Το εκπαιδευτικό μας σύστημα χρήζει ουσιαστικής και ποιοτικής αναβάθμισης. Αυτό άλλωστε παρατηρείται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Από τη δημοτική μέχρι την ανώτατη. Δυστυχώς, τόσα χρόνια δεν κατάφεραν να επιλύσουν βασικά ζητήματα. Για παράδειγμα, το ζήτημα της ενθάρρυνσης της κριτικής σκέψης, η αναβάθμιση των μεθόδων διδασκαλίας, το ζήτημα της διαδραστικότητας, το πρόβλημα με τις μεθόδους αξιολόγησης. Πιο κάτω παραθέτω κάποιες εισηγήσεις στη βάση αυτών των αξόνων:

1. Ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης
Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η παιδεία στον τόπο μας -πρόβλημα που συναντάμε σε κάθε εκπαιδευτική βαθμίδα- είναι η ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης. Το στοιχείο αυτό είναι ζωτικό, αφού μέσα από την κριτική σκέψη αναπτύσσεται η προσωπικότητα του μαθητή και μετέπειτα φοιτητή, ενθαρρύνοντας έτσι την ελευθερία του λόγου και παρακινώντας τη διακίνηση νέων ιδεών. Θα πρέπει να εγκαταλείψουμε πλέον το παραδοσιακό μοντέλο εκπαίδευσης, το οποίο στηρίζεται κατά βάση πάνω στην κονσερβοποίηση γνώσεων και να μετακινηθούμε προς ένα δημοκρατικό εκπαιδευτικό μοντέλο, το οποίο να είναι ικανό να τροφοδοτεί τους μαθητές με εκείνα τα εργαλεία που θα τους δίνουν το έναυσμα να σκέφτονται ελεύθερα, συγκροτημένα, τεκμηριωμένα και εποικοδομητικά.

2. Ποιοτική αναβάθμιση μεθόδων διδασκαλίας
Η ποιοτική αναβάθμιση τόσο της διδασκαλίας όσο και της ύλης αποτελεί βασική προϋπόθεση για εκσυγχρονισμό του ευρύτερου συστήματος της παιδείας. Ιδιαίτερα όσον αφορά τις μεθόδους διδασκαλίας, θα πρέπει να δοθεί έμφαση πάνω στη διεξαγωγή ειδικών σεμιναρίων για τους εκπαιδευτικούς και να αξιοποιηθούν νέες τεχνολογικές εφαρμογές.

3. Διαδραστικότητα
Η διαδραστικότητα (interactivity) αποτελεί πλέον ένα χρήσιμο εργαλείο στην εκπαίδευση. Ο μαθητής ή ο φοιτητής δεν πρέπει να αποτελεί παθητικό δέκτη κατά τη διαδικασία και διάρκεια του μαθήματος ή της διάλεξης, αλλά να έχει ενεργό συμμετοχή σε αυτό. Βέβαια, το στοιχείο αυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον πιο πάνω άξονα, δηλαδή με τις μεθόδους διδασκαλίας. Η διαδραστικότητα δεν είναι και τόσο απλή ως προς την εφαρμογή της. Προϋποθέτει ειδικές δεξιότητες και γνώσεις από τον εκπαιδευτικό, και γι’ αυτό επιβάλλεται ο συνεχής σχεδιασμός από ειδικό τμήμα, το οποίο θα ασχολείται αποκλειστικά με τις μεθόδους διδασκαλίας.

4. Κίνητρα και εκσυγχρονισμός της αξιολόγησης
Ο μαθητής θα πρέπει να λαμβάνει εκείνα τα κίνητρα τα οποία θα τον «αναγκάζουν» να συμμετέχει στα μαθήματά του με μελέτη. Για παράδειγμα, η συγγραφή εργασιών αντί διαγωνισμάτων είναι ένα κίνητρο το οποίο διοχετεύει το άγχος της γραπτής εξέτασης εποικοδομητικά σε μιαν άλλη μορφή εξέτασης, η οποία όμως θα γίνεται με τη χρήση πηγών και με βάση τα ενδιαφέροντα του μαθητή, στο πλαίσιο όμως του μαθήματος.

Άλλωστε, ένα από τα βασικότερα προβλήματα των μαθητών είναι η ικανότητά τους να συνθέτουν πηγές κατά τη διάρκεια του διαβάσματός τους. Έτσι, η αξιολόγηση δεν θα γίνεται μόνο (ή κυρίως) μέσα από τα διαγωνίσματα, αλλά σε συνδυασμό με εργασίες - έρευνες.

ΑΝΔΡΕΑΣ Ν. ΜΑΣΟΥΡΑΣ
Ακαδημαϊκός - Λέκτορας Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου