Η ανταπόκριση στις ανάγκες της νέας εποχής, με την οριοθέτηση των νέων κοινωνικών μετώπων, καθιστά αυτήν τη νέα ελπιδοφόρα πορεία μια μονόδρομη επιλογή

Σε μια εποχή ταχύτατων οικονομικών αλλαγών, που έχουν πάρει τη μορφή χιονοστιβάδας και που ανέτρεψαν τις από δεκαετίες, τουλάχιστον, διαμορφωμένες οικονομικές σχέσεις, ούτε η αμηχανία, ούτε η προσαρμογή αποτελούν την απάντηση. Ιδιαίτερα για όσους επιδιώκουν το μέγιστο οικονομικό αποτέλεσμα με κατοχυρωμένη ταυτόχρονα τη λειτουργία των κανόνων αλληλεγγύης και κοινωνικής συνοχής. Είναι γεγονός, ότι οι κοσμογονικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων έχουν κυριολεκτικά επιφέρει μια πλήρη ανατροπή των δεδομένων.

Ως εκ τούτου, οι απλουστευτικές προσεγγίσεις και απαντήσεις δεν αρκούν. Στην πραγματικότητα, οι σύγχρονες συνθήκες επιβάλλουν ξανά την απάντηση στο μεγάλο ερώτημα, αν είναι κατορθωτή η πορεία που οδηγεί στη δικαίωση των ελπίδων, των προσδοκιών και των στόχων ενός κράτους με αλληλεγγύη και συνοχή.

Στη σημερινή νέα τάξη πραγμάτων, οι συντηρητικές δυνάμεις και ιδέες φάνηκε να επικρατούν. Παρ’ όλα αυτά, η νέα τάξη πραγμάτων πάσχει. Γιατί η έλευσή της συνοδεύτηκε από αρνητικές και καταστροφικές συνέπειες. Από βαρύτατο κοινωνικό τίμημα, από βαθιά κρίση αξιών, από τεράστιο οικολογικό κόστος, από μεγάλο πολιτιστικό κενό.

Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές και οι χρηματιστηριακές συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο υποκαθιστούν αυτό που παλαιότερα ονομαζόταν επενδύσεις ή ορθόδοξες οικονομικές δραστηριότητες. Το ζήτημα, λοιπόν, ως προς την αντιμετώπιση της νέας πολυσύνθετης πραγματικότητας, δεν είναι ούτε μια νέα λέξη, ούτε μια νέα θεωρία, ούτε η περιχαράκωση πίσω από παλιά ή νέα ιδεολογήματα, αλλά η δυνατότητα μιας έμπρακτης απάντησης, με μια προοδευτική στρατηγική.

Για να μπορέσει η πολιτική να βρει ξανά τη χαμένη της ηθική. Για να βρει ξανά η οικονομία την κοινωνική της διάσταση. Για να δοθούν λύσεις στην κρίση της απασχόλησης, στην ανεργία, στην οικολογική καταστροφή, στην πολιτιστική αλλοτρίωση, στην υποβάθμιση του πολίτη μέσα στο σύγχρονο κράτος. Για να οριοθετηθεί ξανά το κοινωνικό κράτος μέσα στις δύσκολες συνθήκες της ανταγωνιστικότητας, της παραγωγικότητας, της ανάπτυξης και του άγριου διεθνούς ανταγωνισμού.

Εδώ είναι που τελικά κρίνεται η αξιοπιστία κάθε πολιτικής πρότασης. Με βασικό στόχο να κερδηθεί η αναμέτρηση ανάμεσα στην πρόοδο και τη συντήρηση. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αναγκαία η συμπόρευση με την κοινωνική πλειοψηφία των εργαζομένων, των αγροτών, των μεσαίων στρωμάτων, εκείνων των κοινωνικών δυνάμεων που δέχονται την πρόκληση της ανταγωνιστικότητας, που δίνουν καθημερινά τη μάχη της ανάπτυξης. Και είναι ακόμα αναγκαία η συμμετοχή σε αυτήν την κοινωνική συμμαχία των νέων ανθρώπων, των ανθρώπων της εργασίας, της γνώσης, των πολιτών με οικολογικές ευαισθησίες και πολιτιστικές ανησυχίες.

Τελική επιδίωξη αυτής της μεγάλης προσπάθειας είναι η απόρριψη των κοινωνιών των δύο τρίτων και των νεόπτωχων που εγκαθιδρύονται ήδη ως μοντέλα του συντηρητισμού σε ευρωπαϊκές χώρες. Κέντρο ενδιαφέροντος οι αδύναμοι και οι αποκλεισμένοι της κοινωνίας.

Και ακόμα το μόνιμο ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της άνισης κατανομής πλούτου και τεχνολογίας που πλήττει βασανιστικά τον Τρίτο Κόσμο. Μόνο έτσι μπορεί η σύγχρονη σοσιαλιστική δημοκρατική αντίληψη να λάμψει με τη δύναμη της ιδεολογίας της και να διαψεύσει τις Κασσάνδρες της προφητείας για το τέλος των ιδεολογιών. Αναδεικνυόμενη, κυρίαρχη και παντοδύναμη μέσα από μια ιδεολογικά συγκροτημένη πρόταση, που θα επανασυνδέει τον κοινωνικό ιστό αλληλεγγύης και θα στηρίζεται στην οικονομική ανάπτυξη, στον ριζοσπαστισμό και τις μεταρρυθμίσεις.

Η ανταπόκριση στις ανάγκες της νέας εποχής, με την οριοθέτηση των νέων κοινωνικών μετώπων, καθιστά αυτήν τη νέα ελπιδοφόρα πορεία μια μονόδρομη επιλογή. Μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας και της οικονομίας. Μια πρόταση που να διατηρεί την κοινωνική ευαισθησία και θα κινείται μακριά από τις λογικές του νεοσυντηρητισμού, των άκαιρων και εκτός τόπου μιμητικών συνταγών και της προσαρμογής σε μονεταριστικού και εισπρακτικού χαρακτήρα μέτρων.

Είναι ορθό ότι η παγκοσμιοποίηση των οικονομικών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Νομισματική Ένωση προϋποθέτουν διαφοροποίηση των δομών οικονομικής οργάνωσης. Είναι, ακόμα, αλήθεια ότι δεν μπορούμε να συμπεριφερόμαστε ως να μην έχουμε αντιληφθεί τις επιπτώσεις του ανταγωνισμού στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις και, ως εκ τούτου, την ανάγκη διαφοροποίησης των ρυθμών και των προτεραιοτήτων μας, για να έχουμε τη δυνατότητα συμμετοχής στο νέο οικονομικό γίγνεσθαι.

Είναι όμως μέγα λάθος να δίνεται η εντύπωση ότι εδώ και τώρα θα πρέπει να κατεδαφιστούν τα πάντα, ότι ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί τη μαγική συνταγή θεραπείας κάθε οικονομικής αδυναμίας και ότι η οικονομία της αγοράς είναι συνώνυμη με τη ζούγκλα της αγοράς και τους ανάλγητους κοινωνικούς κανόνες της. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, οι σοσιαλιστές και οι σοσιαλδημοκράτες μπορούν να εγγυηθούν τη σύζευξη της αγοράς με την προστασία της κοινωνίας. Επειδή ακριβώς αρνούνται τη λογική της μετατροπής της αγοράς σε μοχλό καθυπόταξης ανθρώπου.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων και
Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ