Ο τάφος που ανακαλύφθηκε στην Αμφίπολη και τα μυστικά του, όπως την ταυτότητα του βασιλιά για τον οποίο χτίστηκε, μονοπωλούν τις τελευταίες μέρες το ενδιαφέρον των Ελλαδιτών καθώς και των όπου γης Ελλήνων. Ο διαστάσεων 400 μέτρων σε περίμετρο βασιλικός τάφος, που χρονολογείται στην εποχή των διαδόχων και των επιγόνων του Μ. Αλέξανδρου, ανακαλύφθηκε πρόσφατα σε περιοχή κοντά στις σημερινές Σέρρες.

Παρόλο το ενδιαφέρον της είδησης, οφείλουμε να υπενθυμίσουμε στους εαυτούς μας και το λιγότερο ελκυστικό παρασκήνιο που διαδραματίστηκε στα χρόνια μετά τον θάνατο του μεγάλου στρατηλάτη και τα μαθήματα που κατά καιρούς οι μελετητές προσδιόρισαν γύρω από εκείνες τις εξελίξεις.

Η έννοια της ενότητας ουδέποτε απασχόλησε τους αρχαίους, μεταγενέστερους του Μ. Αλεξάνδρου και είναι τραγική ειρωνεία πως μια αυτοκρατορία, που εκτεινόταν μέχρι τις Ινδίες, έχασε τη συνοχή της γιατί απλά το ζητούμενο ήταν η προσωπική δόξα και οι εγωισμοί, πόσω μάλλον η ασυλία μέσα στις διαμάχες στους κληροδοτούντες το αίμα του ίδιου του ιδρυτή της.

Επιβεβαιώθηκε έτσι η διάρρηξη της ενότητας και η αρχή των περιφερειακών πόλων εξουσίας. Δηλαδή, η τότε μόνη υπερδύναμη (σήμερα θεωρούμε εκτός την Κίνα, η οποία ανήκει σε άλλο χώρο) διασπάστηκε σε μικρότερες ισχυρές περιφερειακές δυνάμεις, που θα εισέρχονταν σε έναν διαρκή ανταγωνισμό, με συνέπεια την εξασθένιση και τη σταδιακή εξαφάνισή τους από το ιστορικό προσκήνιο. Με γεωπολιτικούς όρους, θα λέγαμε ότι ο μονοπολικός κόσμος που δημιούργησε ο Αλέξανδρος έδωσε τη θέση του σε μια πολυπολική νέα πραγματικότητα, η οποία προετοίμασε την ταχεία φθορά και στη συνέχεια την πτώση των αλληλοσπαρασσόμενων και βαθιά διαιρεμένων ελληνιστικών βασιλείων στις αναδυόμενες νέες περιφερειακές δυνάμεις της Ρώμης και των Πάρθων.

Δεν είναι υπερβολή να μιλήσει κανείς για την «ελληνική νόσο», που τόσες φορές έσπειρε τα δαιμόνια της καταστροφής στην κατά τα άλλα εντυπωσιακή ιστορική πορεία. Αν μη τι άλλο οφείλουμε, σε κάθε περίπτωση, να υπενθυμίζουμε στους εαυτούς μας την αξία της ενότητας, που υπερέχει πολλών άλλων και πρόσκαιρων ζητουμένων, και να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τα «μυστικά» της, σε ένα συνετό παραλληλισμό της προσπάθειας ανακάλυψης των μυστικών του εσωτερικού του τάφου.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής