Μεγάλα οροθέσια της ζωής ο χρόνος και ο χώρος. Ανοίγουμε τα μάτια στο φως και το ημερολόγιο γράφει, ημέρα γενεθλίων. Τα κλείνουμε και ο χρόνος περνάει από πάνω μας? ημέρα θανάτου. Πρώτα ο χρόνος με τη γέννηση, στη συνέχεια ο θάνατος. Η αρχή και το τέλος. Η πρώτη ψηφίδα του χρόνου και η τελευταία. Αυτή είναι η φύση μας. Ένχρονη, φθαρτή, πεπερασμένη. Εις αιώνας αιώνων. Τα πριν και τα μετά τα αγνοούμε. Παραμένουν μυστήρια. Μόνο κάποιοι γυρεύουν να εξηγήσουν -με όπλα την πίστη, τη διαίσθηση, την εμπειρία- την αιτία των πραγμάτων που βρίσκεται πίσω απ' ό,τι φαίνεται. Εμείς οι καθημερινοί άνθρωποι συνήθως μετρούμε τον χρόνο, δεν ψάχνουμε. Εξόν από τον χρόνο και ο χώρος? συγκεκριμένος και αυτός. Μήκος, πλάτος διάσταση μετρημένη. Είτε ζω εδώ είτε κατοικώ εκεί, παραμένω εντός. Ακόμη και η φυγή στη Σελήνη ή στον Άρη δεν αίρει το στοιχείο του χώρου.

Χρόνος και χώρος οροθέσια. Παράλληλα ψηλά τείχη ο χαρακτήρας, το περιβάλλον, οι κληρονομικές καταβολές. Όλα αυτά μέσα στα οποία είμαστε κτισμένοι. Άρα, πού βρίσκεται η ελευθερία του προσώπου; Υφίσταται; Ή εν τέλει ο άνθρωπος είναι περιορισμένος από ό,τι τον καθορίζει; Μακράν φιλοσοφικών αναζητήσεων, καθαρά ακαδημαϊκού χαρακτήρα, θα πρέπει να δούμε αν ο άνθρωπος είναι ικανός να αυτοπροσδιορίζεται. Να ανατρέπει τα όρια, να σπάζει τις γραμμές. Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Οδηγός στη σκέψη μας το αξίωμα? μόνο αυτός απ' όλα τα ζωντανά που υπάρχουν στη γη γράφει ιστορία? κινεί τα δεδομένα, αναπτύσσει πολιτισμό, ανατρέπει τα κατεστημένα. Και ίσως εδώ εντοπίζεται η μεγάλη διαφορά του απ' όλα τα άλλα είδη του ζωικού βασιλείου. Αυτά απλώς υπάρχουν και ζουν δυνάμει του ενστίκτου. Ο άνθρωπος υπάρχει και ζει δυνάμει και του πνεύματος που έχει λάβει ως χάρισμα από τον Δημιουργό του.

Έτσι ο αθλητής με το κολοβωμένο κορμί κάνει την ανατροπή εκεί που δεν το περίμενες. Καθηλωμένος, ακίνητος, πεισματικά κατορθώνει το απραγματοποίητο. Όχι απλώς κινείται? η κίνησή του έχει ταχύτητα. Η νεαρή χωρίς χέρια χορεύει αισθαντικά, ανάλαφρα. Διαγράφει φιγούρες μοναδικές, στις οποίες μετέχουν τα ανύπαρκτα χέρια της. Ο ανάπηρος ζωγράφος κρατάει το πινέλο με το στόμα, μια που η τετραπληγία τον σακάτεψε. Και το πινέλο γίνεται η σκαπάνη του υποσυνειδήτου του. Απ’ εκεί εξάγει καινά και παλαιά? τον εσώτερο πλούτο του, εικόνες, σχήματα, μαγικά χρώματα. Ο κωφός μέσα στην απόλυτη σιγή του νιώθει τη δόνηση στο ξύλινο βάθρο του και κινείται ωσεί ακούων! Ο τυφλός αποδεικνύεται αμίμητος βιολονίστας και ας μην μπορεί να δει τους φθόγγους στο πεντάγραμμο! Αυτή είναι η δύναμη του ανθρώπου. Να μετακινεί βουνά, να δροσίζει την έρημο, να χαμηλώνει τον εφτάπατο ουρανό.

Παρόμοιο ηφαίστειο ψυχής κρύβουν και οι ανίατοι. Η δύναμή τους εκδηλώνεται μέσα από την αδυναμία τους. Ο παππούς -καρφωμένος στο κρεβάτι από καρκίνο- κρατάει ακόμη πείσμα και αντίσταση? θέλει να προσθέσει μέρες ζωής για να καμαρώσει νύφη την εγγονούλα του? το κορμί λιωμένο μα η ψυχή ολόρθη, η κίνηση σε καταστολή μα η αγάπη για τη ζωή εκεί, δυναμωμένη στο πείσμα των περιστάσεων. Και αυτός που φτιαχνόταν κάποτε με ουσίες, και τον είχαν ξεγραμμένο, τώρα χαίρεται την ελευθερία του. Είναι καθαρός μετά από τόσες ημέρες και ημέρες που αφέθηκε να ενδίδει. Γίνεται; Γίνεται. Γιατί ο άνθρωπος είναι μεν καλάμι που το σαλεύει ο αέρας, μα είναι καλάμι που σκέφτεται, πεισμώνει, ελπίζει για το καλύτερο. Δεν είναι ξηρό κούτσουρο.

Και πώς αίρεται ο περιορισμός του χώρου και του χρόνου; Δεν ξέρω. Κάποτε, σε μιαν άλλη διάσταση, ίσως δεν θα υφίστανται. Όμως τώρα είναι ανίκητος. Γιατί όμως σκοτίζεσαι; Εσύ, καθώς αρμόζει σε γενναίους πέρνα τα όρια που σου έθεσε η μοίρα, οι περιστάσεις της ζωής, το απροσδιόριστο. Πήδα το τείχος αυτών των φυλακών που έκτισαν γύρω σου -ή που χωρίς να το συνειδητοποιήσεις έκτισες γύρω σου- και δραπέτευσε ελεύθερος. Κάνε την ανατροπή. Φέρε τα πάνω-κάτω. Απόδειξε τη λογική παράλογη, κάνε το αδύνατο μπορετό, τετραγώνισε τον κύκλο. Όσο μπορείς, όσο γίνεται. Αυτό πα να πει ελευθερία του προσώπου, χαρά της ύπαρξης, νόημα της ζωής.

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
Διευθυντής στο Γυμνάσιο Αγίου Στυλιανού