Οι Η.Π.Α. και η δράση τους έχουν απασχολήσει πολλούς ερευνητές και μη, και μέσα στο πλαίσιο αυτό συχνά εξυφαίνεται ένα πλέγμα, με σκοπό την ερμηνεία και την ηθική αξιολόγηση μερικών ή όλων των πράξεών τους. Παρόλ' αυτά, μια προσέγγιση κυριαρχεί και προβάλλεται συχνά, ιδιαίτερα στην εγχώρια κριτική.

Πολλές φορές σε διάφορες συζητήσεις παρατίθενται διιστάμενες απόψεις για τον ρόλο των Η.Π.Α. στο διεθνές προσκήνιο, με βάση κυρίως τις πρωτοβουλίες που αρνήθηκε να λάβει, αφήνοντας για χάρη της στόχευσης ασχολίαστο το θέμα των πρωτοβουλιών που είναι πιο περίπλοκο.

Οι απόψεις είναι της μορφής «δεν έκαναν πόλεμο αφού σκότωσαν εν ψυχρώ και με προκλητικό τρόπο έναν πολίτη της» (δημοσιογράφος στη Συρία) ενώ ακολουθούν άλλες απορίες σχετικά με την υπόθαλψη καθεστώτων με αυστηρούς και παλαιολιθικούς νόμους χωρίς ίχνη δημοκρατίας.

Ο πολίτης δεν αντιλαμβάνεται ότι ένα κράτος δεν θα κάνει πόλεμο γιατί κάποιος φόνευσε έναν υπήκοό του, όσο σκόπιμα και αν το έκανε και όσο και αν χαρακτηρίσει το πατρικό κράτος την πράξη άνευ δικαιολογίας. Στη σφαίρα της σύγχρονης πολιτικής δεν συνιστά αιτία πολέμου.

Όσον αφορά την περίπτωση μη δράσης σε «ανάλογες περιπτώσεις», πρέπει κάποιος να προσέξει ότι οι Η.Π.Α. δεν είναι ο Ο.Η.Ε. και ότι αν επενέβησαν σωστά ή λανθασμένα σε μια περίπτωση και πέτυχαν κάτι χρήσιμο ή όχι, πρέπει να θεωρηθεί ξεχωριστά και να αξιολογηθεί παρόμοια. Αντίστοιχα, αυτά τα κράτη πρέπει να κριθούν στο σύνολο των δράσεών τους, όπως εξωτερική πολιτική, που μπορεί να είναι σύγχρονη και εναρμονισμένη σε αξίες που να μην αντανακλούν κάποιες εσωτερικές πρακτικές που προσεγγίζονται από πολλούς κριτικά.

Όσον αφορά τον σκεπτικισμό, αυτός είναι και υγιής και χρήσιμος. Η δαιμονοποίηση καταστάσεων, εφόσον και εάν γίνεται, δημιουργεί ένα περιβάλλον θολής κριτικής, ισοπεδωτικών συμπερασμάτων και μας αφήνει να σχεδιάζουμε σε μια βάση αμφιβόλου ρεαλιστικότητας, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής