Βέβαια η ανάπτυξη της Πάφου ξεκίνησε πολύ πριν από την εισβολή, παρά την αντίληψη των Παφίων περί παραμέλησης της επαρχίας από μέρους της Κυβέρνησης…

Πιστεύω ότι η μεγαλύτερη υπηρεσία προς την πόλη της Πάφου ήταν η αποτροπή της «καταστροφής» της τουριστικής παραλίας της Πάφου-Γεροσκήπου από τη σκοπούμενη κατασκευή λιμανιού στην τοποθεσία «Μουλιά», επίμονο αίτημα των παραγόντων της πόλης από το 1975, με την προώθηση της ανέγερσης του αεροδρομίου Πάφου. Από καιρό είχε διαπιστωθεί η σημασία της παραλίας σαν σημαντικού παράγοντα για την τουριστική ανάπτυξη της πόλης.

Για τον ίδιο σκοπό συνεργήσαμε ώστε να διανοιχτεί κι η άλλη πλευρά της παραλίας, από την περιοχή των Τάφων των Βασιλέων μέχρι την τοποθεσία Πότιμα κι αργότερα η κατασκευή της αναβαθμισμένης παραλιακής λεωφόρου, της πλαζ Γεροσκήπου κι η μετακίνηση του ΣΟΔΑΠ. Η Πάφος τώρα μπορεί να καταστεί ένας πρωτοκλασάτος τουριστικός προορισμός.

Βέβαια η ανάπτυξη της Πάφου ξεκίνησε πολύ πριν από την εισβολή, παρά την αντίληψη των Παφίων περί παραμέλησης της επαρχίας από μέρους της Κυβέρνησης. Πριν από το τέλος της πρώτης μετά την Ανεξαρτησία δεκαετίας ήταν έτοιμο ένα πλήρες σχέδιο ανάπτυξης των υδάτινων πόρων ολόκληρης της Κύπρου, το οποίο απέβλεπε στην περισυλλογή και αποθήκευση κάθε σταγόνας ομβρίων υδάτων με την κατασκευή φραγμάτων, καθώς και στην προστασία και καλύτερη χρήση των υπογείων αποθεμάτων.

Η Πάφος, λόγω των κλιματολογικών της συνθηκών, είχε σεβαστό μερίδιο αλλά και προτεραιότητα στο πρόγραμμα αυτό. Πέραν των μικρών φραγμάτων της Αργάκας/Μακούντας και Πωμού και αργότερα εκείνου της Ευρέτου, που με τη σύνδεσή τους αποτέλεσαν στη συνέχεια ένα σημαντικό υδατικό σύμπλεγμα, μελετήθηκε κι έγιναν όλες οι ενέργειες για την κατασκευή του μεγάλου αρδευτικού έργου Πάφου με επίκεντρο το δεύτερο μεγαλύτερο σήμερα φράγμα της Κύπρου, το φράγμα Ασπρόκρεμμου, που αρδεύει μεγάλες εκτάσεις γης ανατολικά και δυτικά της πόλης.

Ακολούθησαν κι άλλα μικρότερα φράγματα (φράγμα κ.ά.).

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε από την αρχή στο οδικό δίκτυο που συνδέει την Πάφο με την υπόλοιπη Κύπρο, καθώς και εκείνο εντός της επαρχίας, αφενός λόγω της απόστασής της κι αφετέρου λόγω της μορφολογίας του εδάφους της. Προτού τελικά γίνει ο αυτοκινητόδρομος Λεμεσού-Πάφου, που ζητήσαμε να γίνει πολύ πιο νωρίς, έγιναν συνεχείς βελτιώσεις στον παλιό δρόμο μέσω των βρετανικών Βάσεων.

Όταν ανακάλυψα ένα αδιάθετο ποσό από το Ταμείο Αμερικανικής Βοήθειας υπό Μορφή Σιτηρών προς την Κύπρο, εισηγήθηκα τη διάθεσή του για την ασφαλτόστρωση του δρόμου Αγίου Νικολάου-Μαντριών, δημιουργώντας έτσι μιαν άλλη οδική σύνδεση της Πάφου με τη Λευκωσία μέσω Τροόδους. Με λίγη καθυστέρηση, λόγω της εισβολής, έγινε τελικά η σύνδεση του βόρειου διαμερίσματος της Επαρχίας με τη Λευκωσία μέσω Ξεραρκάκας-Κάμπου-Πύργου καθώς και μέσω Κύκκου-Σταυρού Ψώκας-Πύργου ή Παναγιάς.

Αναφορικά με τη βελτίωση του οδικού δικτύου της επαρχίας, όλες οι κυριότερες αρτηρίες βελτιώθηκαν για διευκόλυνση της πρόσβασης είτε προς την Πάφο είτε προς την Πόλη είτε και προς τις δυο. Έγιναν βελτιώσεις στον δρόμο Στρουμπίου-Κάθικα-Αρόδων-Δρούσειας-Ίνειας και η όλη περιοχή συνδέθηκε με την παραλία της Πέγειας επιπλέον προς τη σύνδεσή της με την Πόλη καθώς και στον δρόμο προς το χωριό Σίμου από τον κύριο δρόμο Πάφου-Πόλης για διασύνδεση των χωριών της περιοχής προς την Πόλη.

Ανάλογη βελτίωση έγινε στο δρόμο που συνδέει τα χωριά αυτά (Σίμου, Δρύμου, Δρινιά, Λάσα, Φοίτη) με την Πάφο μέσω Αγίου Δημητριανού και Πολεμίου και της διασύνδεσης της Παναγιάς/Χρυσορρογιάτισσας μέσω Πολεμίου και μέσω Πενταλιάς, Στατού προς την Τίμη. Τέλος, έγινε και τρίτη διασύνδεση της περιοχής με την Πάφο με τη βελτίωση κι αναβάθμιση του δρόμου Τσάδας, Λετύμπου, Καλλέπειας, Χούλου, Στατού. Αλλά κι η ανατολική πλευρά της επαρχίας Πάφου δεν παραμελήθηκε.

Όπως και στην περίπτωση του δρόμου Τίμης προς Πενταλιά, με την εξασφάλιση σχετικού δανείου για τη βελτίωση χωριτικών οδικών αρτηριών από τη Διεθνή Τράπεζα προχωρήσαμε στην αναβάθμιση του δρόμου που συνδέει από τα Μαντριά τα χωριά προς Σαλαμιού/Αρμίνου καθώς και τα χωριά της κοιλάδας Διαρίζου. Στόχος ήταν να συνδεθεί η επαρχία Πάφου με το Τρόοδος και κατ’ επέκτασιν με τη Λευκωσία με δρόμο υψηλών προδιαγραφών.

Ένα μεγάλο και σημαντικό σχέδιο, που επηρέασε διάφορες περιοχές της Κύπρου, αλλά κυρίως τις επαρχίες Πάφου και Λεμεσού, ήταν η μετακίνηση αριθμού χωριών, που αντιμετώπιζαν γεωλογικά και γεωφυσικά προβλήματα λόγω κατολισθήσεων, κλιματολογικών συνθηκών, έλλειψης δυνατοτήτων επέκτασης κ.λπ.

Τα σχέδια διελάμβαναν την εξεύρεση νέων χώρων, τη διαμόρφωσή τους, την παραχώρηση οικοπέδων στους δικαιούχους και τη δανειοδότησή τους με μακροπρόθεσμα, χαμηλότοκα δάνεια για την ανέγερση προσχεδιασμένων κατοικιών. Στους κατοίκους με πολύ χαμηλά εισοδήματα παρεχωρείτο σπίτι δωρεάν, ενώ αργότερα επιτράπηκε στους ενδιαφερόμενους να αναμορφώσουν και να βελτιώσουν την αρχική οικοδομή.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκαν τα Χολέτρια, η Θελέτρα, ο Στατός/Άγιος Φώτιος, τα Νέα Δήμματα και τα Παλιάμπελα στην επαρχία Πάφου και οι νέες Κυβίδες, η Κορφή κι η Μαθηκολόνη στη Λεμεσό. Όπως και στις άλλες πόλεις, έτσι και στην πόλη της Πάφου έγιναν άλλα έργα υποδομής, όπως βιομηχανικές περιοχές και βιομηχανικές ζώνες, ο βόρειος κι ο νότιος παρακαμπτήριος, το αποχετευτικό, η ανάπτυξη και προβολή των πλούσιων αρχαιολογικών της χώρων, ενώ άλλα που προγραμματίστηκαν από πολύ καιρό, όπως η αξιοποίηση του μικρού και γραφικού λιμανιού της με την κατασκευή μαρίνας καθώς και έργα προστασίας λουομένων, βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της μελέτης.

Αυτά τα έργα, όπως κι ο δρόμος Πάφου-Πόλης Χρυσοχούς, έχουν προτεραιότητα.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com