Δύο φορές βρεθήκαμε αντιμέτωποι με το δίλημμα «ναι ή όλα στον αέρα» μετά το δημοσιοσχετιστικό «με το πιστόλι στον κρόταφο» τα τελευταία 40 χρόνια.
Η μαύρη επέτειος της Β’ τουρκικής εισβολής, ο Αττίλας 2, συνέπεσε με μια ελάχιστη αναφορά για την ολοκληρωμένη πτυχή των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάληψη της Αμμοχώστου, της Μόρφου και μέρους των επαρχίων Λάρνακας και Λευκωσίας. Απούσες οι διαπραγματεύσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Οι συνομιλίες που άρχισαν στις αρχές Αυγούστου ’74 υπό τον Γλ. Κληρίδη στη Γενεύη είχαν σκοπό τον τερματισμό της σύρραξης και την επέκταση της εκεχειρίας που υπογράφτηκε. Παρασκηνιακά, γεγονότα που υπέθαλψαν τις εξελίξεις ήταν το γεγονός ότι οι Τούρκοι ενισχύθηκαν, «χρησιμοποιώντας» στο έπακρον τη συγκυρία (παράνομα), ενώ η Αθήνα έδειξε απρονοησία ως προς πιθανή ενίσχυση των ελληνικών δυνάμεων.
Στο τραπέζι οι Τούρκοι υπό τον Ντενκτάς έριξαν το σχέδιο μιας δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολλά καντόνια, στην οποία οι Τ/κ θα κρατούσαν το 34% του εδάφους, κάτι στο οποίο ο Κληρίδης αντιπρότεινε άλλο σχέδιο, το οποίο οι Τούρκοι απέρριψαν και η πλευρά μας ζήτησε αναβολή 36 ωρών. Η δεύτερη διάσκεψη Γενεύης δεν πραγματοποιήθηκε και η Β’ εισβολή ήταν γεγονός.

Η σύγχρονη ιστορία αυτού του τόπου δείχνει ότι βρεθήκαμε κάτω από ασήκωτου βάρους εναλλακτικές επιλογές έναντι μιας ήδη υποτροπικής κατάστασης δύο φορές μέσα σε 40 χρόνια, με αρνητικά επακόλουθα στην πρώτη (χάρη στο ναυάγιο των διαπραγματεύσεων) και δυσεπίλυτα τη δεύτερη. Την πρώτη φορά η τουρκική πλευρά πρότεινε να γίνουν άμεσα δεκτές οι προτάσεις της για δικοινοτικό κράτος με 34% εδάφη στους Τ/κ υπό την πίεση των δυνάμεων της εισβολής, τη δεύτερη φορά ήταν η πρόταση αποδοχής οικονομικών σχεδιασμών υπό μορφήν άμεσων προτάσεων υπό την πίεση της αποκοπής από το ευρωπαϊκό σύστημα χρηματοοικονομικών πιστώσεων.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής