Παραμένει η ανάπτυξη του Τροόδους, αλλά τούτο συνδέεται με το μεγάλο θέμα του χειμερινού τουρισμού…
Λίγο μετά την εισβολή βρέθηκα στην περιοχή Αμαθούντας/Παρεκκλησιάς με φίλους. Όταν εισηγήθηκα ότι θα έπρεπε να αξιοποιήσουν τέτοιες περιοχές, τώρα που χάσαμε την Κερύνεια και την Αμμόχωστο, απάντησαν ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτε λόγω της έλλειψης νερού. Την άλλη μέρα έστειλα επιστολή στον Διευθυντή Τμήματος Υδάτων και τον παρεκάλεσα να ετοιμάσει μελέτη για μεταφορά νερού από τον υδατοφράκτη Γερμασόγειας προς την περιοχή. Στην επιστολή ανέφερα ότι θα έπρεπε να εξεταστεί η δυνατότητα επιβολής τέλους βελτίωσης με βάση τις πρόνοιες του Περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου.
Οι τιμές της γης θα ανέβουν μόλις πάει νερό στην περιοχή. Η προώθηση του έργου έγινε με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Οι προσπάθειες για επιβολή τέλους δεν εκαρποφόρησαν. Ίσως η μοναδική περίπτωση επιβολής τέλους βελτίωσης υπήρξε αργότερα η κατασκευή της λεωφόρου Μακεδονίας/Σπύρου Κυπριανού.
Εισήγησή μου είναι να επανεξεταστεί η χρησιμοποίηση του τέλους βελτίωσης, ώστε όσοι επωφελούνται από έργα ανάπτυξης να αποζημιώνουν εκείνους, των οποίων απομειώνεται η αξία των περιουσιών τους. Οι εμπειρίες μου με τη Λεμεσό ξεκίνησαν με δύο μεγάλα έργα, το νέο λιμάνι και την «επίχωση». Η εταιρεία που ανέλαβε την κατασκευή του λιμανιού έκαμε μια δελεαστική προσφορά να εκτελέσει τα έργα ανάκτησης από τη θάλασσα του παραλιακού μετώπου ανατολικά του παλιού λιμανιού. Ο τότε Δήμαρχος ζήτησε να βοηθήσω να εγκριθεί το έργο.
Από τη μελέτη που κάναμε, διαφάνηκε ότι επρόκειτο για ένα καίριας σημασίας έργο κι είχαμε μια πολύ συμφέρουσα προσφορά. Το έργο αυτό κι η κατεδάφιση των πρόχειρων παραπηγμάτων, που «στόλιζαν» την παραλία μπροστά στον Δημοτικό Κήπο, αποτέλεσαν την απαρχή της ανάπτυξης του παραλιακού μετώπου της Λεμεσού.
Έτσι άρχισε η διαδικασία σύνδεσης της πόλης με τη θάλασσα. Θα ήταν καλά να εφαρμοζόταν το σχετικό Σχέδιο Άγγελου Δημητρίου, αν δεν είναι αργά. Η έγνοια για το παραλιακό μέτωπο ήταν να αποτραπεί η επανάληψη των λαθών που έγιναν στην Αμμόχωστο. Η πλευρά της Λεμεσού έθετε θέμα χαλαρώσεων αναφορικά με την ανέγερση πολυκατοικιών ανατολικά της πόλης.
Παρά τη σθεναρή αντίδραση της Πολεοδομίας και τη δική μας, η τελική απόφαση ήταν τέτοια που υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσει σε ένα σινικό τείχος κατά μήκος της παραλίας. Αν και κτίστηκαν ορισμένες πολυκατοικίες τότε, η χρησιμοποίηση των ενδιάμεσων κυβερνητικών χώρων και η απαλλοτρίωση ιδιωτικών λωρίδων γης απέτρεψαν τα χειρότερα. Η εισβολή βρήκε την περιοχή με μερικές μεγάλες ημιτελείς πολυκατοικίες. Το οξύμωρο ήταν ότι παρακαλούσαμε τους ιδιοκτήτες τους να τις τελειώσουν μέσα στα πλαίσια επαναδραστηριοποίησης της οικονομίας.
Για εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος της περιοχής κατασκευάστηκε η πλαζ του ΚΟΤ, ενώ για τη διακίνηση πεζών έγινε πρόχειρος πεζόδρομος από τη πλαζ μέχρι την αρχαία Αμαθούντα. Χρειάζονταν, όμως, δυο βασικά έργα να γίνουν: η αντιμετώπιση της διάβρωσης της παραλίας και η αναβάθμιση του παραλιακού δρόμου. Ζητήσαμε να μελετηθούν από ξένους εμπειρογνώμονες διαζευκτικές λύσεις στο πρόβλημα της διάβρωσης. Έτσι προέκυψε η λύση της κατασκευής των παράλληλων κυματοθραυστών, λύση που χρησιμοποιήθηκε σε πολλά σημεία της Κύπρου.
Η ανακατασκευή της παραλιακής λεωφόρου έπρεπε να γίνει σε συνδυασμό με το αποχετευτικό σύστημα. Η εκπόνηση της σχετικής τεχνοοικονομικής μελέτης έγινε, αξιολογήθηκε, ενώ η Διεθνής Τράπεζα ενέκρινε τη χρηματοδότησή του. Τότε ηγέρθη το «μέγα» θέμα της τοποθέτησης του σταθμού επεξεργασίας λυμάτων.
Η μελέτη προέβλεπε την τοποθέτησή του δυτικά της Λεμεσού, όπου θα γινόταν κι η διάθεση του εξαγνισμένου νερού. Λόγω ένστασης κάποιων, το ζήτημα περιεπλάκη. Είχαμε ήδη εισέλθει σε μια νέα περίοδο της πολιτικής ζωής. Ο σχηματισμός των κομμάτων είχε ολοκληρωθεί και όλα ήθελαν να έχουν λόγο σε καθετί που οι υποστηρικτές τους έθεταν.
Έτσι η «εμπλοκή» των πολιτικών κατέληξε στο τραγελαφικό τα λύματα να μεταφέρονται με πίεση στη Μονή, να τυγχάνουν επεξεργασίας και με άλλο αγωγό κάτω από την πόλη να μεταφέρονται στα δυτικά. Σαν συνέπεια των συνεχών αναβολών, η Συμφωνία Δανείου με τη Δ.Τρ. ακυρώθηκε και χρεάστηκε προσφυγή σε άλλη πηγή. Αφήνω τη ζημιά που έγινε στη Λεμεσό αναφορικά με την καθιέρωση της πόλης ως αξιόλογου τουριστικού προορισμού. Μετά την αποπεράτωση του αυτοκινητόδρομου Λευκωσίας/Λεμεσού έπρεπε να λυθεί το πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης μέσα στη Λεμεσό για όσους ταξίδευαν προς Πάφο.
Η λύση ήταν η κατασκευή και δεύτερου παρακαμπτήριου δρόμου (πρώτος ήταν η λεωφόρος Μακαρίου). Η επιλογή ήταν μεταξύ της κατασκευής ισόπεδου δρόμου με κυκλοτερείς νησίδες ή ανισόπεδου. Εμείς υποστηρίξαμε την πρώτη λύση και ταυτόχρονα την κατακράτηση γης για τρίτο παρακαμπτήριο όταν τούτο απαιτηθεί, κάτι που και τώρα πρέπει να προσεχθεί. Θεωρούσαμε ότι θα έπρεπε να αποφύγουμε την τσιμεντοποίηση των πόλεών μας με τη κατασκευή τεράστιων υπέργειων διαβάσεων.
Αλλά κι άλλοι τομείς (βιομηχανικές περιοχές, νοσοκομείο, δικαστικό μέγαρο, πανεπιστήμιο) όπως κι η ενδοχώρα δεν παραμελήθηκαν. Εκτός από τα μεγάλα υδατικά έργα (Κούρρη, Γερμασόγειας), τα μικρά φράγματα της Πιτσιλιάς, του Αρακαπά, οι κυριότερες οδικές αρτηρίες (Λεμεσού-Πλατρών-Τροόδους, Λεμεσού-Αγρού, Παρεκκλησιάς-Εφταγώνιας, Κρασοχωριών κ.ά.) έτυχαν σημαντικής αναβάθμισης και βελτίωσης.
Η προσπάθεια ήταν να ενισχυθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες συμπλεγμάτων χωριών (τουριστικές, γεωργικές κι επεξεργασίας γεωργικών προιόντων) και να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους προς το διοικητικό κέντρο της Επαρχίας. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συνεχιστεί. Παραμένει η ανάπτυξη του Τροόδους, αλλά τούτο συνδέεται με το μεγάλο θέμα του χειμερινού τουρισμού.
ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής
Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com
