Οι Αρχαίοι Έλληνες έλεγαν πως «τα αγαθά κόποις κτώνται». Παλιότερες γενιές μεγάλωσαν με το γνωμικό αυτό βαθιά αποτυπωμένο στο μυαλό: Πως αν δεν κοπιάσεις, δεν πρόκειται να αποκτήσεις τα καλά που επιδιώκεις. Και στην ουσία έχουν δίκιο. Τα όνειρα και οι επιθυμίες δεν πραγματοποιούνται ως διά μαγείας. Χρειάζεται προσπάθεια. Και αυτό είναι κάτι που οι νέες γενιές δεν αποδέχονται.
Στις αρχές του μήνα, μιλώντας σε ένα πλήθος 50.000 νεαρών Γερμανών, που βρέθηκαν για προσκύνημα στη Ρώμη, ο Πάπας Φραγκίσκος παραίνεσε τους πιστούς να μη σπαταλούν τον χρόνο τους στο διαδίκτυο, τα έξυπνα τηλέφωνα και την τηλεόραση, αλλά να τον διοχετεύουν σε πιο εποικοδομητικές ασχολίες. Τόνισε πως «η χρήση προϊόντων της τεχνολογικής προόδου ναι μεν βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής, αλλά αποσπούν την προσοχή απ' ό,τι είναι πραγματικά σημαντικό».
Ίσως έχει δίκιο. Γιατί η νέα γενιά σήμερα μεγαλώνει με τα έξυπνα τηλέφωνα και την τεχνολογία αφής εμφυτευμένη στη παλάμη του χεριού τους, μαθαίνοντας πως όλα είναι τόσο απλά και εύκολα όσο το πάτημα ενός κουμπιού. Ενηλικιώνεται σε περιβάλλοντα όπου τα βρίσκουν όλα έτοιμα, χωρίς ποτέ να κοπιάσουν οι ίδιοι. Είναι ωραίο να θαυμάζουμε τελειωμένα έργα -από πίνακες, σε κτίρια, σε φαγητά- αλλά λίγοι γνωρίζουν τι δουλειά χρειάστηκε για να φτάσουν ώς εκεί.
Και γι' αυτό δεν ευθύνεται μόνο η ανεπτυγμένη τεχνολογία που έχει κατακλύσει τη ζωή μας, αλλά οι άνθρωποι που μας περιτριγυρίζουν - οι γονείς που υπεραπλουστεύουν τη ζωή των παιδιών τους με το να τους τα έχουν όλα έτοιμα, οι καθηγητές που τους μαθαίνουν μόνο τα απαραίτητα, και η ίδια η κοινωνία που δεν αφήνει τα παιδιά της να αποκτήσουν ποτέ τη γνώση ή την ικανότητα να σκέφτονται και να ενεργούν μόνα τους.
Οι γριές και οι γέροι που βλέπουμε στις διακοπές μας στο χωριό ξεφυσούν με παράπονο, καθώς σκέφτονται τις δουλειές που έκαναν αυτοί ως νέοι, που ξυπνούσαν από το χάραμα για να τρέχουν στα χωράφια, που γύριζαν σπίτι και είχαν άλλα τόσα να κάνουν εκεί. Και τώρα, τώρα βλέπουν τους νέους να κάθονται παραδίπλα με ένα «μαραφέτι» στο χέρι και να μη σηκώνουν το βλέμμα ούτε μια στιγμή. Σε σημείο, που αντί να σηκωθούν να κάνουν δυο βήματα, φωνάζουν τη γιαγιά να τους φέρει ένα ποτήρι νερό.
Η παλιότερη γενιά το βλέπει καθαρά και το λέει: «οι νέοι σήμερα απλά δεν θέλουν να προσπαθήσουν». Έχουν μάθει να τα βρίσκουν όλα έτοιμα, απομονωμένοι στον δικό τους ψηφιακό κόσμο, που δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν ούτε παραχωρήσεις, ούτε συμβιβασμούς. Όλοι ψάχνουμε την εύκολη λύση. Αλλά η νεότερη γενιά δεν δέχεται κάτι άλλο μέχρι να τη βρει. Παραπονιόμαστε για την υψηλή ανεργία, αλλά το έχει ψάξει κανείς το θέμα σε βάθος;
Ακόμα και αν τους προσφέρονται δουλειές, πολλοί νέοι δεν τις δέχονται «γιατί είναι δύσκολες, κρατάνε πολλές ώρες, και απαιτούν πολλή ενέργεια». (Τα λεφτά είναι εκτός θέματος εδώ.) Αν δεν έχεις όρεξη να κάνεις κάτι, πολύ απλά δεν το κάνεις. Και το μόνο που σου μένει είναι να παραπονιέσαι.
Είναι κρίμα, το ότι οι ελπίδες του κόσμου για ένα καλύτερο μέλλον εναπόκεινται σε μια γενιά που έχει εισαγάγει στο λεξιλόγιό της τη λέξη «βαριέμαι» για οτιδήποτε. Που δεν δέχεται να κάνει θυσίες μέχρι να έρθει κάτι καλύτερο. Που πολύ απλά περιμένει, μέχρι ως εκ θαύματος να εμφανιστεί εκείνη η δουλειά που απλά θα πατάς κουμπιά και θα γεμίζει ο τραπεζικός σου λογαριασμός. Αλλά ακόμη και τότε δεν θα είναι ποτέ ευχαριστημένη…
ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΔΟΥΛΑΜΗ
Δημοσιογράφος, Σύμβουλος Επικοινωνίας
