Αν ο 21ος αιώνας υπήρξε επαναστατικός για την τεχνολογία, για την Παιδαγωγική Επιστήμη και ειδικότερα για την Ειδική Αγωγή υπήρξε θεμελιώδης. Κατά τη διάρκεια αυτού του αιώνα, η κοινωνία κατόρθωσε να απαλλαγεί από ορισμένες προκαταλήψεις και φοβίες του παρελθόντος, ως προς την διαφορετικότητα και την απόκλιση από το «κανονικό».

Έχουν περάσει σαράντα τέσσερα χρόνια από τότε που λειτούργησε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 1970 στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής εκπαίδευσης το πρώτο σεμινάριο Παιδαγωγικής, το οποίο παρακολούθησαν 46 δάσκαλοι.

Ήδη έχουν βγει οι πρώτοι πτυχιούχοι του τμήματος Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Υπήρξε προβληματισμός, συζητήσεις, έρευνα και σε πολλές χώρες έγινε άμεση λήψη μέτρων αντιμετώπισης για το «αύριο της Ειδικής Αγωγής». Η αναζήτηση κατάλληλων και πρόσφορων μορφών στήριξης άνοιξε τον δρόμο στο «Ένα σχολείο για όλα τα παιδιά».

Σήμερα αυτό θεωρείται, διεθνώς, αποτέλεσμα κοινής σύγκλισης επιστημονικών δεδομένων και πρακτικής. Η φοίτηση στο κοινό σχολείο όλων των (εκπαιδεύσιμων) παιδιών με και χωρίς εμπόδια γίνεται προς όφελος όλων των παιδιών.

Η κοινή εκπαίδευση στο κοινό σχολείο όλων των παιδιών με μειονότητες και ομάδες ανθρώπων που ζουν στο περιθώριο και η αποδοχή της ετερότητας και γενικά η στήριξη όσων την έχουν ανάγκη είναι δείγμα πολιτικού και υψηλού κοινωνικού επιπέδου.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε το πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του νηπιαγωγείου. Στο νηπιαγωγείο το κανονικό παιδί θα γνωρίσει το ειδικό παιδί με τις δυσκολίες και τα προβλήματά του. Εκεί ανέρχεται το επίπεδο ευαισθητοποίησης, αποδοχής και αλληλοκατανόησης, με αποτέλεσμα να μην έχει θέση η διάκριση σε κανονικά και ειδικά. Η κοινή ζωή στο νηπιαγωγείο αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της συνεκπαίδευσης «ειδικών» και «κανονικών» παιδιών.

Η ενσωμάτωση έχει ήδη πραγματοποιηθεί, αφού δεν προϋπήρχε διαχωρισμός και διάκριση σε «κανονικά» και σε «ειδικά» άτομα.
Στο «Σχολείο για όλα τα παιδιά» τα παιδιά με εμπόδια, ανάλογα με τις δυσκολίες που έχουν, χρησιμοποιούν αντίστοιχα βοηθητικά μέσα. Έτσι λ.χ. ένα παιδί με κινητικά προβλήματα χρησιμοποιεί καροτσάκι για τη μετακίνησή του, ένα παιδί με παντελή έλλειψη όρασης, ειδικό ραβδί, τη γραφή και τη γραφομηχανή Braille, ένα παιδί με μειωμένη όραση, γυαλιά, με μειωμένη ακοή, ακουστικά. Για τη διευκόλυνσή τους στη μάθηση χρησιμοποιούνται για παράδειγμα ειδικοί ανάγλυφοι χάρτες και άλλα ειδικά μέσα.

Στις τάξεις ενσωμάτωσης χρησιμοποιούνται όλα τα παραδοσιακά εποπτικά μέσα διδασκαλίας και οποιοδήποτε άλλο μέσο της σύγχρονης ηλεκτρονικής τεχνολογίας και επιπλέον σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα διδασκαλίας για τα παιδιά με εμπόδια.

Στις μέρες μας, έχει ιδιαίτερη σημασία η εξοικείωση όλων των μαθητών με ηλεκτρονική τεχνολογία με τη φύση και τις δυνατότητές τους, η εξοικείωση με ό,τι τους περιμένει στη ζωή και φυσικά η ανάπτυξη της ικανότητας να ζουν ευτυχισμένοι στην κοινωνία.

Απαραίτητη προϋπόθεση για ένα κοινό σχολείο για όλα τα παιδιά είναι η μείωση του αριθμού των μαθητών στις «τάξεις ενσωμάτωσης» και η ένταξη των παιδιών με εμπόδια στις κανονικές τάξεις του σχολείου της περιοχής που μένουν.

Όμως για να γίνει αυτό υπάρχουν πρακτικές, κυρίως, δυσκολίες, που πρέπει να αντιμετωπιστούν με δραστικές παρεμβάσεις στις παρακάτω περιοχές κυρίως:
- Στην οργάνωση και λειτουργία του σχολείου (π.χ. Σχολικός Σύμβουλος Ειδικής Αγωγής. Προϊστάμενος Ειδικής Αγωγής ανά περιφέρεια).
- Στα προγράμματα και τις μεθόδους διδασκαλίας.
- Στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών (νηπιαγωγών, δασκάλων και καθηγητών μέσης εκπαίδευσης) να συμπεριληφθούν εξειδικευμένες γνώσεις. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τα ταχύρρυθμα σεμινάρια και ειδική επιμόρφωση στα Παιδαγωγικά Τμήματα.

ΑΝΔΡΕΑΣ Φ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος, Ειδικός Παιδαγωγός, Πολιτικός Επιστήμονας