Η πρώτη μου επαφή με αναπτυξιακά έργα στην πόλη του Ζήνωνα ήταν με το λιμάνι, πριν από την εισβολή. Οι παράγοντες της Λάρνακας επίμονα ζητούσαν την κατασκευή σύγχρονου λιμανιού εκεί που είναι σήμερα. Ο Μακάριος ζήτησε να ξαναμελετήσουμε το έργο, έστω και εκ των υστέρων, «γιατί δεν είμαι βέβαιος εάν καλά έκαμα και τους άκουσα», είπε. Στη μελέτη μας καταλήγαμε ότι το έργο ήταν χρήσιμο αλλά η αποδοτικότητά του ήταν μικρή. Ιδιαίτερα τονίζαμε το μικρό μέγεθος του λιμανιού για να υπηρετήσει τις μελλοντικές ανάγκες, πράγμα που επιβεβαιώθηκε στην πράξη.

Για συντόμευση της διαδρομής Λευκωσίας-Λάρνακας άρχισε η κατασκευή αναβαθμισμένου δρόμου μέσω Πυροΐου-Αθηένου-Αβδελλερού. Οι εργασίες διακόπηκαν με την εισβολή. Η Λάρνακα, όπως κι η Ελεύθερη Αμμόχωστος, αποκόπηκε σχεδόν εντελώς από τη Λευκωσία. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα βελτιώθηκαν οι δρόμοι Μοσφιλωτής-Λάρνακας και Ιδαλίου-Λυμπιών-Λάρνακας/Αθηένου. Οι δρόμοι αυτοί εξυπηρέτησαν τον σκοπό τους μέχρι την κατασκευή των αυτοκινητόδρομων Λευκωσίας-Λάρνακας και Λάρνακας-Κοφίνου, των παρακαμπτηρίων Αραδίππου-Αγίας Νάπας-Πρωταρά και Αραδίππου-Αεροδρομίου.

Η Κύπρος δεν χρειαζόταν μόνο αποκατάσταση του οδικού δικτύου. Χρειαζόταν κι επανασύνδεση με τον υπόλοιπο κόσμο αεροπορικώς. Θέσαμε από τον Σεπτέμβρη το πρόβλημα στον Προεδρεύοντα της Δημοκρατίας, ο οποίος μας είπε ότι συζητούσε το άνοιγμα του αεροδρομίου Λευκωσίας με τα Ην.Έθνη και τον Ντενκτάς. Το ίδιο έγινε και τον Οκτώβρη. Στα μέσα Νοεμβρίου δόθηκε το πράσινο φως, ενώ στις 2 Φεβρουαρίου 1975 δεχτήκαμε το πρώτο αεροπλάνο στο νέο αεροδρόμιο Λάρνακας στη θέση παλιού στρατιωτικού διαύλου παρά την αλυκή Λάρνακας. Ήταν μια από τις ωραιότερες στιγμές της Δημόσιας Υπηρεσίας!

Έκτοτε βαλθήκαμε όλοι να το αναβαθμίσουμε και να το κάμουμε πιο λειτουργικό. Ήταν η βιτρίνα μας προς τον έξω κόσμο, έστω και φτωχική. Τα ακραία κτίριά του ήταν απλά και προκατασκευασμένα. Όμως οι προδιαγραφές ήταν σύμφωνες με τα επίπεδα της ΙΑΤΑ. Ο δίαυλος που αρχικά είχε κατασκευαστεί στα 7.000 αναβαθμίστηκε στα 10.000 πόδια, για να δέχεται όλων των τύπων αεροσκάφη.

Όσο περνούσε ο χρόνος, η ανάγκη για ένα σύγχρονο αεροδρόμιο καθίστατο πιο επιτακτική. Η επαναλειτουργία του αεροδρομίου Λευκωσίας για διεθνείς πτήσεις έληξε οριστικά λόγω της γειτνίασής του με την οροσειρά του Πενταδάκτυλου. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 πήραμε έγκριση για τη διεξαγωγή σχετικής τεχνοοικονομικής μελέτης. Η ιδέα ήταν να προχωρήσουμε με τον σχεδιασμό ενός αεροδρομίου για τις ανάγκες της Κύπρου ως περιφερειακού κέντρου του ευρύτερου Μεσανατολικού Χώρου κι όχι μόνο. Οι μελέτες έγιναν, αναθεωρήθηκαν και πολύ αργότερα προχώρησε η υλοποίησή τους.

Για σκοπούς ανάπτυξης προγραμματίστηκαν και υλοποιήθηκαν άλλα έργα. Κατασκευάστηκε η πρώτη οργανωμένη μαρίνα δίπλα από το λιμάνι. Παρά τις ενστάσεις ομάδων Λαρνακέων, επιμέναμε στην αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου των «Φοινικούδων» και τη διατήρηση του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα της περιοχής. Η όλη εργασία έγινε στη βάση του σχεδίου Άγγελου Δημητρίου, ο οποίος με έναν απλό σχεδιασμό έδωσε μια εξαιρετική λύση απελευθερώνοντας την πόλη από τον ασφυκτικό κλοιό του παραλιακού δρόμου.

Παρά τις επίμονες προσπάθειες για επέκτασή του στην υπόλοιπη παραλία, μόλις τώρα τέλειωσαν οι εργασίες προς την περιοχή Μακένζι, ενώ τα σχεδιαζόμενα έργα επέκτασης του λιμανιού και της μαρίνας κι ανάπλασης των γύρω χώρων ακόμη βρίσκονται στα χαρτιά. Σε συνεργασία με τον Δήμο έγινε κι εφαρμόστηκε ειδικό σχέδιο ανέγερσης σύγχρονων κέντρων στην ακτή Μακένζι, τα οποία παραχωρήθηκαν με μακροχρόνια μίσθωση στους δικαιούχους. Στην ίδια περιοχή κατασκευάστηκε αλιευτικό καταφύγιο για αποσυμφόρηση της μαρίνας από αλιευτικά σκάφη.

Η βόρεια παραλία προς τη Δεκέλεια αποτέλεσε την αιχμή της τουριστικής ανάπτυξης της Λάρνακας. Κατασκευάστηκε στην περιοχή η τουριστική πλαζ του ΚΟΤ κι έγινε αναδάσωση των απέναντι γυμνών λόφων και της περιοχής Κόσιη. Ακολούθησε η ανέγερση πολλών ξενοδοχείων και παραθεριστικών καταλυμάτων. Η κατάσταση που άρχισε να δημιουργείται έπρεπε να τεθεί πάνω σε μια πιο ορθολογιστική βάση ανάπτυξης.

Προχωρήσαμε στην αρχή με την κατασκευή πρόχειρων πεζόδρομων και σήμανση και φωτισμό διαβάσεων πεζών για την αποφυγή δυστυχημάτων. Παράλληλα ο πολεοδόμος Peter Storie ετοίμασε ειδικό σχέδιο περιοχής, που άρχισε αργότερα να εφαρμόζεται. Η κατασκευή του παρακαμπτηρίου Αραδίππου-Δεκέλειας και η διοχέτευση εκεί της κίνησης τροχοφόρων δημιούργησε θαυμάσιες συνθήκες για την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Τέλος, κατασκευάστηκαν παράλληλοι κυματοθραύστες στην παραλία Λάρνακας-Δεκέλειας για αντιμετώπιση του προβλήματος διάβρωσης.

Αλλά δεν παραμελήθηκαν άλλοι τομείς της οικονομίας. Η Λάρνακα απέκτησε τη Βιομηχανική της Περιοχή. Η ίδρυση της Ελεύθερης Βιομηχανικής Ζώνης, δυστυχώς, δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Οι Κύπριοι επιχειρηματίες, που πάντοτε εξέπλητταν με τη διορατικότητά τους, καταπολέμησαν με πολλούς τρόπους το άνοιγμα της Κύπρου σε τέτοιες δραστηριότητες φοβούμενοι τυχόν ανταγωνισμό. Μεγάλες γεωργικές εκτάσεις απέκτησαν πρόσβαση στον Νότιο Αγωγό χωρίς ιδιαίτερη αξιοποίηση. Κτίστηκαν νέο Νοσοκομείο, Δικαστήριο κι άλλα κυβερνητικά κτίρια.

Υπήρχε πάντοτε μια χαλαρή σχέση μεταξύ πόλης και Επαρχίας της Λάρνακας, που οφειλόταν στην τάση των κατοίκων να έχουν καθημερινές δοσοληψίες με άλλες πόλεις, τη Λευκωσία και Λεμεσό. Παρόλο που από πολύ νωρίς έγιναν βελτιώσεις στις οδικές προσβάσεις προς την πόλη της Λάρνακας (δρόμος Λάρνακας-Κοφίνου, Λευκάρων κι άλλων χωριών του διαμερίσματος Ορεινής Λάρνακας μέχρι Εφταγώνια και Φαρμακά, Καλού Χωριού-Μοσφιλωτής, Αβδελλερού-Αθηένου, Μαζωτού-Ζυγιού κ.ά.), η σύνδεση των κατοίκων της υπαίθρου με τη Λάρνακα περιορίστηκε σε θέματα επίσημης εξυπηρέτησης από τις Κυβερνητικές Υπηρεσίες. Ο Δήμος Λάρνακας θα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία για μια συνεκτική επαρχιακή ανάπτυξη.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής
Γραφείου Προγραμματισμού