Αποτυγχάνουν στην κυριότερη αποστολή τους, τη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και την ειρηνική επίλυση προβλημάτων, που έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο…

Φαίνεται ότι η περιθωριοποίηση των Ηνωμένων Εθνών από τα διεθνώς τεκταινόμενα, τόσο στον πολιτικό όσο και τον οικονομικό τομέα, τις τελευταίες δεκαετίες συνεχίζεται κι επαυξάνεται μέχρι σημείου που διερωτάται κανένας για τη σκοπιμότητα ύπαρξής τους.

Αποτυγχάνουν στην κυριότερη αποστολή τους, τη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και την ειρηνική επίλυση προβλημάτων, που έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο, αλλά και στη λιγότερο αμφισβητήσιμη αποστολή τους, την ανάπτυξη των αναπτυσσόμενων χωρών και τη λύτρωσή τους από την πείνα και την εξαθλίωση και κατ’ επέκτασιν από άλλες ακραίες επιρροές. Η εικόνα που έχουμε, ιδιαίτερα αυτόν τον καιρό, είναι αποκαρδιωτική.

Μήπως κι ο ΟΗΕ έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της ζωής του, όπως κάποτε η ΚΤΕ κι απλώς αναμένουμε το «μεγάλο κτύπημα» για να προχωρήσουμε στην ανανέωση της θητείας του υπό άλλο όνομα και με άλλους όρους εντολής; Ίσως τα θέματα αυτά θα 'πρεπε να είναι πρώτα στην ημερήσια διάταξη της προσεχούς ετήσιας Γ. Συνέλευσής του.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας, το πιο δραστικό όργανο του Οργανισμού, λαμβάνει αποφάσεις, όπου δεν προβληθεί βέτο από κάποιο από τα Μόνιμα Μέλη του, οι οποίες δεν εφαρμόζονται. Σ’ αυτό έχουμε πικρά πείρα εμείς εδώ στην Κύπρο (αποφάσεις για το Κυπριακό και τις επιμέρους πτυχές του, επιστροφή Αμμοχώστου κλπ).

Δεν θα 'πρεπε ο Γ. Γραμματέας κι όλη η Γραμματεία να ψάχνουν συνεχώς να βρουν τρόπους και να πιέζουν για την υλοποίησή τους; Δυστυχώς, μέχρι σήμερα οι Μεγάλες Δυνάμεις κινούνται με γνώμονα μόνο τα πρόσκαιρα συμφέροντα (Μέση Ανατολή, Ουκρανία κλπ) κι όχι με μακροπρόθεσμους στόχους.

Η πολιτική ενίσχυσης της «αραβικής άνοιξης» απέτυχε, όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράκ και στη Λιβύη, γιατί στράφηκαν εναντίον συγκεκριμένων προσώπων, που δεν ευνοούσαν τα συμφέροντά τους, κι όχι του κακού αυτού καθ’ εαυτού.

Δεν μπόρεσα να κατανοήσω γιατί έπρεπε να γίνει τόση φασαρία στη Συρία εναντίον του Προέδρου Άσαντ και να δοθεί τόση υποστήριξη στους ισλαμιστές αντάρτες. Και πώς την ίδια ώρα «άφησαν» τους τζιχαντιστές του Ιράκ να εξοπλιστούν και να στραφούν εναντίον του καθεστώτος, που οι ίδιοι επέβαλαν στον ταλαίπωρο Ιρακινό λαό.

Δεν έχουν συνειδητοποιήσει τον μεγάλο κίνδυνο που διατρέχουν οι ίδιες κι ο μεγάλος δυτικός πολιτισμός από μια επικράτηση των ακραίων αυτών στοιχείων στην ευρύτερη περιοχή της Μ. Ανατολής και αλλού. Δεν θα 'πρεπε να προσεγγίσουν επιτέλους και το Κυπριακό με τον ίδιο φακό; Ή μήπως ξεχάσαμε τους δίδυμους πύργους;

Οι Μεγάλες Δυνάμεις θα πρέπει να βρουν τον τρόπο μέσω των Ην. Εθνών να βοηθήσουν τις χώρες για να μπορούν να αντιδρούν αποτελεσματικά στις ακραίες ισλαμικές ή άλλες δυνάμεις, που εκμεταλλεύονται την ανέχεια του κόσμου. Ο ΟΗΕ κι οι εξειδικευμένοι οργανισμοί του θα πρέπει να ενισχυθούν ώστε να εντείνουν τις προσπάθειές τους για οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή τους.

Οι εν προκειμένω μονομερείς ενέργειες των δυνατών της Γης θα πρέπει να υποκατασταθούν από συλλογική δράση μέσω των Ην.Εθνών. Μόνο έτσι θα απελευθερωθούν οι χώρες αυτές από τις σκοταδιστικές δυνάμεις, που η υποανάπτυξη εκτρέφει.

Αλλά και τα προγράμματα ανάπτυξης των διαφόρων λιγότερο αναπτυγμένων χωρών του κόσμου των Ην.Ε., πάνω στα οποία τόσες ελπίδες εναποθέσαμε για έξοδό τους από την υπανάπτυξη από τη δεκαετία του 1960, τι απέγιναν; Μήπως αντικαταστάθηκαν κι αυτά από τις κάποιες ad hoc ενέργειες των μεγάλων δυνάμεων και των συνασπισμών τους, τα προγράμματα των οποίων έχουν καθαρά πολιτικούς στόχους;

Όλοι αντιμετωπίσαμε και στο παρελθόν παρόμοιες καταστάσεις: η εξειδικευμένη βοήθεια από μια μεγάλη χώρα να συνδέεται με συγκεκριμένες συνθήκες που εξυπηρετούν τις επιδιώξεις της στη βοηθούμενη χώρα και στην περιοχή.

Μόλις οι δοσμένες συνθήκες άλλαζαν, η βοήθεια σταματούσε, ανεξάρτητα αν ήταν απαραίτητη για το πρόγραμμα ανάπτυξής της. Αντίθετα, όπου υπήρχε μια κάποια οργανωμένη αναπτυξιακή σπίθα ή κίνηση, το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ην. Εθνών την αγκάλιαζε με περισσή φροντίδα και με τις υπηρεσίες ξένων ειδικών, εκπαίδευση κι εξειδίκευση εγχώριου προσωπικού και χρηματοδότηση από τη Διεθνή Τράπεζα κι άλλα διεθνή ταμεία ωθούσε τη χώρα προς αναπτυξιακή απογείωση.

Με τον τρόπο αυτό αρκετές χώρες του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου κατέλαβαν θέση στη χορεία των αναπτυγμένων χωρών. Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες αυτές. Δεν θα 'πρεπε και πάλι η Γραμματεία των Η.Ε. να προσπαθήσει να εντάξει τα προγράμματα αυτά στις νέες διεθνείς συνθήκες επιμένοντας στην ανάπτυξη όλων των χωρών του Τρίτου Κόσμου;

Αναθαρρήσαμε κάπως στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου, ότι θα είχαμε ευεργετικά αποτελέσματα και στην ανάπτυξη των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών. Οι χώρες αυτές, με βασικό πλεονέκτημα τα πολλά και φτηνά εργατικά χέρια, θα μπορούσαν να παράγουν και προσφέρουν χωρίς δασμολογικούς κι άλλους περιορισμούς στη διεθνή αγορά μια μεγάλη γκάμα προϊόντων, γεωργικών, βιομηχανικών κ.ά. Δυστυχώς φαίνεται ότι η απελευθέρωση πολύ λίγο βοήθησε προς τον σκοπό αυτό μέχρι τώρα κι οι αρχικές ελπίδες αποδείχτηκαν φρούδες.

Οι αντίστοιχες επιχειρήσεις των ανεπτυγμένων χωρών απλά βοηθήθηκαν να υπερπηδήσουν τα εσωτερικά προβλήματα μεταφέροντας τις δραστηριότητές τους στις αγορές με χαμηλά μεροκάματα και άφθονα εργατικά χέρια. Έτσι η δύναμη της παραγωγής και κατ’ επέκτασιν της διεύθυνσης της οικονομίας παρέμεινε στα χέρια των πολυεθνικών εταιριών, οι οποίες ασφαλώς δεν έχουν προτεραιότητά τους την ανάπτυξη των χωρών που τις φιλοξενούν.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής
Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com