Προσπαθώντας κανείς να δει με τα μάτια κάποιου αντικειμενικού παρατηρητή, βλέπει καλύτερα. Απόλυτη αντικειμενικότητα δεν υπάρχει, ωστόσο αν ανοίξει κανείς τις διόδους του μυαλού του, μπορεί να δει περισσότερα πράγματα, τα οποία δεν φαίνονται μόνο από τη δική του οπτική γωνία. Κοινωνική οπτική, είμαστε μια κοινωνία που ζει σε μια χώρα μοιρασμένη στα δυο. Μια χώρα που χάνει τον προσανατολισμό της, καθώς ξεθωριάζουν οι μνήμες των 40 χρόνων κατοχής. Καθώς ζει εφησυχασμένη στο εφήμερο τώρα της εικονικής πραγματικότητας. Είμαστε ένας λαός που δεν ξέρει την ιστορία του, την ταυτότητά του. Είμαστε άτομα με πολλές διαπολιτισμικές προσμίξεις, που ιδεολογικά μπερδεύονται ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Όλοι εμείς, λοιπόν, κουβαλάμε ο καθένας μια δική του πονεμένη ιστορία, ένα δικό του οικογενειακό δέντρο σχέσεων, συγκρούσεων, που ακόμη στηρίζεται σε πατριαρχικό πλαίσιο.Τι άλλαξε από το χθες στο σήμερα;
Ο «άντρας του σπιτιού» έπαψε να μεγαλώνει δουλεύοντας από τα 12 για ένα κομμάτι τυρί και λίγο ξερό ψωμί. Ο «άντρας του σπιτιού» μεγαλώνει πια σε ανέσεις, έχει αξιώσεις πρίγκιπα, σπουδάζει με βάση την οικογενειακή παράδοση, βρίσκει δουλειά -αν βρει και αν θελήσει να αντέξει την πίεση της δουλειάς- από τις υψηλές γνωριμίες των γονιών του, μαθαίνει στο εύκολο χρήμα, πιστεύει ότι τα δανεικά είναι δικά του χρήματα, επιδιώκει την καλοπέραση.
Ο άντρας, λοιπόν, έχει μετατραπεί από κουβαλητής σε άρχοντα. Η δε γυναίκα πάλευε για χρόνια ανάμεσα στις οικιακές εργασίες, παντρευόταν στην εφηβεία της και προορισμός της ήταν το νοικοκυριό και η μητρότητα καθώς και η υπακοή στον σύζυγο-αφέντη. Η σύγχρονη γυναίκα μεγαλώνει πια βλέποντας σαπουνόπερες, σερφάροντας στο διαδίκτυο, σπουδάζει κατά βάση σε επαγγέλματα τυπικά ως προς το φύλο και διαλέγει αυτή τον σύντροφό της. Αυτές οι αλλαγές, όμως, δεν φαίνεται να σηματοδοτούν και τις ιδεολογικές μετατοπίσεις περί των έμφυλων ρόλων και προορισμών. Φαίνεται ότι υπάρχει μια σμίξη πατριαρχικών θέσεων για τον ρόλο των φύλων με σύγχρονο δυτικοποιημένο πλαίσιο.
Νομίζουμε, δηλαδή, ότι είμαστε πολιτισμένοι! Νομίζουμε ότι εξελιχθήκαμε, στην ουσία όμως ιδεολογικά αγόμαστε και φερόμαστε από έντονα φαλλοκρατικά ιδεολογήματα. Ζούμε εικονικά στην πραγματική μας ζωή. Μας νοιάζουν οι άλλοι και όχι ο εαυτός μας.
Πολιτισμική οπτική: οι άνθρωποι στη δίνη της παγκοσμιοποίησης χάνουν το αποτύπωμά τους καθότι στηρίζονται στις υλικές απολαύσεις, αψηφώντας το πνευματικό μεγάλωμα. Οι συνειδήσεις τους σχοινοβατούν ανάμεσα στο εγωκεντρικό εγώ και στο παρορμητικό εκείνο, η σκέψη τους κάμπτεται από καταιγισμό εικόνων και έμμεσων μηνυμάτων. Αφήνονται έρμαια μπροστά στο κουτί της Πανδώρας, την τηλεόραση, για να ακούν μόνο αρνητικές πολλές φορές παραποιημένες και νοθευμένες αλήθειες. Εκεί που το ψέμα μοιάζει πιότερο στην αλήθεια, εκεί που η αλήθεια εξισώνεται με την τρέλα, εκεί που η πραγματικότητα σείεται στον βωμό της κοινωνικής ψευδαίσθησης. Εκεί όπου βασιλεύουν οι υποκουλτούρες της δήθεν επιτυχημένης ζωής.
Και ύστερα μέσα σε αυτήν τη νοθευμένη πραγματικότητα ψάχνουμε ανθρώπους που ωρίμασαν, που έμαθαν να σκέφτονται, που έμαθαν να διαχωρίζουν το συναίσθημα από τη λογική, που προχωράνε μπροστά, που υπάρχουν ενσυνείδητα.
Γιατί κάποιος να θελήσει να αλλάξει, όταν όλοι οι άλλοι τον κοιτούν εκφοβιστικά; Γιατί να θελήσει να σκεφτεί, όταν όλοι οι άλλοι δεν σκέφτονται; Γιατί να ωριμάσει όταν όλα τον κρατούν ανώριμο;
Γιατί μόνο έτσι αυτός ο τόπος θα βρεί πυξίδα, στόχο, όραμα, ταυτότητα... Ζήστε, μιλήστε, ψάξτε την αλήθεια, σκεφτείτε... νιώστε άνθρωποι για να υπάρξει ελπίδα!
ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ-ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ
M.A., Msc, Pgp Ψυχολόγος
