Συμπληρώνονται φέτος 40 χρόνια από την κατάληψη του 37% του νησιού μας από τις τουρκικές δυνάμεις εισβολής, κάτι που πολλοί έχουν χαρακτηρίσει, όχι άδικα, μιαν από τις μεγαλύτερες καταστροφές του Ελληνισμού.
Μέσα στον ίδιο αιώνα, αν και χρονικά μισό αιώνα διαφορά, συνέβη η άλλη, ίσως και μεγαλύτερη, καταστροφή με τον ξεριζωμό του μικρασιατικού Ελληνισμού. Η χρονική διαφορά, ωστόσο, ίσως φανεί αμελητέα, αν δει κανείς με έναν ύστερο φακό τις ομοιότητες κυρίως αυτών των καταστροφών. Αν δει κάποιος τις δύο περιπτώσεις θα δει πολλές ομοιότητες, πολλές από τις οποίες αφορούν σε θέματα κουλτούρας ή καλύτερα έλλειψης αποτρεπτικής κουλτούρας, που συνέβαλαν στην τελική έκβαση και στις δύο περιπτώσεις.

Αδιαμφισβήτητη ομοιότητα είναι τα έντονα σημάδια διχασμού που παρεισέφρησαν δυστυχώς και στο στρατιωτικό κομμάτι. Το ’22 στην κυβέρνηση βρίσκονταν οι Βασιλικοί και κατά τα τελευταία στάδια της εκστρατείας φρόντισαν να απομακρύνουν αρκετούς αξιόμαχους και ικανούς αξιωματικούς που πρόσκειντο στη λεγόμενη Βενιζελική παράταξη. Στην Κύπρο ο διχασμός ήταν επίσης παρών με τη Μακαριακή παράταξη ενάντια στη Γριβική.

Κοινός ήταν, επίσης, ο ευσεβοποθισμός, που ήταν έντονος τόσο στην οργάνωση της εκστρατείας της Μικράς Ασίας κατά τα ύστερα στάδια, όπως τον εντόπισαν στρατιωτικοί αναλυτές, όσο και αυτός της Χουντικής παράταξης, που δεν έβλεπε στα σχέδιά της για «Διπλή Ένωση» κανένα σχεδόν σκόπελο και αυτό συντέλεσε στην τελική απόφαση εφαρμογής τους.

Οι στρατηγικές τακτικές ήταν επίσης και στις δύο περιπτώσεις κατώτερες των περιστάσεων. Στη Μικρά Ασία, που δεν εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο κάποιες νίκες και στην Κύπρο που στο σχέδιο άμυνας από το ΓΕΕΦ, με κύριο στόχο την αποκοπή του θυλάκου του Κιόνελι, που τελικά απέτυχε, ενώ μπορούσε να διαθέσει περισσότερες δυνάμεις για να ανακόψει το κύμα της εισβολής στα βόρεια, κρίθηκε να έχει ανεπάρκειες από μελέτες επιτροπών της Βουλής μεταγενέστερα.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής