβουλο ή δημοτικό γραμματέα, που θα δεχτεί να καταργηθεί η θέση του; Επικαλούνται χίλιες δυο δικαιολογίες, αναμειγνύουν την ιστορία και την παράδοση, την προσφορά των δήμων, την ιδιαιτερότητα την κυπριακής κοινωνίας και τόσα άλλα επιχειρήματα.
Άλλο επιχείρημα είναι η αμεσότητα της σχέσης του Δήμου με τους δημότες. Αυτό είναι σωστό θεωρητικά. Γιατί στην πράξη η αμεσότητα αυτή έχει να κάμει με το ρουσφέτι, τη διαπλοκή, τη διαφθορά, τις αναξιοκρατικές προσλήψεις και προαγωγές, την παροχή ωφελημάτων και διευκολύνσεων, που καταλήγουν σε αλληλεξάρτηση δημοτικών αρχόντων και ψηφοφόρων. Ας μη ξεχνούμε ότι το πλεονάζον προσωπικό και οι μεγάλοι μισθοί είναι αποτέλεσμα αυτής της διαπλεκόμενης αμεσότητας στις σχέσεις δήμου και δημοτών. Το ίδιο συμβαίνει και με τις παρανομίες που υπάρχουν σε εκατοντάδες οικοδομές. Είναι αποτέλεσμα της ανοχής, εξ αιτίας της αμεσότητας των συμφερόντων.
Σκεφτείτε ακόμα και τις δαπάνες για ανέγερση και εξοπλισμό δημοτικών μεγάρων, τα λειτουργικά τους έξοδα και τα έξοδα συντήρησης. Θα εξοικονομηθούν εκατομμύρια. Φυσικά η αντίθετη άποψη θα μας υπενθυμίσει, ότι οι Δήμοι έχουν εκτελέσει δεκάδες αναπτυξιακά έργα και έργα για βελτίωση της ζωής των δημοτών. Θα συμφωνήσω και θα πω ότι αυτά τα έργα θα γίνονται και μάλιστα πιο πολλά, όταν ενοποιηθούν οι Δήμοι και λιγοστέψουν οι άλλες δαπάνες. Και βέβαια θα χρησιμοποιούνται και τα κονδύλια, που σήμερα σπαταλούνταν για επιδεικτικές εκδηλώσεις, για πολυέξοδες συναυλίες και για ταξίδια στην Ευρώπη. Τότε τα έξοδα αυτά θα περιοριστούν και θα αυξηθούν οι δαπάνες για τον πολιτισμό και την παράδοση.
Το θέμα της αναδιάρθρωσης είναι πολύ απλό, κατά τη γνώμη μου. Αλλά είναι και πολύ δύσκολο, αν η εκτελεστική εξουσία αρχίσει να το συζητά με τους πιο αναρμόδιους και ακατάλληλους και μη αντικειμενικούς. Τους δημάρχους, τα δημοτικά συμβούλια και την ηγετοκρατία των κομμάτων. Και εδώ υπάρχει μια αμεσότητα στη σχέση και τα αλληλοεμπλεκόμενα συμφέροντα. Κανένα κόμμα δεν θέλει να κακοκαρδίσει και να χάσει τους κομματικούς δημάρχους και συμβούλους, με την αμεσότητα που έχουν.
Καλά κάνει ο υπουργός Εσωτερικών να προχωρήσει στην ενοποίηση/ κατάργηση Δήμων, έστω κι αν ευφυώς στην αρχή την ονομάσει «δημιουργία δευτεροβάθμιου οργάνου». Στην ουσία πρέπει να αποτελεί ενοποίηση των Δήμων. Εκτός αν ο υπουργός μετρά τους «δικούς του» κομματικούς δημάρχους και δεν θέλει να τους δυσαρεστήσει. Τότε όμως θα μας φορτώσει με τα τεράστια έξοδα του δευτεροβάθμιου οργάνου και αντί αναδιάρθρωση θα προξενήσει αποδιοργάνωση και οικονομική καταβαράθρωση.
Αναμένουμε να δούμε. Θα υπερισχύσει το δημόσιο ή το κομματικό συμφέρον; Η διαπλοκή των προσωπικών συμφερόντων ή η απόφαση για διόρθωση των διαχρονικών λαθών; Θα υπερισχύσει η λογική ή οι κομματοφρουροί της τοπικής αμεσότητας; Θα αποκτήσουμε τοπική αυτοδιοίκηση ή θα συνεχίσουμε με τα τοπικά μικρομάγαζα των μεγάλων κομμάτων, για να «κανονίζουμε τοπικά και με αμεσότητα τους δικούς μας και τις υποθέσεις τους»;
Προσωπικά είμαι απαισιόδοξος. Μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν θα γίνει, γιατί τα κόμματα ενδιαφέρονται για τα φέουδα και τον έλεγχό τους και όχι για την αναδιάρθρωση και τη βιωσιμότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Πέτρος Θ. Παντελίδης
