Α . Tο πρόβλημα

• Η γεννητικότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση αποτελούν τις 3 βασικές παραμέτρους που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τα δημογραφικά δεδομένα και εξελίξεις σε μια χώρα.
• Σήμερα, τα δημογραφικά δεδομένα στον τόπο μας καταδεικνύουν ότι συντελείται μια σημαντική δημογραφική αλλοίωση. Πέρα από την υπογεννητικότητα και την υπέρμετρα και δυσανάλογα για το μέγεθός μας εισροή ξένων, η μετανάστευση των νέων μας τα τελευταία 3-4 χρόνια αποτελεί έναν επιπρόσθετο παράγοντα με αρνητικές δημογραφικές συνέπειες.
• Η αντίδραση της κυπριακής πολιτείας γι' αυτό το μείζον θέμα με σοβαρότατες δημογραφικές αλλά και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, μέχρι στιγμής είναι σπασμωδική έως ανύπαρκτη. Ούτε καν μελέτη, αξιολόγηση και παρακολούθηση του προβλήματος έχει γίνει μέχρι σήμερα.
• Είναι πλέον ορατός ο κίνδυνος απώλειας του ενός τρίτου τουλάχιστον της νέας γενιάς, στην πλειοψηφία τους νέοι επιστήμονες, τα ταλέντα που αποτελούν και το πιο επίλεκτο κομμάτι του ανθρώπινου δυναμικού του τόπου. Εκείνα τα μυαλά που, αν τους εδίνετο η κατάλληλη ευκαιρία, θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά και να ανατρέψουν τα σημερινά αδιέξοδα ενώπιον των οποίων βρίσκεται η πατρίδα μας .

Η Κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει υπόψη ότι
- Οι νέοι που φεύγουν ή παραμένουν στο εξωτερικό μετά τις σπουδές τους, δεν επιστρέφουν εύκολα ακόμα κι αν θα δημιουργηθούν ευκαιρίες απασχόλησης.
- Εξανεμίζονται προς όφελος των ήδη οικονομικά εύρωστων χωρών, επενδυμένα κεφάλαια που εναποθέσαμε ως κράτος και οικογένειες στη μόρφωσή τους.
- Μειώνεται η δυνατότητα ανάπτυξης μιας ανταγωνιστικής οικονομίας, γιατί το επιστημονικό δυναμικό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για στροφή προς τις νέες αναδυόμενες οικονομικές δραστηριότητες.
- Το επιστημονικό δυναμικό δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη και τυχόν απώλειά του σήμερα θα αποτελεί ένα μεγάλο κενό αύριο.
- Χάνεται εκείνη η γενιά που έχει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της πληθυσμιακής αναλογίας στον τόπο μας.

Β. Ενέργειες και μέτρα ανάσχεσης του φαινομένου
α) Απεμπλοκή από Σχέδια Εργοδότησης που βασίζονται στο μοντέλο της χαμηλά αμειβόμενης και περιστασιακής απασχόλησης των €500, γιατί δεν ανταποκρίνονται στα χαρακτηριστικά και τα προσόντα των νέων με υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα και τα ταλέντα που θα πρέπει πάση θυσία να κρατήσουμε στον τόπο μας, γιατί σ' αυτούς βασίζεται η αναδιάρθρωση της οικονομίας μας .
Οι δημόσιοι πόροι να διοχετευθούν σε δράσεις με πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα όπως η επιχειρηματικότητα, η οικονομία της γνώσης, της έρευνας, της καινοτομίας και της νέας τεχνολογίας.
Καθημερινά ακούμε για Κυπρίους που καινοτομούν στο εξωτερικό, γιατί όχι και στον τόπο τους;
Εξάλλου ας μην ξεχνούμε ότι το οικονομικό θαύμα μετά την τουρκική εισβολή προήλθε αποκλειστικά και μόνο μέσα από την επιχειρηματικότητα των Κυπρίων.

β) Οι ξένες επενδύσεις δεν είναι πανάκεια. Θα πρέπει να προβληματίσει το κόστος - όφελος και να στοχεύσουμε σ' εκείνες που δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας και αξιοποιούν το επιστημονικό δυναμικό του τόπου.

γ) Οι Συμφωνίες που υπογράφονται για δραστηριοποίηση ξένων εταιρειών στην Κύπρο, καθώς και η προκήρυξη προσφορών θα πρέπει να περιέχουν ρήτρα για πρόσληψη/εργοδότηση ντόπιου επιστημονικού προσωπικού σε ποσοστό τουλάχιστον 90%.

( Συμβόλαια/ Συμφωνίες με Νοble, ENI, Halliburton κλπ. Πώς κατοχυρώσαμε την πρόσληψη των Κυπρίων επιστημόνων;).

δ) Το κράτος θα πρέπει και είναι υποχρέωσή του να καταδικάζει κι όχι να υιοθετεί εργοδοτικές συμπεριφορές που εκμεταλλεύονται την οικονομική κρίση και προσφέρουν εξευτελιστικούς μισθούς για θέσεις που απαιτούν πανεπιστημιακά προσόντα.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να καταδικάζει κι όχι να ικανοποιεί αιτήματα εργοδοτών για απασχόληση ξένου επιστημονικού προσωπικού. Σήμερα σχεδόν δεν υπάρχει ειδικότητα που να μην υπάρχει κατάλληλος και προσοντούχος Κύπριος για να προσληφθεί.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΡΦΙΤΗΣ
Γραμματεία μελετών Ινστιτούτου Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου